Joseph „Joe” Nieuwendyk (ur. 10 września 1966 w Oshawa) – kanadyjski zawodowy hokeista na lodzie. Przez 20 sezonów gry w National Hockey League (NHL) występował w zespołach Calgary Flames, Dallas Stars, New Jersey Devils, Toronto Maple Leafs i Florida Panthers. Zdobywca Pucharu Stanleya z trzema różnymi zespołami – z Calgary Flames w 1989, z Dallas Stars w 1999 i z New Jersey Devils w 2003. Dwukrotny olimpijczyk; w 2002 roku z Team Canada sięgnął po złoto na XIX Zimowych Igrzyskach Olimpijskich w Salt Lake City. Wprowadzony do Hockey Hall of Fame w 2011. Numer 25, z którym grał w Flames, został zastrzeżony 7 marca 2014.
W 1988 zdobył Trofeum Caldera dla najlepszego rookie sezonu w NHL, zostając jednocześnie drugim debiutantem w historii ze zdobyczą co najmniej 50 bramek. Czterokrotny uczestnik All-Star Game. Nagrodzony Trofeum Kinga Clancy'ego w 1995 za jego cechy przywódcze i działalność charytatywną. W 1999 otrzymał Trofeum Conna Smythe'a dla najbardziej wartościowego zawodnika fazy play-off. W trakcie swojej kariery w NHL rozegrał 1257 spotkań, strzelił 559 bramek i zdobył 1126 punktów.
Przewlekły ból pleców zmusił Nieuwendyka do zakończenia kariery w 2006 roku. Został konsultantem dyrektora generalnego w Florida Panthers, a następnie zastępcą dyrektora generalnego Toronto Maple Leafs. W latach 2009–2013 sam obejmował stanowisko dyrektora generalnego Dallas Stars. W latach 2014–2018 pełnił funkcję skauta i doradcy w Carolina Hurricanes.
Młodość Joseph Nieuwendyk urodził się 10 września 1966 w Oshawa w prowincji Ontario, a wychował w sąsiadującym Whitby. Jest najmłodszym z czworga dzieci holenderskich imigrantów, którzy przenieśli się do Kanady w 1958. Gordon (zm. 2015), ojciec Josepha, był właścicielem warsztatu samochodowego w Whitby. Matka Josepha, Joanne, była zapaloną kibicką hokeja. Zmarła na raka żołądka w 1996, trzy miesiące po zdiagnozowaniu nowotworu. „Była wojowniczką [...] Zawsze jest ze mną”, wspominał Joe. Nieuwendyk dorastał w sportowej rodzinie – jego brat Gil był zawodnikiem lacrosse rozgrywanego w hali (box lacrosse), a jego wujek Ed Kea i kuzyn Jeff Beukeboom również grali w National Hockey League. Siostra Wendy (zm. 2015 na raka trzustki) grała w piłkę nożną i uprawiała gimnastykę. Najlepszym przyjacielem Josepha w młodości był Gary Roberts, jego przyszły kolega zespołowy w NHL.
Nieuwendyk grał zarówno w hokeja jak i lacrosse w hali, który w pewnym okresie młodości był jego głównym zajęciem. Uznawano go za najlepszego zawodnika box lacrosse wśród juniorów w Kanadzie. W wieku 15 lat występował w zespole Whitby Warriors z ligi Junior A i został najbardziej wartościowym zawodnikiem turnieju o Minto Cup (puchar dla mistrza rozgrywek juniorskich w lacrosse w Kanadzie) w 1984, w którym poprowadził swój zespół do zwycięstwa. Obecnie Federacja Lacrosse Ontario (Ontario Lacrosse Association) corocznie przyznaje nagrodę im. Joe Nieuwendyka dla najlepszego Junior A rookie sezonu.
Kariera sportowa Czasy uniwersyteckie (1983–1987) Nieuwendyk, nie będąc wybranym w drafcie przez żadną z drużyn Ontario Hockey League, w sezonie 1983–84 reprezentował barwy Pickering Panthers w rozgrywkach Junior B. Włączony do NHL Entry Draft w 1984, lecz niewybrany, postanowił uczęszczać do Uniwersytetu Cornella, gdzie grał w hokeja i lacrosse dla drużyny uniwersyteckiej Cornell Big Red. Po zdobyciu 39 punktów w 23 meczach w sezonie 1984–85 został uznany najlepszym hokeistą-debiutantem roku w całej Eastern College Athletic Conference (ECAC). W NHL Entry Draft w 1985 został wybrany z 27. numerem przez Calgary Flames, co było możliwe dzięki wcześniejszemu oddaniu przez Flames Kenta Nilssona do Minnesota North Stars. Zawód w Calgary związany z odejściem Nilssona odbił się również na transferze Nieuwendyka, co dobitnie zostało pokazane poprzez nagłówek w lokalnej gazecie brzmiący „Joe Who?” („Kim jest Joe?”), kwestionujący ruchy w kadrze zespołu.
