thumb mały mały mały|Chrobotek reniferowy w ozdobnej ramce Chrobotek reniferowy, chrobotka reniferowa (Cladonia rangiferina (L.) Weber ex F.H. Wigg.) – gatunek grzybów należący do rodziny chrobotkowatych (Cladoniaceae). Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cladonia, Cladoniaceae, Lecanorales, Lecanoromycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.
Gatunek ten po raz pierwszy zdiagnozowany został przez Karola Linneusza w 1753 r. jako Lichen rangiferinus (porost reniferowy), do rodzaju Cladonia w 1780 r. przenieśli go Georg Heinrich Weber i Friedrich Heinrich Wiggers. Niektóre synonimy naukowe: Cladina rangiferina (L.) Nyl. 1866 Lichen rangiferinus L. 1753. Nazwa polska według Krytycznej listy porostów i grzybów naporostowych Polski. Zarówno gatunkowa nazwa łacińska, jak i polska pochodzą od tego, że porost ten jest jednym z głównych pokarmów reniferów.
Morfologia Plecha z glonami protokokkoidalnymi, zróżnicowana na plechę pierwotną i wtórną. Skorupiasta plecha pierwotna zanika bardzo wcześnie. Plecha wtórna to wyrastające z plechy pierwotnej krzaczkowate podecja o wysokości 3–10 cm i grubości 1–2 mm. Podecja są puste w środku, a ich powierzchnia jest pilśniowata o barwie jasnoszarej lub szaropielatej. Kory brak. Podecja rozgałęziają się widełkowato lub 3–4-dzielnie, a ich brunatne zakończenia znajdujące się dość daleko od siebie i są nieco zagięte w jedną stronę. W miejscu rozgałęzień znajduje się otworek. Podecja wyrastają obok siebie, tworząc murawki. Smak gorzki.
Reakcje barwne: podecja K + żółty, Pd+ czerwony.
Owocniki pojawiają się bardzo rzadko na szczytach gałązek. Są to apotecja lecideowe o brązowych tarczkach i średnicy 0,5–1 mm. W jednym worku powstaje po 8 bezbarwnych, jednokomórkowych askospor o rozmiarach 8–15 × 2–3,5 μm. Często natomiast na szczytach gałązek występują brązowe pyknidy.
Wytwarza kwasy porostowe.
W Polsce występują trzy podobne gatunki chrobotków: leśny (Cladonia arbuscula), reniferowy (Cladonia rangiferina) i najeżony (Cladonia portentosa). Wszystkie są pospolite i występują na podobnych siedliskach. Chrobotek reniferowy ma pewne charakterystyczne cechy: podstawa podecjów jest jasnoszara, pokryta niewyraźnymi, rozproszonymi areolkami, górna część podecjów brązowieje, powierzchnia plechy jest jednolita, dopiero przy dużym powiększeniu widać na niej pilśń, podecja są silnie rozgałęzione, zakończenia gałązek wygięte są w jedną stronę, przeważnie poczwórne, rzadko pojedyncze.
Chrobotek najeżony tworzy najczęściej 3-dzielne rozgałęzienia, chrobotek leśny jest żółtoszary lub szarozielony.
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej, Środkowej i Południowej, Europie, Azji oraz na wielu wyspach. Szczególnie częsty jest na półkuli północnej, północna granica jego zasięgu sięga tutaj po Szetlandy, Grenlandię i północne wybrzeża Ameryki Północnej. W tundrze często zwartymi łanami zarasta duże powierzchnie. W Polsce jest pospolity na obszarze całego kraju. Rośnie na ziemi w miejscach słonecznych, najczęściej na wydmach, wrzosowiskach, oraz w świetlistych lasach sosnowych.
Gatunek od 2004 roku objęty w Polsce ochroną częściową.
Wykorzystanie Plecha wtórna chrobotka reniferowego (podecjum) po impregnacji gliceryną jest wykorzystywana w wystroju wnętrz.
Przypisy Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących grzybów objętych ochroną (Dz. U. Nr 168, poz. 1765).
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów ().
Kategoria:Chrobotkowate Kategoria:Grzyby chronione Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Porosty