Antykról – kontrkandydat do władzy wobec legalnie panującego króla.
Opis Antykrólowie pojawiali się w dziedzicznych monarchiach europejskich zwykle w okresie kryzysów dynastycznych, gdy po wymarciu bezpotomnym jednej dynastii o schedę po niej ubiegało się kilku równorzędnych kandydatów.
W monarchiach elekcyjnych wybór antykróla związany był przede wszystkim ze wzrostem siły opozycji możnowładczej wobec panującego lub kryzysem państwowym wywołanym walkami stronnictw. Zdarzało się też, że antykróla wybierano, gdy legalny król popadał w konflikt z papieżem i był ekskomunikowany.
Antykrólowie zazwyczaj przejmowali władzę jedynie na części terytorium państwa z pomocą popierającego ich stronnictwa lub wojska.
W historii Europy największa liczba antykrólów pojawia się na elekcyjnym tronie Niemiec. W historii Polski przykładem antykróla był Stanisław Leszczyński wybrany przeciwko Augustowi III Sasowi.
Antykrólowie w państwie wschodniofrankijskim Arnulf († 937, przeciw Henrykowi Ptasznikowi) Henryk II Kłótnik (984–985) przeciw Ottonowi III
thumb|Wybór króla niemieckiego (Zwierciadło saskie z Heidelbergu)
Antykrólowie w Niemczech Rudolf Szwabski (1077–1080) przeciw Henrykowi Salickiemu Herman z Salm (1081–1088) przeciw Henrykowi Salickiemu Konrad III (1127–1135) przeciw Lotarowi III, jedynowładca 1138–1152 Fryderyk II (1212–1215) przeciw Ottonowi IV, jedynowładca/cesarz 1215/1220–1246 Henryk Raspe (1246–1247) przeciw Fryderykowi II Wilhelm z Holandii (1248–1254) przeciw Fryderykowi II i Konradowi IV, jedynowładca 1254–1256 Albrecht I Habsburg (1298) przeciw Adolfowi z Nassau, jedynowładca 1298–1308 Karol IV (1346) przeciw Ludwikowi IV Bawarskiemu, jedynowładca/cesarz 1346–1349 i 1349/1355–1378 Gunter ze Schwarzburga (1349) przeciw Karolowi IV Luksemburskiemu
Podwójne elekcje w Niemczech
1198 Filip (1198–1208) i Otton IV (1198–1215) 1257 Ryszard z Kornwalii (1257–1272) i Alfons X Mądry (1257–1273) 1314 Fryderyk III Piękny (1314–1330) i Ludwik IV Bawarski (1314–1346) 1410 Zygmunt Luksemburski (1410–1437) i Jodok z Moraw (1410–1411)
thumb|Jan Matejko, Potęga Rzeczypospolitej u zenitu. Złota wolność. Elekcja
Podwójne elekcje w Polsce 1575 Stefan Batory (1575–1586) i Maksymilian II Habsburg (1575–1576) 1586 Zygmunt III Waza (1587–1632) i Maksymilian III Habsburg (1586–1598) 1696 August II Mocny (1697–1733) i Franciszek Ludwik Burbon-Conti (1696) 1733 August III Sas (1733–1763) i Stanisław Leszczyński (1733)
thumb|left
Antykrólowie w Czechach Maciej Korwin (1469–1490) przeciw Jerzemu z Podiebradów i Władysławowi II Fryderyk V (1619–1632) przeciw Ferdynandowi II; strącony w 1620, lecz dalej nazywany "Królem Zimowym". Karol VII (1741–1745) przeciw Marii Teresie, od 1743 bez władzy.
mały|220px|Korona Świętego Stefana
Antykrólowie na Węgrzech Władysław II (1162–1163) przeciw Stefanowi III Stefan IV (1163–1165) przeciw Stefanowi III
mały|left|Herb królów Francji
Antykrólowie we Francji Gwido ze Spoleto (888) przeciw Odonowi Robert I (922–923) przeciw Karolowi III Prostakowi Henryk VI (1431) przeciw Karolowi VII Karol X (1589–1590) przeciw Henrykowi IV
W latach 1340–1801 królowie Anglii tytułowali się również "Królami Francji", choć ostatnim koronowanym był Henryk VI.
thumb|Królewski herb Anglii
Antykrólowie w Anglii Swen Widłobrody (1013–1014) przeciw Ethelredowi II Bezradnemu Knut Wielki (1016) przeciw Edmundowi II, jedynowładca 1016–1035 Maria I (1553) przeciw Jane Grey, jedynowładczyni 1553–1558
Antykrólowie w Szkocji Amlaib/Olaf (971?–977) przeciw Kenethowi II Duncan II (1094) przeciw Donaldowi III Edward Balliol (1333–1336) przeciw Dawidowi II
Zobacz też Antycesarz Antypapież
Bibliografia Tadeusz Manteuffel, Historia Powszechna. Średniowiecze, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1996. Benedykt Zientara, Historia powszechna średniowiecza, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 2015.
Kategoria:Uzurpatorzy