Paweł Olaf Jaskanis (ur. 23 lipca 1958 w Warszawie) – polski historyk sztuki, muzealnik oraz specjalista w zarządzaniu ochroną zabytków i opieką nad nimi, dyrektor Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie (2002–2026), przewodniczący Rady do Spraw Muzeów i Miejsc Pamięci Narodowej (2009–2015).
Życiorys Syn archeologów Danuty i Jana (1932–2016) Jaskanisów (związanych z Muzeum Okręgowym w Białymstoku, a później z Państwowym Muzeum Archeologicznym w Warszawie).
Od 1985 w Oddziale Badań i Konserwacji Zabytków PPKZ, po 1989 specjalista i wicedyrektor w Ministerstwie Kultury, od 1996 zastępca Generalnego Konserwatora Zabytków ds. merytorycznych, od 1999 dyrektor Generalny Urzędu Generalnego Konserwatora Zabytków. Po konkursie od 1 lipca 2002 dyrektor Muzeum Pałacu w Wilanowiehttp://www.skz.pl/skz_files/assets/pdf/Jaskanis_2024_wniosek.pdf. 30 grudnia 2024 r. został powołany, w wyniku konkursu, na kolejną trzyletnią kadencję dyrektora Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie przez ówczesną minister kultury i dziedzictwa narodowego Hannę Wróblewską.
Z funkcji tej został odwołany 14 maja 2026 r. decyzją minister kultury i dziedzictwa narodowego Marty Cienkowskiej. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazywało, że przyczyną odwołania było naruszenie przez dyrektora warunków umowy dotyczącej organizacji i finansowania muzeum oraz programu jego działania. Wiceminister kultury Maciej Wróbel wyjaśnił, że powodem decyzji miało być „złamanie przez dyrektora umowy w sprawie warunków organizacyjno-finansowych Muzeum oraz programu jego działania i naruszenie dobrego imienia instytucji”.
Decyzja była związana z kontrowersjami wokół wydarzenia muzycznego Circoloco, zorganizowanego na terenie muzeum. Krytyka dotyczyła głównie hałasu do późnych godzin nocnych, udziału kilku tysięcy osób oraz uszkodzeń trawnika i fragmentów nawierzchni brukowej przed pałacem oraz naruszenia strefy korzeniowej drzew pałacowego przedpola. W komentarzach medialnych wskazywano także na komercyjny charakter wydarzenia, wykorzystanie zabytkowej przestrzeni do organizacji imprezy muzyki elektronicznej oraz zagrożenia dla otoczenia pałacu i parkowej fauny.
Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Warszawie stwierdził jednak, że szkody nie dotyczyły obiektów zabytkowych. Obejmowały przede wszystkim trawnik i fragmenty bruku, których możliwe naruszenie brano pod uwagę jeszcze przed wydarzeniem. Organizator koncertu przeznaczył około 250 tys. zł na rekultywację trawnika i naprawę nawierzchni, a koszty te miały zostać pokryte przez niego, nie przez muzeum. Muzeum uzyskało z organizacji wydarzenia przychód w wysokości 116 tys. zł.
Jaskanis, jako dyrektor muzeum, wyraził zgodę na organizację wydarzenia, jednak decyzja ta była poprzedzona wymaganymi uzgodnieniami administracyjnymi, w tym zgodą Urzędu m.st. Warszawy. Pozytywną decyzję w tej sprawie wydał również wojewódzki konserwator zabytków. Po koncercie pracownicy Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków przeprowadzili kontrolę, w wyniku której nie stwierdzono uszkodzeń obiektów zabytkowych. Zidentyfikowano jedynie naruszenia nawierzchni brukowej w kilku miejscach oraz konieczność rekultywacji trawnika. Wskazano też, że teren został uprzątnięty, trwały ostatnie prace demontażowe, a dalsze naprawy miały nastąpić po wydaniu zaleceń pokontrolnych.
Odwołanie Jaskanisa spotkało się z krytyką części środowiska muzealniczego, konserwatorskiego i eksperckiego. Negatywne stanowiska wobec decyzji ministerstwa przedstawiły m.in. Stowarzyszenie Konserwatorów Zabytków, Stowarzyszenie Muzealników Polskich oraz Polski Komitet Narodowy ICOM. Organizacje te podkreślały wieloletni dorobek Jaskanisa, jego zasługi dla rozwoju Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie oraz ochrony dziedzictwa kulturowego. Wskazywały też, że decyzja była zbyt radykalna, podjęta bez dostatecznego uwzględnienia całokształtu jego pracy i bez pełnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Zwracano ponadto uwagę na bardzo krótki termin wyznaczony organizacjom branżowym na przedstawienie opinii, co ich zdaniem utrudniało rzetelne odniesienie się do sprawy. Kontrowersje budził również sposób przeprowadzenia odwołania.
Członek Rady do Spraw Muzeów (przewodniczący z wyboru przez dwie kadencje)Skład Rady ds. Muzeów IV kadencji. [dostęp 2015-10-28]. i Rady Ochrony Zabytków przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego (od 2011), członek prezydium (przez dwie kadencje) Polskiego Komitetu Międzynarodowej Rady Muzeów ICOM, zastępca przewodniczącego Rady Ochrony Zabytków przy Prezydencie m. st. Warszawy (2003–2011). Współzałożyciel i prezes pierwszej kadencji Stowarzyszenia Genius Loci. Członek rad: Międzynarodowego Centrum Kultury w KrakowieRada MCK w Krakowie. [dostęp 2015-10-28]., Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, Muzeum Zamku w Łańcucie, Muzeum Narodowego w Szczecinie (przewodniczący z wyboru), Muzeum Łazienki Królewskie w WarszawieSkład Rady Muzeum Łazienek Królewskich w Warszawie. [dostęp 2015-10-28]., Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku i Muzeum Okręgowego w Sieradzu (przewodniczący z wyboru)Skład Rady Muzeum Narodowego w Szczecinie. [dostęp 2015-10-28].. Był też członkiem rady powierniczej Muzeum Narodowego w Warszawie i rady Muzeum Historycznego m. st. Warszawy. Członek Komitetu Programowego i uczestnik I Kongresu Muzealników Polskich (Łódź, kwiecień 2015)Biogram na stronie I Kongresu Muzealników. [dostęp 2015-10-28]..
Żonaty z Agnieszką Jaskanis, starszą kustosz, głównym inwentaryzatorem Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie.
Odznaczenia Odznaka Honorowa „Zasłużony dla Mazowsza”Osoby i podmioty odznaczone Odznaką Honorową "Zasłużony dla Mazowsza" – lista. mazovia.pl Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2014)
Przypisy
Kategoria:Dyrektorzy Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową „Zasłużony dla Mazowsza” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Polscy historycy sztuki Kategoria:Przewodniczący Rady do Spraw Muzeów i Miejsc Pamięci Narodowej Kategoria:Urzędnicy Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego III Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1958