thumb|240px|Gwiazda Jadwigi Andrzejewskiej w łódzkiej Alei Gwiazd thumb|240px|Grób Jadwigi Andrzejewskiej na cmentarzu komunalnym na Dołach w Łodzi 21 maja 2007
Jadwiga Andrzejewska (ur. 30 marca 1915 w Łodzi, zm. 4 października 1977 tamże) – polska aktorka teatralna i filmowa.
Życiorys Córka maszynisty teatralnego Józefa Andrzejewskiego i Katarzyny z Ludwickich. Po ukończeniu szkoły powszechnej ze względów materialnych podjęła pracę jako ekspedientka w składzie/sklepie materiałów piśmiennych Leona Tybera, przy ul. Piotrkowskiej 49. W tym samym czasie - grudzień 1923 - zadebiutowała w Teatrze Miejskim w Łodzi, w sztuce „Nauczycielka”, u boku Ireny Solskiej. Grała też w Teatrze Popularnym. W następnych latach występowała również jako tancerka w kabarecie "Jar". Tam została zauważona przez Karola Adwentowicza, który widząc jej talent zaproponował przeprowadzkę do Warszawy i grę w teatrze. Jej debiut w Warszawie miał miejsce 15 września 1932 na scenie Teatru Kameralnego w „Dziewczętach w mundurkach”, gdzie grała Manuelę. Otrzymawszy bardzo wysoką notę Antoniego Słonimskiego postanowiła pozostać w stolicy. Występowała w kabarecie "Nowy Momus", a od lutego 1933 w Teatrze Narodowym. Gościnnie grała też w Teatrze Letnim, Ateneum i Polskim. Od 1934 nie była związana na stałe z żadnym teatrem łącząc grę w filmach z występami w teatrach rewiowych i kabaretach. m.in. "Stara Banda" i "Cyrulik Warszawski".
W filmie zadebiutowała w 1933 r. podwójnie: jedną z trzech głównych ról (Jadzia) w filmie "Wyrok życia"Dwa fotosy z tego filmu w: "Łódź w Ilustracji", 1934: nr 10, z 11 III, s. 8 oraz nr 28, z 15 VII, s. 7, u boku m.in. Ireny Eichlerówny (reż. Juliusz Gardan) oraz w roli kwiaciarki w "Dziejach grzechu" (reż. Henryk Szaro). Ogółem w okresie międzywojennym zagrała w piętnastu filmach m.in. w Dziewczętach z Nowolipek oraz Strachach.
Po kampanii wrześniowej znalazła się we Lwowie, gdzie grała w kierowanym przez Konrada Toma Teatrze Miniatur. Teatr ten do 1941 wędrował po miastach radzieckich. Zawiesił swoją działalność po wybuchu wojny radziecko-niemieckiej.
Od listopada 1941 występowała w zespole "Czołówki Teatralnej" Armii Polskiej tworzonej na terenie ZSRR przez gen. Andersa. W marcu 1942 wyruszyła z Armią Andersa przez Bliski Wschód do Mandatu Palestyny, występowała w teatrze rewiowym Feliksa Konarskiego, a następnie w Teatrze Polowym 2 Korpusu Polskiego. Na przełomie 1944 i 1945 występowała w Polskim Teatrze Szkolnym, z którym odwiedziła Jerozolimę, Tel Awiw, Nazaret i Hajfę.
W 1945 znalazła się z Teatrem Dramatycznym 2 Korpusu we Włoszech, a następnie w 1946 roku w Wielkiej Brytanii. Do Polski powróciła w 1947 i zamieszkała w rodzinnej Łodzi, gdzie występowała w Teatrze Syrena. W grudniu 1948 na krótko przeniosła się do Warszawy, ale po kilku miesiącach na stałe osiadła w Łodzi grając w Teatrze Powszechnym. W kolejnych latach zmieniała sceny, były to m.in. Teatr im. Jaracza i Teatr Mały. Od 1966 do śmierci związana była z Teatrem Powszechnym.
Zmarła mając 62 lata, spoczywa na cmentarzu komunalnym na Dołach w Łodzi (kwatera XXVIII, rząd 18, grób 6).
Upamiętnienie W 1979 Andrzejewska została patronką jednej z ulic łódzkiego WidzewaŁódź-Widzew, ulica Jadzi Andrzejewskiej w Targeo, poświęcono jej również Drzewo Pamięci w Parku Zdrojowym. Barbara Kaczmarska (córka Jadwigi Andrzejewskiej) i Jan Machulski odsłonili 16 października 1998 roku na ulicy Piotrkowskiej jej gwiazdę w Alei Gwiazd. W listopadzie 2000 odsłonięto fresk „Łódź w pigułce” na fasadzie kamienicy przy ul. Piotrkowskiej 71, autorstwa Krzysztofa Jaśkiewicza, na którym widnieje ponad 30 postaci związanych z historią Łodzi. Wśród nich znajduje się wizerunek Jadwigi Andrzejewskiej.
W 2019 r. Poczta Polska wyemitowała zaprojektowany przez Marzannę Dąbrowską upamiętniający Jadwigę Andrzejewską znaczek pocztowy o nominale 3,30 zł należący do serii „Ludzie kina i teatru”.
Filmografia 1933: Wyrok życia (debiut filmowy; reż. Juliusz Gardan) 1933: Dzieje grzechu (reż. Henryk Szaro) 1935: Wacuś 1936: Wierna rzeka 1936: Papa się żeni 1936: Kobiety (Femmes) 1936: Ada! To nie wypada! 1936: 30 karatów szczęścia 1937: Parada Warszawy 1937: Dziewczęta z Nowolipek 1937: Dorożkarz nr 13 1938: Zapomniana melodia 1938: Strachy 1938: Moi rodzice rozwodzą się 1938: Kobiety nad przepaścią 1939: Doktór Murek 1946: Wielka droga 1954: Pod gwiazdą frygijską 1956: Koniec nocy 1956: Pożegnanie z diabłem 1956: Ziemia 1958: Miasteczko 1959: Lunatycy 1959: Miejsce na ziemi 1961: Czas przeszły 1961: Komedianty 1961: Nafta 1962: Dom bez okien 1962: Rodzina Milcarków 1963: Mam tu swój dom 1965: Niedziela sprawiedliwości 1965: Popioły 1966: Wieczór przedświąteczny 1967: Cyrograf dojrzałości 1967: Poradnik matrymonialny 1968: Czterej pancerni i pies 1968: Ortalionowy dziadek 1969: Znicz olimpijski 1971: Motodrama 1971: 150 na godzinę 1974: Ziemia obiecana 1976: A jeśli będzie jesień 1977: Milioner
Przypisy
Bibliografia
Jadwiga Andrzejewska w bazie Akademii Polskiego Filmu Wspomnienia Heleny Kaniewskiej (siostry Jadwigi) w filmie dokumentalnym „Taki mały dystans – Jadwiga Andrzejewska (1980)” Słownik Biograficzny Teatru Polskiego 1900-1980 t.II, PWN, Warszawa 1994.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Polskie aktorki dziecięce Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Polskie aktorki filmowe Kategoria:Polscy artyści kabaretowi Kategoria:Aktorki filmowe związane z Łodzią Kategoria:Aktorki teatralne związane z Łodzią Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Pochowani na cmentarzu Doły w Łodzi Kategoria:Urodzeni w 1915 Kategoria:Zmarli w 1977 Kategoria:Laureaci Nagrody Miasta Łodzi