thumb|Biblioteka Główna UwS thumb|Wydział Nauk Ścisłych i Przyrodniczych UwS|alt=Wydział Nauk Ścisłych i Przyrodniczych
Uniwersytet w Siedlcach, UwS – uczelnia publiczna działająca pod obecną nazwą od 2023 roku, pierwotnie, od 1969 jako Wyższa Szkoła Nauczycielska (WSN). Potem kilkukrotnie zmieniała nazwę: Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Siedlcach (WSP); Wyższa Szkoła Rolniczo-Pedagogiczna w Siedlcach (WSRP); Wyższa Szkoła Rolniczo-Pedagogiczna im. Georgiego Dymitrowa w Siedlcach (WSRP); Akademia Podlaska w Siedlcach (AP); Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach (UPH) – do 30 września 2023 roku.
Uczelnia ta ma osobowość prawną, a jej siedzibą jest miasto Siedlce. W jej skład wchodzi pięć wydziałów, a w ich obrębie istnieją instytuty.
Historia uczelni Wyższa Szkoła Nauczycielska (1969–1974) Historia uczelni zaczęła się w 1969 i wyrasta z bogatej tradycji kształcenia w Siedlcach kadr pedagogicznych sięgającej 1916, kiedy to z inicjatywy Koła Polskiej Macierzy Szkolnej, zorganizowano w Siedlcach Roczny Kurs Nauczycielski. W następnych dziesięcioleciach działały w Siedlcach Seminarium Nauczycielskie, Zakład Szkolenia Nauczycieli, licea pedagogiczne i studium nauczycielskie. Z końcem lat 60. Siedlce stały się niekwestionowanym centrum szkolnictwa ponadpodstawowego na Południowym Podlasiu. W 4 liceach ogólnokształcących i 35 szkołach zawodowych różnego typu kształciło się ponad 7 tys. uczniów. W tym czasie region miał jeden z najniższych w kraju wskaźników nauczycieli z wyższym wykształceniem, szczególnie uczących na wsi. Na mapie szkolnictwa wyższego kraju między ośrodkami akademickimi zlokalizowanymi w Warszawie, Olsztynie, Białymstoku i Lublinie istniała ogromna pusta przestrzeń, w której centrum znajdowały się Siedlce. W tym samym czasie Ministerstwo Oświaty i Szkolnictwa Wyższego opracowywało koncepcje tworzenia 3-letnich wyższych szkół nauczycielskich przygotowujących kadry dla przyszłej 8-klasowej szkoły podstawowej. Stworzyło to dla mniejszych ośrodków ogromne szanse i możliwości, które Siedlce w pełni wykorzystałyRafał Dmowski, Zarys historii Siedleckiej Uczelni, [w:] Od Wyższej Szkoły Nauczycielskiej do Akademii Podlaskiej: 30 lat siedleckiej uczelni / praca zbiorowa pod red. Piotra Matusaka. – Siedlce: Wyd. Uczelniane WSRP, 1999, s. 15–26. https://bazawiedzy.uph.edu.pl/info/article/UPH930df84e46584b229883a00992944c5c/.
29 lipca 1969 powołana została Wyższa Szkoła Nauczycielska, która funkcjonowała do 1974. Pierwsza w dziejach miasta i historii Podlasia Zachodniego szkoła wyższa. Inicjatorów jej powołania, organizatorów i pierwszych pracowników nie zrażały trudności bazowe i kadrowe. Inicjatorzy: Tadeusz Cipkowski, Mieczysław Chmielewski, Eugeniusz Sabat, Eugeniusz Górecki, Mieczysław Dąbrowski oraz jej organizatorzy: doc. dr hab. Józef Kozłowski – pierwszy rektor, doc. dr Alina Suszko-Purzycka – pierwszy dziekan Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego, doc. dr Wacław Wojtyński – pierwszy dziekan Wydziału Pedagogicznego. Administracją szkoły kierował mgr Mieczysław Dąbrowski. Powstałego w 1971 trzeciego Wydziału Humanistycznego pierwszym dziekanem został doc. dr Leopold Grzegorek. Z dyplomami ukończenia studiów wyższych WSN opuściło 853 absolwentów.
Wyższa Szkoła Pedagogiczna (1974–1977) Projektowana na początku lat 70. reforma systemu edukacji i wprowadzenia 10-letnich szkół powszechnych stworzyła kolejną szansę rozwoju siedleckiej uczelni. 20 sierpnia 1974 Wyższa Szkoła Nauczycielska w Siedlcach przekształcona została w Wyższą Szkołę Pedagogiczną, która funkcjonowała do 1977. Oznaczało to podniesienie statusu szkoły do rangi uczelni akademickiej z uprawnieniami kształcenia kadr pedagogicznych na poziomie magisterskim. Rektorem uczelni został doc. dr Jan Poliński, prorektorem ds. nauki – doc. dr inż. Seweryn Niraz, prorektorem ds. dydaktyki – doc. dr Mieczysław Dziekoński, dziekanem Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego – doc. dr hab. Mieczysław Foryś, dziekanem Wydziału Pedagogicznego – doc. dr hab. Wacław Wojtyński, dziekanem Wydziału Humanistycznego – doc. dr Leopold Grzegorek. Dyrektorem administracyjnym był mgr Andrzej Tarasiuk. Dyplomy magistrów – absolwentów Wyższej Szkoły Pedagogicznej otrzymało 1194 osoby.
