3 Batalion Strzelców Sanockich – pododdział piechoty Wojska Polskiego II RP (poczta polowa nr 20).

Historia U schyłku I wojny światowej w listopadzie 1918 rozkazem Naczelnego Dowództwa Wojsk Polskich komendantem 3 Batalionu Strzelców Sanockich został mianowany por. Bronisław Praszałowicz.

W pierwszej dekadzie listopada 1918 w Sanoku miejscowy profesor gimnazjalny Michał Urbanek zorganizował tzw. „Pogotowie”, którego dowódcą został były oficer c. i k. armii, ppor. Władysław Zaleski. Członkowie „Pogotowia” rekrutowali się z harcerzy miejscowego hufca oraz uczniów klas starszych. Harcerze i uczniowie uzbrojeni zostali w karabiny. Każdy z nich otrzymał dziesięć naboi. W grudniu 1918 członkowie „Pogotowia” wstąpili do formującego się 3 Batalionu Strzelców Sanockich, złożonego z czterech kompanii piechotyJózef Stachowicz, Miniony czas s. 48.. Początkowo dowódcą formowanego batalionu został kpt. Franciszek Stok, dowódcami kompanii dr Juliusz Zaleski (wyćwiczonej), zaś rekruckiej ppor. Jaśkiewicz, ponadto adiutanturę objął ppor. Niedenthal - Antoni lub Marian. W pierwszych dniach listopada pomocy przy formowaniu 1 kompanii udzielił czeski oficer stacjonującego do tego czasu w Sanoku 54 pułk piechoty, nadpor. Viktor Nopp-Rudolf. Formowanie prowadził ppłk Józef Swoboda. Batalion liczył ok. 500 żołnierzy, podoficerów i oficerów. Na ogólną liczbę batalionu składały się: kompania borysławska jako pierwszy człon formowanego wojska polskiego (dowódca por. Bolesław Czajkowska), grupa ppłk Swobody (22 oficerów, ok. 180 podoficerów szeregowych) rekrutowanych z okolica Krosna, w tym kompania krośnieńska, którą dowodził por. Stanisław Maczek, kompania sanocka (dowódca Leszek Pragłowski).

Pierwotnie jednostka nosiła nazwę „Ochotniczy Batalion Strzelców Sanockich”

Dowództwo nad batalionem w liczbie 500 żołnierzy objął ppłk Swoboda. Żołnierze batalionu walczyli z Ukraińską Armią Halicką, w tym z oddziałami 1 Brygady Ukraińskich Strzelców Siczowych, oraz z ochotnikami ukraińskimi, broniącymi Republiki Komańczańskiej do stycznia 1919„Któregoś z pierwszych dni stycznia 1919 wyrwano nas o 9 wieczór z przeraźliwie zimnych koszar, dano ostrą amunicję, opatrunki osobiste i podzielona na dwa oddziały, które z dwóch stron miały atakować Komańczę. Szło po prostu o spacyfikowanie tej wsi i kilku z nią sąsiadujących, w których Ukraińcy zorganizowali swoją Rzeczpospolitą Ukraińską. [...] Pociąg miną Zagórz, Wielopole, Czaszyn, zatrzymując się w Mokrem około 2 w nocy. Stąd rozpoczęliśmy koszmarny marsz. [...] Gdyśmy doszli do wysokości dzisiejszej Komańczy-Letniska, w świetle wczesnego poranka widzieliśmy liczne sylwetki mężczyzn uciekających w kierunku lasu”. Józef Stachowicz, Miniony czas, s. 48-50.. 27 marca 1919 druga kompania walczyła o utrzymanie korytarza kolejowego w Chyrowie oraz brała udział w walkach o odblokowanie Lwowa.

W 1919 batalion był ulokowany w koszarach przy ul. Adama Mickiewicza.

III Batalion Strzelców Sanockich wraz ze zorganizowanym w Dębicy batalionem Pułku Piechoty Ziemi Ropczyckiej (dowodzonym przez rotmistrza Łubieńskiego) zapoczątkowały późniejszy II batalion 18 Pułku Piechoty.

Powstał „Marsz 3 Batalionu strzelców”, ułożony na melodię pieśni „My, Pierwsza Brygada”, liczący pięć zwrotek oraz refren ze słowami: My batalion trzeci / To sanockie dzieci / Idziem na bój, na krwawy bój / Z wrogiem na bój, na bój, na bój.

Oficer batalionu por. dr Juliusz Zaleski był autorem wspomnień jednostki publikowanych w 1919 i 1920 na łamach sanockiego tygodnika „Ziemia Sanocka”.

Członkowie „Pogotowia” i strzelcy sanoccy

Przypisy

Bibliografia

Spis byłych oddziałów wojskowych WP, „Przegląd Historyczno-Wojskowy” Nr 2 (183), Warszawa 2000.

Kategoria:Bataliony piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Sanoku