Zygmunt Janke ps. „Walter” (ur. 21 lutego 1907 w Chojnach, obecnie Łódź, zm. 25 lutego 1990 w Pabianicach) – generał brygady Wojska Polskiego, żołnierz ZWZ i AK, ofiara represji stalinowskich, doktor nauk humanistycznych, historyk, działacz polityczny, kawaler Orderu Virtuti Militari. W latach 1940–1943 szef sztabu Okręgu Łódź ZWZ (od 1942 AK), w latach 1943–1945 szef sztabu, a później komendant Okręgu Śląsk AK.
Życiorys Urodzony we wsi Chojny (obecnie rejon miasta w dzielnicy Łódź-Górna). W 1927 zdał maturę w PabianicachO kawalerii polskiej XX wieku s. 117 i w tym samym roku wstąpił do Wojska Polskiego. Absolwent Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej – Komorowie i Szkoły Podchorążych Artylerii w Toruniu.
15 sierpnia 1930 r. Prezydent RP Ignacy Mościcki mianował go podporucznikiem ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1930 roku i 22. lokatą w korpusie oficerów artylerii, a Minister Spraw Wojskowych wcielił do 7 dywizjonu artylerii konnej wielkopolskiej w PoznaniuDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 15 sierpnia 1930 roku, s. 276.. Był dowódcą plutonu, a następnie baterii. W latach 1937–1939 był słuchaczem Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. Na stopień kapitana został awansowany ze starszeństwem z dniem 19 marca 1939 i 59. lokatą w korpusie oficerów artylerii. W kampanii wrześniowej był oficerem operacyjnym Kresowej Brygady Kawalerii, a od walk pod Karczewem został szefem sztabu.
27 września 1939 r. pod Medyką dostał się do niewoli niemieckiej. Po ucieczce z niewoli w październiku 1939 r. w Służbie Zwycięstwu Polski, następnie, po zmianach nazw tej organizacji – w Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej. W latach 1940–1943 szef sztabu Okręgu Łódź ZWZ (od 1942 AK), w latach 1943–1945 szef sztabu, a później komendant Okręgu Śląskiego Armii Krajowej pełniąc tę funkcję pod pseudonimem „Walter” do ujawnienia się we wrześniu 1945 r..
Po wojnie w 1946 nauczyciel w I Liceum Ogólnokształcącym w PabianicachRoman Kubiak - My Pabianiczanie. Agencja Dziennikarzy, 2019, s. 117-124, język polski, . Po niespełna roku stracił tę pracę i wyjechał na Ziemie Odzyskane. Od stycznia 1949 do 1955 więziony; początkowo skazany na karę śmierci, następnie zamienioną na dożywocie. Po zwolnieniu z więzienia w 1956 r. zrehabilitowany. Ukończył wówczas historię na Uniwersytecie Łódzkim, a w roku 1975 uzyskał doktorat na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 80. działał w Zjednoczeniu Patriotycznym „Grunwald”. 11 października 1988 r.Autorzy książki O kawalerii polskiej XX wieku podają datę 15 września 1988. awansowany do stopnia generała brygady w stanie spoczynku. W latach 1988–1990 członek Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa radaopwim.gov.pl [dostęp 2011-11-06]. W lutym 1989 wszedł w skład działającej przy tej Radzie Komisji do spraw Upamiętnienia Ofiar Represji Okresu StalinowskiegoRzeczpospolita, 1989, nr 37 (2171), str. 1-2. W 1989 był także członkiem Obywatelskiego Komitetu ds. Rewaloryzacji Grobu Nieznanego Żołnierza w Warszawie, któremu przewodniczył gen. bryg. pil. Stanisław SkalskiWażny element edukacji historycznej [w:] "Trybuna Robotnicza", nr 196, 24 sierpnia 1989, s. 1-2..
W uznaniu zasług w wielu miastach nadano nazwę ulicom jego imieniem.
Pochowany na cmentarzu w Pabianicach.
Wybrane publikacje Podziemny Śląsk (Warszawa 1968) W Armii Krajowej w Łodzi i na Śląsku (Warszawa 1969) Śląsk jako teren partyzancki Armii Krajowej (Katowice 1986) W Armii Krajowej na Śląsku (Wydawnictwo Śląsk, Katowice 1986) Artyleria koronna w obronie niepodległości Polski 1792–1794 (Lublin 1999)
Życie prywatne Od 1940 był żonaty z Aurelią Kołodziejczyk, nauczycielką. Małżeństwo miało dwie córkiJanusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943-1990 t. II: I-M, Toruń 2010, s. 56.
Awanse podporucznik – 15 sierpnia 1930 porucznik – 1 stycznia 1930 kapitan – 19 marca 1939 major – 3 sierpnia 1941 podpułkownik – 25 lipca 1944 ze starszeństwem z dniem 3 maja 1944 generał brygady – 11 października 1988
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari (dwukrotnie, 1939 i 1944) nr 12404 (za walkę w Armii Krajowej) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1969) Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami (1944) Krzyż Walecznych (dwukrotnie, 1939 i 1944) Krzyż Partyzancki (1959) Medal pamiątkowy Grudziądzkiego Towarzystwa Kulturalnego dla upamiętnienia I Zjazdu oficerów służby stałej kawalerii II RPŚwieci jak na niebie gwiazdy szwadron podchorążych jazdy, "Słowo Powszechne", nr 195, 8 października 1989, s. 11..
Zobacz też Ulica Zygmunta Waltera-Jankego w Katowicach
Przypisy
Bibliografia Janusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990, tom II: I–M, Toruń 2010, s. 53–56 (z fotografią; jako Janke-Walter)
Kategoria:Absolwenci Wydziału Filozoficzno-Historycznego Uniwersytetu Łódzkiego Kategoria:Członkowie Służby Zwycięstwu Polski Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Działacze Zjednoczenia Patriotycznego „Grunwald” Kategoria:Generałowie brygady ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Kapitanowie artylerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Komendanci Okręgów AK Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej Kategoria:Osoby skazane na karę śmierci w Polsce w ramach represji stalinowskich Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1907 Kategoria:Zmarli w 1990 Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Oficerowie 7 Dywizjonu Artylerii Konnej Kategoria:Pochowani w Pabianicach