Wyższa Szkoła Rolniczo-Pedagogiczna (w latach 1984–1993 Wyższa Szkoła Rolniczo-Pedagogiczna im. Georgiego Dymitrowa w Siedlcach) (1977–1999) Kolejną reorganizację uczelnia przeszła w 1977. Z dniem 1 października 1977 Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Siedlcach przekształcona została w Wyższą Szkołę Rolniczo-Pedagogiczną. Utworzono nowe kierunki studiów: rolnictwo i zootechnikę. Jednolity dotychczas pedagogiczny i humanistyczny profil szkoły został rozszerzony. Powstała jedyna wówczas w kraju i pozostała do dzisiaj uczelnia, która łączy humanistykę z dziedzinami typowo produkcyjnymi. Z chwilą utworzenia WSRP zmieniła się zasadniczo struktura siedleckiej uczelni. Rozwiązany został Wydział Humanistyczny i zlikwidowano kierunki studiów filologia polska i filologia rosyjska. Powołany został Wydział Rolniczy i dla jego potrzeb utworzono Rolniczy Zakład Doświadczalny z siedzibą w Mordach. W murach uczelni pojawili się nowi specjaliści. Powstały kolejne pracownie i laboratoria, wszczęto zupełnie nowe badania naukowe. Ta radykalna zmiana, zgodnie z obawami, zachwiała działalnością uczelni w tym sensie, że zlikwidowane zostały humanistyczne kierunki studiów, a rozwój naukowy w tej dziedzinie został zahamowany. Powiększała się natomiast baza, która z 13,5 tys. m² powierzchni dydaktycznej wzrosła do 40 tys. m². Pojawiła się nowa aparatura łącznie z egzemplarzami unikatowymi i szczególnie cennymi. Uczelnia została skomputeryzowana. Uzyskała dostęp do sieci NASK i Internet. Zbudowano łączącą obiekty jednolitą sieć światłowodową do transmisji komputerowej i łączności. Szkoła stała się znanym w kraju i za granicą ośrodkiem naukowym, jednak bez kierunków humanistycznych. Rozwinęła współpracę z wieloma krajowymi i 10 zagranicznymi uczelniami i ośrodkami naukowymi. Wzrosła liczebnie kadra pracowników naukowych. Liczba samodzielnych pracowników nauki wzrosła od 24 (1977) do 128, a doktorów z 26 do 172. W tym okresie siedlecka uczelnia uzyskała prawa nadawania stopnia naukowego doktora w 4 dziedzinach (dr nauk rolniczych w zakresie agronomii – 1986, w dr nauk rolniczych w zakresie zootechniki – 1990, dr nauk biologicznych w zakresie biologii – 1998, dr nauk chemicznych w zakresie chemii – 1999) i stopnia doktora habilitowanego w jednej (dr hab. nauk rolniczych w zakresie agronomii – 1996). Powstały nowe kierunki studiów wychodzące poza pedagogiczny i rolniczy profil kształcenia, nie było jednak – arbitralnie zlikwidowanych – kierunków humanistycznych. Rozszerzone zostały formy kształcenia o studia wieczorowe i eksternistyczne, a liczba studiów podyplomowych wzrosła z 2 do 24. Utworzone zostały dzienne studia doktoranckie. Liczba studentów wzrosła trzykrotnie.
W 1984 uczelni nadano imię bułgarskiego przywódcy komunistycznego Georgi Dymitrowa. W uroczystości uczestniczyli I Sekretarz KC PZPR Wojciech Jaruzelski i bułgarski Przewodniczący Rady Państwa Todor Żiwkow. Dymitrow patronem uczelni był do 1993. W 1991, wskutek długoletnich starań ludzi nauki, reaktywowany został Wydział Humanistyczny w miejsce rozwiązanego Wydziału Pedagogiki i Kultury Wsi oraz Instytutu Nauk Społecznych. Przywróciło to uczelni szansę na harmonijny rozwój.
Na początku lat dziewięćdziesiątych WSRP wprowadziła, jako jedyna wówczas w kraju, a nawet w państwach Europy środkowo-wschodniej, studia integracyjne dla osób niepełnosprawnych. Eksperyment rozpoczęty od kształcenia 4 osób niepełnosprawnych rozwinął się w system, a liczba studentów niepełnosprawnych wzrosła do 198 w roku akademickim 1998/99. Dzięki środkom z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych usunięto bariery architektoniczne, utworzono pracownie ze specjalistyczną aparaturą, urządzono kompleks rehabilitacyjny.