Powracając na uniwersytet na sezon 1985–86 Joseph Nieuwendyk postanowił porzucić lacrosse na rzecz hokeja. Po zdobyciu 42 punktów w 21 meczach został wybrany do pierwszej drużyny All-Star Eastern College Athletic Conference w 1985–86 i najlepszej szóstki NCAA All-American konferencji wschodniej. W ostatnim roku w Cornell został wybrany najbardziej wartościowym zawodnikiem drużyny i ze zdobytymi 52 punktami był najlepiej punktującym zawodnikiem konferencji. Ponownie wybrano go do drużyny All-Star i NCAA All-American. Był też finalistą w walce o nagrodę Hobeya Bakera dla najlepszego hokeisty spośród wszystkich instytucji zrzeszonych w NCAA.
Joseph Nieuwendyk porzucił ostatni rok na uniwersytecie, by przejść na zawodowstwo. Łącznie w 81 meczach z Cornell zdobył 73 gole i 151 punktów. Numer 25, z którym występował w drużynie uniwersyteckiej, został zastrzeżony w 2010, dzieląc z numerem 1 Kena Drydena zaszczyt zastrzeżenia numerów pierwszy raz w historii Uniwersytetu Cornella. W 2011 roku znalazł się wśród 50 najlepszych zawodników w historii ECAC.
Calgary Flames (1987–1995) 10 marca 1987 Joseph Nieuwendyk zadebiutował w NHL – w meczu z Washington Capitals zdobył wówczas swoją pierwszą bramkę w lidze (bramkarz Caps, Pete Peeters był bezsilny). Wystąpił w 9 meczach sezonu zasadniczego 1986–87, strzelając 5 bramek i notując 1 asystę, oraz w 6 meczach fazy play-off. W pierwszym pełnym sezonie 1987–88 Nieuwendyk zwrócił na siebie uwagę mediów dzięki 32 bramkom w pierwszych 42 meczach, przez co był na dobrej drodze do poprawienia debiutanckiego rekordu 53 bramek Mike'a Bossy'ego. Sezon zakończył z 2 bramkami mniej, ale z liczbą 51 był najskuteczniejszym zawodnikiem w Calgary Flames i dopiero drugim rookie w historii NHL z co najmniej 50 bramkami w jednym sezonie. Zagrał w swoim pierwszym meczu gwiazd NHL, został wybrany do drużyny All-Rookie i zdobył Trofeum Caldera otrzymując najwięcej głosów w plebiscycie na najlepszego rookie sezonu NHL.
Joseph Nieuwendyk ponownie zdobył 51 bramek w sezonie 1988–89, strzelając setną bramkę w 144. meczu. Wówczas była to trzecia w rankingu najszybciej strzelonych setek w NHL, za Mikiem Bossym (129 meczów) i Maurice’em Richardem (134 mecze). Został 3. zawodnikiem w historii ligi strzelającym co najmniej 50 bramek w obu pierwszych sezonach (pozostała dwójka to Mike Bossy i Wayne Gretzky). Z 11 trafieniami prowadził w liczbie zwycięskich bramek (game-winning goals) oraz ustanowił rekord Calgary Flames strzelając 5 bramek w 1. meczu z Winnipeg Jets 11 stycznia 1989. Wystąpił w drugim z trzech z rzędu meczu gwiazd. W play-offach w 1989 zdobył 10 bramek i zanotował 4 asysty, pomagając w zdobyciu przez Flames pierwszego Pucharu Stanleya w historii tej franczyzy. W rozstrzygającym spotkaniu przeciwko Montreal Canadiens, Nieuwendyk asystował przy ostatnim golu w NHL Lanny'ego McDonalda, po wcześniejszym otrzymaniu krążka od Håkana Looba.
W sezonie 1989–90 Nieuwendyk strzelił 45 bramek dzięki czemu został najlepszym strzelcem drużyny w trzecim kolejnym sezonie. Wystąpił w meczu gwiazd notując jedną asystę. W rozgrywkach 1991–92 opuścił pierwsze 11 meczów w wyniku kontuzji kolana podczas letniego obozu przygotowawczego do Canada Cup 1991. Joseph Nieuwendyk rozpoczął sezon jako jedenasty kapitan w historii franczyzy Flames. Zdobył 22 bramki i 56 punktów, w tym 200 bramkę w karierze 3 grudnia 1991, strzelając ją Detroit Red Wings. Jego 230. gol zdobyty przeciwko Tampa Bay Lightning 13 listopada 1992 uplasował go wówczas na 1. miejscu w liczbie zdobytych bramek w historii franczyzy. Wyprzedził tym samym Kenta Nilssona (229).
