mały|Relief z Pałacu Krasińskich w Warszawie ze sceną triumfu Marka Waleriusza Korwinusa Marcus Valerius Messala Corvinus (ur. 64 p.n.e., zm. 8) – polityk rzymski, mówca i mecenas literatów. Syn Marka Waleriusza Messali Nigra konsula w 61 p.n.e.
Kariera polityczna Według Cycerona kształcił się między innymi w Atenach, gdzie poznał Horacego. Przywiązany do zasad republikańskich. W okresie między zabójstwem Cezara a uformowaniem się II Triumwiratu wrócił do Italii. Związał się ze stronnictwem senatorskim, a w szczególności z jednym z przywódców spisku antycezariańskiego, Gajuszem Kasjuszem. Został umieszczony przez triumwirów na listach proskrypcyjnych, gdy jednak wykazano jego nieobecność w Rzymie w czasie spisku, jego imię zostało wymazane z tych list a on sam otrzymał propozycję zachowania majątku i zapewnienie bezpieczeństwa. Messala odrzucił tę propozycję i podążył z Kasjuszem na Wschód, biorąc udział w wojnie domowej po stronie republikańskiej. W czasie bitwy pod Filippi był trzecim co do ważności dowódcą po Brutusie i Kasjuszu. W pierwszym dniu bitwy uzyskał przewagę nad flanką dowodzoną przez Oktawiana i szturmował nawet jego obóz. Po śmierci Brutusa i Kasjusza zebrał uciekinierów na wyspie Tazos i zorganizował ich pod swoim dowództwem. Zaakceptował wraz z nimi honorowe warunki zaproponowane przez Antoniusza i przyłączył się do jego sił. Wkrótce widząc zgubny wpływ Kleopatry na Antoniusza i przewidując jego porażkę, po raz kolejny zmienił front, przyłączając się do Augusta. Oddał mu znaczne usługi w walkach na Sycylii w 36 p.n.e., w wojnie z alpejskim plemieniem Salassenów w 34 p.n.e., w bitwie pod Akcjum w 31 p.n.e. Dekretem senatu Antoniuszowi odebrano konsulat i na wakujące miejsce jako konsul zastępczy (‘consul suffectus’) został wybrany Messala. Pod Akcjum dowodził centrum floty, a potem na Wschodzie likwidował pozostałości sił Antoniusza. W latach 28–27 był namiestnikiem Akwitanii w randze prokonsula, za swoje osiągnięcia w tej prowincji uzyskał triumf. Potem był prefektem w Azji Mniejszej. W 30 p.n.e. był wnioskodawcą przyznania przez senat Augustowi tytułu „Ojca ojczyzny” (‘Pater Patriae’). W 27 p.n.e. wycofał się z życia publicznego i zajmowania jakichkolwiek stanowisk, z wyjątkiem członkostwa w kolegium augurów.
Twórczość literacka i mecenat Waleriusz Messala był historykiem, poetą, gramatykiem i uznanym mówcą. Napisał między innymi komentarze do wojny domowej po śmierci Cezara, które stały się ważnym źródłem dla Swetoniusza i Plutarcha. Jako mówca był przedstawicielem okresu przejściowego, w którym zanikała sztuka przemawiania na forum do tłumów na rzecz finezyjnych, retorycznie cyzelowanych mów skierowanych do wybranego audytorium senatu czy dworu cesarskiego. Ceniono go w następnych pokoleniach bardziej niż Cycerona.
Polityczne znaczenie, bogactwo odziedziczone i powiększone w czasie wojen domowych, przychylność najpierw Antoniusza, a potem Augusta sprawiły, że Messala był ważną osobistością swoich czasów. Mógł dzięki temu stać się skutecznym patronem literatów. Długoletnią przyjaźnią był związany z Horacym. Zgromadził wokół siebie grono poetów, elegików, z których najwybitniejszym był Tibullus.
Potomkowie
Marek Waleriusz Messala Korwinus konsul zastępczy 31 p.n.e.; mówca 1. Kalpurnia 2. Aurelia Marek Aureliusz Kotta Messalinus Maximus Marek Waleriusz Messala Messalinus Waleria 1. Tytus Statyliusz Taurus Marek Aureliusz Kotta Maksimus Waleria 1. Lucjusz Wipstaniusz Gallus Marek Waleriusz Messala konsul 20 n.e. Tytus Statyliusz Taurus Korwinus konsul 45 n.e. Tytus Statyliusz Taurus konsul 44 n.e. Statilia Messalina 1. Lucjusz Waleriusz Katullus Marek Messala Wipstaniusz Gallus konsul zastępczy 48 n.e. Lucjusz Wipstaniusz Poplikola konsul 49 n.e. Marek Waleriusz Mesala Korwinus konsul w 58 n.e. Lucjusz Waleriusz Katullus Messalinus konsul 73 n.e. Statilia Messalina 1. Neron Wipstaniusz Messala trybun militarny 69 n.e. Lucjusz Wipstaniusz Messala konsul 115 n.e. Lucjusz Wipstaniusz Messala Poplikola
Zobacz też
drzewo genealogiczne Waleriuszów Messalów Korwin (herb szlachecki) Ślepowron (herb szlachecki) Pałac Krasińskich w Warszawie
Przypisy
Kategoria:Rzymscy namiestnicy Syrii