thumb|Henryk Kuna w swojej pracowni przy rzeźbie Trzy Marie (1934) thumb|Arysta (z lewej) przy nowo odsłoniętej rzeźbie Rytm w parku Skaryszewskim w Warszawie (1929) Henryk Kuna (ur. 6 listopada 1879 w Warszawie, zm. 17 grudnia 1945 w Toruniu) – polski rzeźbiarz żydowskiego pochodzenia, malarz, nauczyciel akademicki, w latach 1932–1939 profesor Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, członek założyciel Stowarzyszenia Artystów Polskich „Rytm” (1921).
Życiorys Syn Adama i Leonii z Bywalskich. Początkowo kształcił się na rabina w Grójcu i Ciechanowie. Około 1900 rozpoczął naukę rzeźby w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie w pracowni Piusa Welońskiego, a następnie w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie pod kierunkiem Konstantego Laszczki.
W 1912 ożenił się z aktorką Stefanią Ewą Krauze (1889–1963) i w związku z tym przyjął chrzest.
Był jednym z założycieli i członków nieformalnego Stowarzyszenia Artystów Polskich Rytm, które istniało w latach 1922–1932.
Wziął udział w paryskiej wystawie art déco w 1925Henryk Kuna, „Rytm” 08.02.2024 https://culture.pl/pl/dzielo/henryk-kuna-rytm. Jedna z jego rzeźb – Rytm, z cyklu powstającego na przestrzeni kilku lat, datowana na 1925, od 1929 znajduje się w parku Skaryszewskim w Warszawie.
W 1931 wygrał kolejny (piąty już od 1925) konkurs na pomnik Adama Mickiewicza w Wilnie. Według koncepcji Kuny, pomnik poety w szacie pielgrzyma, stał na cokole nawiązującym do figury Światowida, którego ściany zdobić miały płaskorzeźby ze scenami z Dziadów. Podobnie jak poprzednie koncepcje, projekt Kuny wzbudził kontrowersje (krytykował go m.in. Konstanty Ildefons Gałczyński), jednak był on realizowany. Prace przerwał wybuch II wojny światowej, którą przetrwało tylko 7 płaskorzeźb. W 1996 sześć z nich umieszczono obok pomnika Mickiewicza autorstwa Gediminasa Jokubonisa z 1984. Siódma płyta znalazła się początkowo w Muzeum Narodowym w Warszawie, a od 1995 jest ustawiona w parku w Radziejowicach.
W 1937 przy Viale Maresciallo Pilsudski w Rzymie odsłonięto popiersie marszałka Piłsudskiego jego autorstwaSpotkania z zabytkami nr 10/1982, s. 47, wyd. Ośrodek Dokumentacji Zabytków.. W 1938 w parku Praskim w Warszawie odsłonięto pomnik Elizy Orzeszkowej .
Od 1936 profesor rzeźby na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie. Przeżył II wojnę światową ukrywając się po „aryjskiej” stronie, m.in. w budynku SBM „Nowe Domostwo” przy ul. Czerwonego Krzyża 21/23 (obecnie ul. Jaracza 3). W 1945 został mianowany profesorem rzeźby na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, ale zmarł przed objęciem stanowiska. Został pochowany na cmentarzu przy ul. Św. Jerzego w Toruniu, w 1951 ekshumowany i złożony na cmentarzu Stare Powązki w Warszawie (Aleja Zasłużonych-1-49).
Jest jednym z bohaterów powieści Jana Parandowskiego Księżyc nad Świdrem.
Twórczość Na początku swojej drogi twórczej nawiązywał do sztuki Auguste’a Rodina, podobnie jak jego nauczyciel Konstanty Laszczka. Z tego okresu pochodzi rzeźba Irydion (1906) cechująca się szkicowością i bogatą fakturą. W latach 20. zrezygnował z impresjonistycznej stylistyki i pod wpływem Aristide Maillola i podobnych artystów zbliżył się do nurtu nowego klasycyzmu. Zaczął czerpać ze sztuki dawnej operując dużymi gładkimi powierzchniami i dbając o klarowność kompozycji. W tym czasie zaangażował się w działalność stowarzyszenia „Rytm”.
W latach 30. zajmował się głównie rzeźbą portretową i monumentalną (pomnik Adama Mickiewicza). W czasie II wojny światowej tworzył akwarele, często o tematyce martyrologicznej.
Odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (8 listopada 1930) „za zasługi na polu sztuki”., Złoty Wawrzyn Akademicki (5 listopada 1935)M.P. z 1935 r. nr 257, poz. 305 „za wybitne zasługi dla polskiej sztuki wogóle”., Krzyż Kawalerski Orderu Legii Honorowej (Francja, 1925).
Galeria
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie Kategoria:Rzeźbiarze aktu Kategoria:Rzeźbiarze związani z Warszawą Kategoria:Rzeźbiarze związani z Wilnem Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Pochowani w alei zasłużonych na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1879 Kategoria:Zmarli w 1945 Kategoria:Konwertyci na katolicyzm z judaizmu Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady