right|350px Według danych z 2024 r. w Republice Portugalskiej było 159 miast (port. cidades). Stolica kraju – Lizbona jako jedyne miasto liczyła ponad pół miliona mieszkańców. Ponadto istniało 6 miast z ludnością 100–500 tys.; 11 miast – z ludnością 50–100 tys., 28 miast – z ludnością 25–50 tys., a reszta miast liczyła poniżej 25 tys. mieszkańców.

Najstarszym miastem Portugalii jest Braga, której prawa miejskie nadano prawdopodobnie około 1070 r., natomiast najmłodszym – Lagoa na wyspie São Miguel (w archipelagu Azorów), która prawa miejskie uzyskała 22 marca 2012.

W czasach Królestwa Portugalii (tj. do 1910 r.) akt nadawania praw miejskich w tym kraju należał do króla i miał miejsce 33 razy. Ponadto w średniowieczu i nowożytności monarcha mógł przyznać portugalskiej miejscowości nieposiadającej jeszcze praw miejskich tytuł notável vila (pol. „znamienite miasto”) lub mui notável vila (pol. „bardzo znamienite miasto”). Przyznanie takiego miana zależało od utworzenia w danej wsi biskupstwa, jednak kilku monarchów nadało ten tytuł w oparciu o rozwój danej miejscowości, wzrost jej populacji, bądź udział w wojnach. Na przestrzeni prawie pięciu wieków (w latach 1446–1837) miano notável vila uzyskały 23 wsie, zaś mui notável vila – 2 miejscowości. Wsie z takim tytułem mogły cieszyć się przywilejami ówczesnych miast.

Obecnie, by miejscowość w Portugalii otrzymała prawa miejskie (tj. uzyskała miano cidade) freguesia (pol. sołectwo, parafia), w której jest ona zlokalizowana musi liczyć ponad 8000 mieszkańców uprawnionych do głosowania (wyborców), a także spełniać wymagania dotyczące infrastruktury, tj. posiadać: gabinet lekarski, aptekę, ośrodek kultury, transport publiczny, oddział portugalskiej poczty, hotel, sklep, przynajmniej jedna szkołę podstawową, przynajmniej jeden bank, szpital, straż pożarną, kino, centrum kultury, muzeum, bibliotekę, szkoły podstawowe i średnie, publiczne parki i ogrody, choć wystarczy, jeśli będzie posiadała przynajmniej połowę tych obiektów. Mianowania dokonuje parlament.

W Portugalii funkcjonuje również pojęcie vila, po polsku oznaczające „miasteczko”, jako stadium pośrednie pomiędzy miastem (cidade) a wsią (aldeia). Miano to nadaje parlament. Freguesia może zostać uznana za vilę, jeżeli liczy co najmniej 3000 osób uprawnionych do głosowania (wyborców) i spełni wymagania dotyczące jej infrastruktury (gabinet lekarski, apteka, ośrodek kultury, transport publiczny, oddział portugalskiej poczty, hotel, sklep, przynajmniej jedna szkoła podstawowa, przynajmniej jeden bank), przy czym wystarczy, że posiada co najmniej połowę tych obiektów. W 2019 r. w Portugalii istniało 581 miejscowości z kategorią vila, a wiele z nich było nawet siedzibami gmin.

Największe miasta w Portugalii Według liczby mieszkańców (stan na 2021 r.): Lp.MiastoJednostka administracyjnaLiczba ludności 1. Lizbona Obszar Metropolitalny Lizbony 545 923 2. Porto Área Metropolitana do Porto 231 962 3. Vila Nova de Gaia Área Metropolitana do Porto 188 443 4. Amadora Obszar Metropolitalny Lizbony 171 179 5. Braga Region Północ 148 977 6. Coimbra Region Centrum 106 768 7. Funchal Madera 105 701 8. Setúbal Obszar Metropolitalny Lizbony 90 396 9. Almada Obszar Metropolitalny Lizbony 88 202 10. Agualva-Cacém Obszar Metropolitalny Lizbony 81 020

Alfabetyczna lista miast w Portugalii Herb Miasto Gmina PopulacjaDane pochodzą z 2004 r., są jednak niepełne i orientacyjne. Prawa miejskie od: 50px Abrantes Abrantes 14.775 14 czerwca 1916 50px Agualva-Cacém Sintra 81.845 12 lipca 2001 50px Águeda Águeda 11.357 14 sierpnia 1985 50px Albufeira Albufeira 16.237 23 sierpnia 1986 50px Alcácer do Sal Alcácer do Sal 9.118 12 lipca 1997 50px Alcobaça Alcobaça 9.775 30 sierpnia 1995 50px Almada Almada 101.500 16 czerwca 1973 50px Almeirim Almeirim 11.607 16 sierpnia 1991 50px Alverca do Ribatejo Vila Franca de Xira 29.086 9 sierpnia 1990 50px Amadora Amadora 151.853 17 września 1979 50px Amarante Amarante 9.906 14 sierpnia 1985 50px Amora Seixal 50.991 2 lipca 1993 Anadia Anadia 5.533 9 grudnia 2004 50px Angra do Heroísmo Angra do Heroísmo 14.316 21 sierpnia 1534 50px Aveiro Aveiro 57.000 11 kwietnia 1759 50px Barcelos Barcelos 20.625 6 września 1928 50px Barreiro Barreiro 40.858 28 czerwca 1984 50px Beja Beja 23.475 10 kwietnia 1521 50px Braga Braga 112.039 data nieznana 50px Bragança Bragança 19.998 20 lutego 1464 50px Caldas da Rainha Caldas da Rainha 28.376 26 sierpnia 1927 50px Câmara de Lobos Câmara de Lobos 16.842 2 sierpnia 1996 50px Caniço Santa Cruz 11.586 9 czerwca 2005 50px Cantanhede Cantanhede 7.066 16 sierpnia 1991 50px Cartaxo Cartaxo 10.115 30 sierpnia 1995 50px Castelo Branco Castelo Branco 31.242 20 marca 1771 50px Chaves Chaves 19.307 18 marca 1929 50px Coimbra Coimbra 106.754 data nieznana 50px Costa da Caparica Almada 11.707 9 grudnia 2004 50px Covilhã Covilhã 34.772 20 października 1870 50px Elvas Elvas 15.505 3 kwietnia 1513 50px Entroncamento Entroncamento 20.065 16 sierpnia 1991 50px Ermesinde Valongo 38.315 10 sierpnia 1990 50px Esmoriz Ovar 10.993 2 lipca 1993 50px Espinho Espinho 10.225 16 czerwca 1973 50px Esposende Esposende 9.148 2 lipca 1993 50px Estarreja Estarreja 4.261 9 grudnia 2004 50px Estremoz Estremoz 9.011 31 sierpnia 1926 50px Évora Évora 41.159 data nieznana 50px Fafe Fafe 15.323 23 sierpnia 1986 50px Faro Faro 41.934 7 września 1540 50px Fátima Ourém 10.302 12 lipca 1997 50px Felgueiras Felgueiras 9.451 10 sierpnia 1990 50px Figueira da Foz Figueira da Foz 32.519 20 września 1882 50px Fiães Santa Maria da Feira 12.750 12 lipca 2001 50px Freamunde Paços de Ferreira 7.452 12 lipca 2001 50px Funchal Funchal 100.526 21 sierpnia 1508 50px Fundão Fundão 8.957 19 kwietnia 1988 50px Gafanha da Nazaré Ílhavo 14.021 21 lipca 2001 50px Gandra Paredes 5.804 26 sierpnia 2003 50px Gondomar Gondomar 25.717 16 sierpnia 1991 50px Gouveia Gouveia 3.759 1 lutego 1988 50px Guarda Guarda 30.174 27 listopada 1199 50px Guimarães Guimarães 52.181 23 czerwca 1853 35px Horta Horta 4.459 4 lipca 1833 50px Ílhavo Ílhavo 13.266 9 sierpnia 1990 50px Lagoa Lagoa 6.500 12 lipca 2001 50px Lagos Lagos 14.675 27 stycznia 1573 50px Lamego Lamego 8.848 data nieznana 50px Leiria Leiria 42.745 13 czerwca 1545 50px Lizbona Lizbona 508.477 data nieznana 50px Lixa Felgueiras 5.500 30 sierpnia 1995 50px Loulé Loulé 12.103 1 lutego 1988 50px Loures Loures 25.967 9 sierpnia 1990 50px Lourosa Santa Maria da Feira 9.204 12 lipca 2001 50px Macedo de Cavaleiros Macedo de Cavaleiros 6.844 24 czerwca 1999 50px Machico Machico 10.894 2 sierpnia 1996 50px Maia Maia 38.200 23 sierpnia 1986 50px Mangualde Mangualde 6.695 12 lipca 2001 50px Marco de Canaveses Marco de Canaveses 9.042 2 lipca 1993 50px Marinha Grande Marinha Grande 9.130 19 kwietnia 1988 50px Matosinhos Matosinhos 45.703 28 czerwca 1984 50px Mealhada Mealhada 5.043 26 sierpnia 2003 50px Mêda Mêda 2.004 9 grudnia 2004 50px Miranda do Douro Miranda do Douro 1.960 10 lipca 1545 50px Mirandela Mirandela 10.780 28 czerwca 1984 50px Montemor-o-Novo Montemor-o-Novo 12.123 18 kwietnia 1988 50px Montijo Montijo 25.719 14 sierpnia 1985 50px Moura Moura 8.459 1 lutego 1988 50px Odivelas Odivelas 50.846 10 sierpnia 1990 50px Olhão Olhão 31.100 14 sierpnia 1985 50px Oliveira de Azeméis Oliveira de Azeméis 12.047 16 maja 1984 50px Oliveira do Bairro Oliveira do Bairro 3.077 26 sierpnia 2003 50px Oliveira do Hospital Oliveira do Hospital 5.222 2 lipca 1993 50px Ourém Ourém 12.000 16 sierpnia 1991 50px Ovar Ovar 18.500 28 czerwca 1984 50px Paços de Ferreira Paços de Ferreira 8.500 2 lipca 1993 50px Paredes Paredes 12.300 16 sierpnia 1991 50px Penafiel Penafiel 10.000 3 marca 1770 Peniche Peniche 18.100 1 lutego 1988 50px Peso da Régua Peso da Régua 10.050 14 sierpnia 1985 50px Pinhel Pinhel 3.557 25 sierpnia 1770 50px Pombal Pombal 18.100 16 sierpnia 1991 50px Ponta Delgada Ponta Delgada 46.102 2 kwietnia 1546 50px Ponte de Sor Ponte de Sor 11.000 14 sierpnia 1985 50px Portalegre Portalegre 15.238 23 maja 1550 50px Portimão Portimão 42.443 11 grudnia 1924 50px Porto Porto 238.954 data nieznana 50px Vila Baleira Porto Santo 4.474 2 sierpnia 1996 50px Póvoa de Santa Iria Vila Franca de Xira 24.277 24 czerwca 1999 50px Póvoa de Varzim Póvoa de Varzim 42.396 16 czerwca 1973 50px Praia da Vitória Praia da Vitória 6.200 20 czerwca 1981 50px Quarteira Loulé 16.131 24 czerwca 1999 50px Queluz Sintra 78.040 24 lipca 1997 50px Rebordosa Paredes 10.813 26 sierpnia 2003 50px Reguengos de Monsaraz Reguengos de Monsaraz 9.050 9 grudnia 2004 50px Ribeira Grande Ribeira Grande 5.300 29 czerwca 1981 50px Rio Maior Rio Maior 11.500 14 sierpnia 1985 50px Rio Tinto Gondomar 676 30 sierpnia 1995 50px Sabugal Sabugal 2.800 9 grudnia 2004 50px Sacavém Loures 17.659 4 czerwca 1997 50px Santa Comba Dão Santa Comba Dão 3.200 24 czerwca 1999 50px Santa Cruz Santa Cruz 6.100 2 sierpnia 1996 50px Santa Maria da Feira Santa Maria da Feira 13.000 14 sierpnia 1985 50px Santana Santana 8.804 1 stycznia 2001 50px Santarém Santarém 28.760 24 grudnia 1868 50px Santiago do Cacém Santiago do Cacém 7.300 16 sierpnia 1991 50px Santo Tirso Santo Tirso 14.000 14 sierpnia 1985 50px São João da Madeira São João da Madeira 21.407 28 czerwca 1984 50px São Mamede de Infesta Matosinhos 23.542 12 lipca 2001 50px São Salvador de Lordelo Paredes 9.930 26 sierpnia 2003 50px Seia Seia 6.900 23 sierpnia 1986 50px Seixal Seixal 31.100 2 lipca 1993 50px Serpa Serpa 8.700 26 sierpnia 2003 50px Setúbal Setúbal 118.696 19 kwietnia 1860 50px Silves Silves 10.800 data nieznana 50px Sines Sines 13.613 12 lipca 1997 50px Tarouca Tarouca 3.308 9 grudnia 2004 50px Tavira Tavira 12.576 16 marca 1520 50px Tomar Tomar 20.000 12 lutego 1844 50px Tondela Tondela 14.100 1 lutego 1988 50px Torres Novas Torres Novas 14.900 14 sierpnia 1985 50px Torres Vedras Torres Vedras 22.600 3 lutego 1979 50px Trancoso Trancoso 3.500 9 grudnia 2004 50px Trofa Trofa 20.700 2 lipca 1993 50px Valbom Gondomar 14.129 9 grudnia 2004 50px Vale de Cambra Vale de Cambra 4.100 2 lipca 1993 50px Valongo Valongo 18.700 10 sierpnia 1990 50px Valpaços Valpaços 4.400 24 czerwca 1999 50px Vendas Novas Vendas Novas 10.900 2 lipca 1993 50px Viana do Castelo Viana do Castelo 46.750 20 stycznia 1848 50px Vila do Conde Vila do Conde 29.730 1 lutego 1988 50px Vila Franca de Xira Vila Franca de Xira 18.400 28 czerwca 1984 50px Vila Nova de Famalicão Vila Nova de Famalicão 30.188 14 sierpnia 1985 50px Vila Nova de Foz Côa Vila Nova de Foz Côa 3.300 12 lipca 1997 50px Vila Nova de Gaia Vila Nova de Gaia 178.255 28 czerwca 1984 50px Vila Nova de Santo André Santiago do Cacém 10.696 26 sierpnia 2003 50px Vila Real Vila Real 20.000 20 lipca 1925 50px Vila Real de Santo António Vila Real de Santo António 12.900 19 kwietnia 1988 50px Viseu Viseu 53.500 data nieznana 50px Vizela Vizela 12.000 1 września 1998

Zobacz też Gminy Portugalii Podział administracyjny Portugalii Samorząd terytorialny w Portugalii

Przypisy

Bibliografia World Gazetteer

Portugalia