thumb|Miasto Ortahisar – Światowe Dziedzictwa UNESCO Kapadocja () – kraina historyczna w środkowej Turcji w centralnej części Anatolii, znana przede wszystkim z charakterystycznych form tufowych, tworzących „księżycowy” krajobraz, oraz z domów i kościołów wykutych w tych wulkanicznych skałach. Od antyku do średniowiecza była ważnym ośrodkiem chrześcijaństwa oraz miejscem narodzin idei życia klasztornego.
Etymologia nazwy Najwcześniejsze wzmianki o Kapadocji pochodzą z drugiej połowy VI wieku p.n.e., gdzie jest wymieniana jako posiadłość (staroperski dahyu-) dwóch wczesnych achemenidzkich królów Persji – Dariusza Wielkiego i Kserksesa I. W języku staroperskim nazywana Katpatuka, co z pewnością jest wyrazem pochodzenia obcego będącym zbitką dwóch słów. Dwie inne wersje językowe tej inskrypcji, elamicka i akadyjska, zawierają prostszą nazwę, czyli Katpa – oznaczające krainę oraz wodza przodków Tuka w elamickimRoom, Adrian. (1997). Placenames of the World. London: MacFarland and Company..
Według Herodota nazwa Kapadocjanie została jakoby przejęta od Persów, podczas gdy wcześniej dla określenia ludów zamieszkujących ten obszar używano greckiego słowa Leucosyri, oznaczającego Syryjczyków bądź Białych Syryjczyków. Jednym z plemion kapadockich, wymienianych przez Herodota, a także przez Józefa Flawiusza, byli Mescheńczycy wywodzący swe pochodzenie od Mosocha, syna JafetaJózef Flawiusz Antiquitates Judaicae I:6, zobacz też ten fragment we fragmencie żydowskiej Miszny Ketubie 13:11..
Nazwa tej krainy jest też wspomniana w Dziejach Apostolskich, gdzie Kapadocjanie są wymieniani jako jedne z pierwszych ludów, które poznały Ewangelię z ust Galilejczyków we własnym języku w dniu zesłania Ducha Świętego, wkrótce po wniebowstąpieniu Jezusa. Zapis Flawiusza i wykopaliskaMiędzy innymi odkrycie synagogi w Sardes. potwierdzają, że na terytorium Kapadocji istniały w tym czasie wspólnoty żydowskieZob. Historia Żydów w Turcji ..
Podział Kapadocji przez Persów thumb|Uosobienie Kapadocji na rzymskiej monecie W czasach imperium perskiego zdobywcy podzielili Kapadocję na dwie odrębne satrapie: jedną zwaną nadal Kapadocją (w antycznej geografii czasem jako Wielka Kapadocja), obejmującą obszary położone centralnie, i drugą określaną jako Pont. Podział nastąpił przed czasami Ksenofonta, ponieważ wędrowano już przez Pont. Po upadku imperium perskiego historia Pontu potoczyła się odrębnie.
Królestwo Kapadocji istniało jako niezależne państwo jeszcze w czasach Strabona, choć nazwa obszaru została zmieniona na Cylicję po utworzeniu nowej stolicy prowincji – Mazaca. Strabon wymienia tylko dwa miasta tego królestwa, czyli CezareaNowa, nadana przez Rzymian nazwa Mazaki. i Tyana, położona niedaleko podnóża gór Taurus. Za panowania cesarza Tyberiusza Kapadocja została przekształcona w rzymską prowincję.
Monastycyzm kapadocki thumb|Fresk: Jezus nauczający Apostołów, Kapadocja, ok. XII w. W IV wieku w Kapadocji, pod wpływem cenobityzmu egipskiego zapoczątkowanego przez Pachomiusza, zaczęły powstawać małe wspólnoty anachoretów, żyjących pod duchowym kierownictwem św. Bazylego, biskupa Cezarei. Drążyli oni swe pomieszczenia w miękkich skałach tufowych. Szczególne skupisko klasztorów znajduje się w granicach dzisiejszego Parku Narodowego Göreme, będącego na liście zabytków UNESCO. W okolicy Nevşehir istnieją liczne podziemne miasta mnichów, np. Kaymaklı, Derinkuyu i inne, w których chrześcijanie ukrywali się przed prześladowaniami, najpierw ze strony Rzymian, potem muzułmanówPor. .
Ojcowie kapadoccy W IV stuleciu nastąpił rozkwit życia teologicznego w Kapadocji. Do najbardziej znanych tam Ojców Kościoła należą Bazyli Wielki z Cezarei, Grzegorz z Nyssy i Grzegorz z Nazjanzu, patriarcha Konstantynopola, w tradycji prawosławnej zwany „teologiem”. Ich nauczanie było kontynuacją szkoły Orygenesa, znajdującego w nich obrońców, którzy znając zasługi i skrajności mistrza, mimo iż czasem się z nim nie zgadzali, zachowali jego duchaH. Rondet: The Cappadocians, s. 91..
Atrakcje turystyczne Kapadocji Uczhisar – skalne miasto Skalne kościoły, m.in. w Parku Narodowym Göreme i Soğanlı; Podziemne miasta (ok. 400Przewodnik Turcja, s. 298, Biblioteka Gazety Wyborczej, .), m.in. Kaymaklı i Derinkuyu (Podziemna Studnia) – największe z nichTamże. Tufowe doliny Kapadocji: Göreme, Dolina Miłości, Dolina Wyobraźni, Soğanlı
thumb|center|570px|Mapa Kapadocji z zaznaczonymi „podziemnymi miastami”.
Zobacz też królowie Kapadocji
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Geografia Turcji ! Kategoria:Krainy historyczne Azji Mniejszej