W okresie Wyższej Szkoły Rolniczo-Pedagogicznej uczelnią kierowali kolejno rektorzy: doc. dr hab. Danuta Tyrawska-Spychałowa (1977–1981), prof. dr hab. Mieczysław Foryś (1981–1987), prof. dr hab. Jan Trętowski (1987–1990), prof. dr hab. Jerzy Marek Chmielewski (1990–1993), prof. dr hab. Lesław W. Szczerba (1993–1999; zasłużony dla idei kształcenia osób niepełnosprawnych). Ostatnim Rektorem Siedleckiej Uczelni pod wyżej wymienioną nazwą został prof. dr hab. Edward Pawłowski.
Poza tym uczelnią kierowali prorektorzy: dr inż. Seweryn Niraz, doc. dr Leopold Grzegorek, doc. dr Mieczysław Dziekoński, prof. dr hab. Janusz Maciejewski, doc. dr hab. Mieczysław Foryś, doc. dr hab. Stanisław Kalembasa, prof. dr hab. Eugeniusz Ćwikliński, prof. dr hab. Romualda Jabłońska-Ceglarek, doc. dr hab. Halina Jastrzębska-Smolaga, doc. dr hab. Antoni Jówko, prof. dr hab. Marian Wójciak, dr Jerzy Chaber, dr Tomasz Skrzyczyński, prof. dr hab. Mieczysław Węgrzyn, dr Andrzej Daniluk, prof. dr hab. Barbara Klocek, prof. dr hab. Feliks Ceglarek, dr Franciszek GryciukRafał Dmowski, Wyższa Szkoła Rolniczo-Pedagogiczna w latach 1977–1999, [w:] Akademia Podlaska: historia i teraźniejszość / red. nauk. Tamara Zacharuk, Jerzy Kunikowski. – Siedlce: Wydawnictwo Akademii Podlaskiej, 2009, s. 55–68. https://bazawiedzy.uph.edu.pl/info/article/UPH88b0a8323130446bb690f7c7a5223142/.
Akademia Podlaska (1999–2010) Od 1 października 1999 Wyższa Szkoła Rolniczo-Pedagogiczna w Siedlcach Ustawą Sejmową z dnia 10 kwietnia 1999 r. przekształcona została w Akademię Podlaską. Pierwszym Rektorem Akademii Podlaskiej na okres jednego roku został prof. dr hab. Andrzej Bohdan Radecki. Dynamiczny rozwój kadry i badań naukowym pozwolił uzyskać przez siedlecką uczelnię prawa nadawania stopnia naukowego doktora w 2 dziedzinach (dr nauk humanistycznych w zakresie historii – 2003, dr nauk wojskowych – 2009) i stopnia naukowego doktora habilitowanego (dr hab. nauk rolniczych w zakresie zootechniki – 2004). Kolejne kierunki starały się uzyskać uprawnienia doktorskie i habilitacyjne. Jednocześnie przygotowywany był wniosek o dokonanie zmiany w nazwie uczelni z akademii na uniwersytet „przymiotnikowy”. Docelowo w profilu uczelni miały pojawić się przymiotniki – humanistyczny oraz przyrodniczy.
W 2004 oddano do użytku nowy gmach Biblioteki Głównej, gdzie w nowoczesnych pomieszczeniach udostępnia się ponad 350 tys. woluminów.
W ciągu 30 lat siedlecka uczelnia z Wyższej Szkoły Nauczycielskiej zatrudniającej, w chwili powstania, 28 nauczycieli akademickich, z pierwszym naborem 180 studentów, rozwinęła się w uczelnię o pełnych prawach akademickich, w której kształci się ponad 9 tys. studentów, a kadra pracowników naukowych liczy ponad 500 osób. Ze szkoły o jednolitym profilu pedagogicznym rozwinęła się w uczelnię kształcącą humanistów (historyków i filologów), pedagogów, rolników, zootechników, specjalistów w zakresie zarządzania i marketingu, informatyków. Podjęła trud przygotowania kadr specjalistów w dwudziestu czterech specjalnościach studiów podyplomowych. Stała się w regionie ważnym ośrodkiem naukowym i kulturotwórczym. Jest istotnym czynnikiem miastotwórczym, bo w 77-tysięcznych Siedlcach 10 tys. stanowi społeczność akademicka. Z ponad 10 tys. absolwentów uczelni zdecydowana większość pracuje w mieście i regionie.
Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny (2010–2023) Staraniem kadry uczelni, władz lokalnych oraz parlamentarzystów powołano do istnienia Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach. 23 lipca 2010 Sejm RP przyjął ustawę o nadaniu Akademii Podlaskiej nazwy Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny. Posłem sprawozdawcą była Teresa Wargocka. Sejm uchwałę podjął jednomyślnie. Za głosowało 408 parlamentarzystów. Nikt nie był przeciw ani nie wstrzymał się od głosu. 13 sierpnia 2010 Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Bronisław Komorowski podpisał ustawę o przekształceniu Akademii Podlaskiej w Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny.
Uniwersytet w Siedlcach (od 2023)