Czasopismo elektroniczne, e-czasopismo, czasopismo online – wydawnictwo ciągłe, ukazujące się w określonych odstępach czasu, np. tygodnik, dwutygodnik, miesięcznik, publikowane jedynie w postaci elektronicznej i dostępne na nośniku elektronicznym.
Według Barbary Sosińskiej-Kalaty czasopismo elektroniczne to czasopismo, które jest zapisane w postaci cyfrowej oraz udostępniane za pomocą transmisji elektronicznej, najczęściej w Internecie w World Wide Web. W formie e-czasopism są wydawane m.in. periodyki naukowe, fachowe, popularnonaukowe, urzędowe, biuletyny informacyjne, magazyny opinii oraz gazety. Czasopisma elektroniczne są publikowane w sposób ciągły z określoną frekwencją, najczęściej w formatach HTML i PDF. Czasami są do nich dołączane również nagrania dźwiękowe oraz materiały wideo w formatach MP3 i MP4. E-czasopisma mogą być dostępne wyłącznie online lub być elektronicznymi odpowiednikami wersji tradycyjnychBarbara Sosińska-Kalata, Czasopisma elektroniczne [w:] Encyklopedia książki, pod red. Anny Żbikowskiej-Migoń i Marty Skalskiej-Zlat, Wrocław 2017, s. 433..
Historia Do powstania czasopism elektronicznych na początku lat 80. XX wieku przyczyniły się m.in.: kryzys związany z papieremPiotrowska E., Zając R., Czasopisma elektroniczne w bibliotekach naukowych, „Zagadnienia Informacji Naukowej” 2002, nr 1, s. 91., wynikający ze znacznego wzrostu zapotrzebowania na książki (bariera ilościowa) oraz wzrostu produkcjiBarbara Bieńskowska, Książka na przestrzeni dziejów, Warszawa 2005, s. 215., skutkujący wysokimi cenami publikacji drukowanych, postęp technologiczny (rozwój urządzeń elektronicznych, szczególnie komputerów), upowszechnianie urządzeń pozwalających na odtwarzanie i obróbkę tekstów, rozwój sieci telekomunikacyjnych i opracowanie protokołu FTP, problemy bibliotek z magazynowaniem stale rosnącej liczby dokumentów.
Pierwszym periodykiem opublikowanym w formie cyfrowej było eksperymentalne czasopismo z zakresu psychologii oraz medycyny „Mental Workload”. W 1982 roku naukowcy z Uniwersytetów w Birmingham i Loughborough doprowadzili do wydania e-czasopisma o nazwie „Computer Human Factors”. Periodyk był innowacyjny ze względu na możliwość dodawania komentarzy przez czytelników. W Polsce pierwsze czasopismo dostępne tylko w formie cyfrowej pojawiło się w 1989 roku za sprawą grupy fizyków związanych z Uniwersytetem Warszawskim. Publikowane przez nich „Donosy” wciąż ukazują się w oryginalnej i niezmienionej formie.
Zalety i wady czasopism elektronicznych Zalety: dostępność w każdym momencie, z dowolnego miejsca, większa aktualność, dostęp wielu użytkowników w tym samym momencie, możliwość wyszukiwania, np. pełnotekstowego, szybszy proces publikowania treści, bezpłatny dostęp do czasopism Open Access.
Wady: wymagana minimalna umiejętność obsługi komputera, wymagane posiadanie odpowiedniego sprzętu i oprogramowania, wymagany dostęp do Internetu, wysokie ceny publikacji komercyjnych, bariery mentalne, możliwość popełnienia plagiatu i celowego zniekształcanie informacji, ograniczenia, które wiążą się z techniką komputerową, np. niska rozdzielczość ekranu.
Typologia czasopism elektronicznych Podział ze względu na stosowane formaty: PDF, HTML, ASCII, DjVu, inne.
Podział ze względu na sposób dystrybucji: e-mail, Web, CD-ROM, listerv, inne.
Podział ze względu na częstotliwość ukazywania się: miesięczniki, tygodniki, dzienniki, inne.
Podział ze względu na dostęp do czasopism elektronicznych: płatne (publikacje komercyjne), bezpłatne (Open Access),
Inny podział ze względu na sposób dystrybucji, zob. wyżej: czasopisma online, czasopisma na CD-ROMEwa Piotrowska, Renata Zając, Czasopisma elektroniczne w bibliotekach naukowych, „Konsorcja i współpraca bibliotek” 2002 nr 7, https://www.ebib.pl/2002/36/piotrowska.php.,
Podział ze względu na formy ukazywania się czasopism elektronicznych: e-czasopisma, które ukazują się również w wersji drukowanej, e-czasopisma jedynie w wersji elektronicznej
Zobacz też e-gazeta zin
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Rodzaje czasopism