thumb|Pierwsze wydanie bazylejskie z 1575 roku, edycja Pietra Perny – strona tytułowa. thumb|Przekład niemiecki – strona tytułowa wydania Andreasa Luppiusa z 1686 roku.
Arbatel de magia veterum (pl. Arbatel: O magii Starożytnych) – renesansowy łaciński grymuar poświęcony magii rytualnej i teurgii, opublikowany po raz pierwszy w 1575 roku w Bazylei w Szwajcarii przez oficynę Pietro Perny. Dzieło wyróżnia się na tle ówczesnej literatury ezoterycznej silnym zabarwieniem chrześcijańskim i neoplatońskim oraz unikalnym systemem opartym na współpracy z tzw. Duchami Olimpijskimi.
Pochodzenie i struktura dzieła Książka została wydana anonimowo. W późniejszych wiekach często błędnie przypisywano ją Heinrichowi Corneliusowi Agrippie; była m.in. włączana do wydań jego dzieł zebranych jako część rzekomej „Czwartej księgi filozofii okultystycznej”. Współczesna krytyka tekstowa wskazuje na powiązania autora ze środowiskiem Paracelsusa. Za ostatecznego redaktora tekstu bywa uważany szwajcarski humanista Theodor Zwinger.
Zgodnie z przedmową dzieło miało składać się z dziewięciu tomów (części) omawiających różne aspekty sztuki magicznej, w tym magię mikrokosmosu, kabałę i nekromancję. Do czasów współczesnych przetrwał jednak – i prawdopodobnie jako jedyny został kiedykolwiek ukończony – tom pierwszy, noszący podtytuł Isagoge (Wprowadzenie). Tekst składa się z 49 aforyzmów podzielonych na siedem grup po siedem (tzw. septenary).
Filozofia i charakterystyka magii W przeciwieństwie do innych popularnych grymuarów tamtej epoki, np. Klucz Salomona, Arbatel odrzuca czarnoksięstwo, demonologię oraz przymuszanie bytów duchowych za pomocą groźb czy krwawych ofiar. Autor definiuje magię jako „najwyższe umiłowanie mądrości” oraz naukę o badaniu boskich tajemnic i ukrytych sił natury.
Głównymi warunkami stawianymi osobie praktykującej magię są czystość intencji, głęboka bogobojność, skromność oraz chęć pomagania bliźnim. Duchy są w tym systemie traktowane z szacunkiem i wzywane za pomocą modlitw. Jeśli mag okaże się niegodny lub będzie kierował się chciwością, istoty te nie odpowiedzą lub sprowadzą na niego zgubę.
Duchy Olimpijskie Centralnym elementem kosmologii Arbatela jest siedem istot zwanych Duchami Olimpijskimi (lub planetarnymi), które zarządzają wszechświatem z boskiego nadania. Każdej z tych istot przyporządkowano tradycyjne ciało niebieskie oraz określone atrybuty i moce:
30px Aratron – Saturn 25px|Astronomiczny symbol Saturna 30px Bethor – Jowisz 25px|Astronomiczny symbol Jowisza 30px Phaleg – Mars 25px|Astronomiczny symbol Marsa 30px Och – Słońce 25px|Astronomiczny symbol Słońca 30px Hagith – Wenus 20px|Astronomiczny symbol Wenus 30px Ophiel – Merkury 25px|Astronomiczny symbol Merkurego 30px Phul – Księżyc 25px|Astronomiczny symbol Księżyca
Przypisy
Bibliografia Joseph H. Peterson (red.), Arbatel: Concerning the Magic of the Ancients, Ibis Press, 2009, ISBN 978-0892541522.
Przekłady polskie H.C. Agrippa [przypisywane], Czwarta księga filozofii okultystycznej, Marek Skierkowski (tłum.), Włodzimierz Zylbertal (współpr.); zawiera „Arbatel: O magii”; przekład z angielskiego wydania R. Turnera, Wydawnictwo XXL, Wrocław 2010, s. 179–218, ISBN 978-83-62381-49-4. Arbatel: O magii Starożytnych: Najwyższe Umiłowanie Mądrości, Frater Mirifico [Jakub A. Krzewicki] (tłum.), kompletny przekład bezpośrednio z łacińskiego wydania Pietro Perny (1575), wydanie dwujęzyczne łacińsko-polskie, Amazon, Wrocław 2026, ISBN 979-8-1837-4451-4 (oprawa twarda), ISBN 979-8-1837-4661-7 (oprawa miękka).
Linki zewnętrzne
Dwujęzyczny tekst Arbatela opracowany przez Josepha H. Petersona Angielski przekład Turnera z 1655 roku (PDF)
Kategoria:Grymuary