Sezon 1995–96 Joseph Nieuwendyk rozpoczął będąc niezadowolonym ze swojego kontraktu. Nie mogąc dojść do porozumienia z Flames, skorzystał z arbitrażu, w efekcie którego miał gwarantowany kontrakt wart 1,85 mln CAD. Mimo tego Nieuwendyk chciał renegocjacji umowy w celu jej wydłużenia. Odrzucił ofertę trzyletniego porozumienia z Flames opiewającego na 6 mln CAD. Przy przedłużającym się konflikcie nie dołączył do drużyny na początku sezonu. Odmawiał gry aż do 19 grudnia 1995, kiedy Flames zawarli umowę z Dallas Stars, na mocy której Nieuwendyk został wymieniony za Jarome'a Iginlę i Coreya Millena.
Dallas Stars (1995–2002) thumb|Joseph „Joe” Nieuwendyk w barwach Dallas Stars, 11 czerwca 1999. Zespół Dallas Stars natychmiast podpisał z Nieuwendykiem trzyletni kontrakt wart 11,3 mln USD. Generalny menedżer drużyny Bob Gainey wyrażał nadzieję, że transfer Nieuwendyka pomoże franczyzie, która została przeniesiona z Minnesoty 3 lata wcześniej, ugruntować jej pozycję w Dallas. Na finiszu rozgrywek Nieuwendyk miał na koncie 14 strzelonych bramek i 32 zdobyte punkty w 52 meczach w barwach Stars.
W sezonie 1996–97 zaliczył 30 trafień mimo opuszczenia pierwszego miesiąca rozgrywek z powodu uszkodzenia chrząstki żebrowej po zderzeniu z Peterem Forsbergiem. W kolejnych rozgrywkach strzelił 39-krotnie, ale ponownie został wyłączony z gry w play-offach. W pierwszym meczu pierwszej serii przeciwko San Jose Sharks, Nieuwendyk zerwał więzadło krzyżowe w prawym kolanie po bodiczeku Bryana Marchmenta. Konieczne było przeprowadzenie operacji dwóch kolan (lewe było kontuzjowane 8 lat wcześniej). Trwająca 6 miesięcy przerwa w grze, konieczna do zaleczenia urazu, zmusiła Josepha do opuszczenia początku sezonu 1998-99.
Sezon zasadniczy ukończył z 28 golami i 55 punktami w 67 meczach, do których dołożył kolejnych 11 bramek i 10 asyst w play-offach w 1999. Dotarł ze swoim zespołem do finału, w którym Stars pokonali Buffalo Sabres 4–2, zdobywając pierwszy Puchar Stanleya w historii franczyzy. 6 z jego 11 bramek w fazie pucharowej było decydującymi o zwycięstwie, co również zdeterminowało zdobycie przez Nieuwendyka Trofeum Conna Smythe'a dla MVP play-off. Kontuzje ponownie ograniczyły występy Nieuwendyka w sezonie 1999-2000. Opuścił 10 spotkań przez stłuczenie klatki piersiowej, by tydzień po powrocie na lodowisko doznać zwichnięcia prawego stawu barkowego, które wyłączyło go z gry na kilka tygodni. W sezonie zasadniczym wystąpił w zaledwie 47 spotkaniach, ale dodał do nich 23 w fazie play-off docierając ze Stars do finału Pucharu Stanleya w 2000. Drużyna z Dallas jednak przegrała serię w 6 meczach z New Jersey Devils.
Joseph Nieuwendyk swój 1000. mecz w karierze rozegrał 20 stycznia 2002 wyjeżdżając na taflę w spotkaniu z Chicago Blackhawks. 2 miesiące później, 19 marca 2002, został oddany razem z Jamiem Langenbrunnerem do New Jersey Devils w zamian za Jasona Arnotta, Randy'ego McKaya i wybór w 1. rundzie Entry Draft w 2002.
New Jersey, Toronto i Floryda (2002–2006) New Jersey Devils, którzy sięgnęli po Puchar Stanleya w 2000 i dotarli do finału w kolejnym sezonie, pozyskali Nieuwendyka na niedługo przed play-offami 2002. Z Diabłami w rozgrywkach zasadniczych Joseph zdołał rozegrać 14 meczów punktując 11 razy, ale Devils zostali wyeliminowani w pierwszej rundzie przez Carolina Hurricanes. W sezonie 2002–2003 osiągnął 2 kamienie milowe. 17 stycznia 2003 strzelił swojego 500. gola w karierze, pokonując golkipera Hurricanes Kevina Weeksa. 23 lutego 2003 zdobył 1000. punkt w zwycięskim meczu z Pittsburgh Penguins. Joseph Nieuwendyk dotarł z drużyną Devils do finału Pucharu Stanleya, ale sam doznał kontuzji biodra, która nie pozwoliła mu wystąpić w najważniejszej serii sezonu. Devils pokonali drużynę Mighty Ducks of Anaheim, zdobywając najważniejsze trofeum ligi po raz trzeci w historii franczyzy. Dla Nieuwendyka był to trzeci Puchar Stanleya, każdy zdobyty z inną drużyną.