Polar Satellite Launch Vehicle (PSLV) (rakieta nośna [dla] satelitów [na orbitach] polarnych) – indyjska wieloczłonowa rakieta nośna przeznaczona do wynoszenia w kosmos satelitów mających krążyć po polarnych orbitach okołoziemskich. Opracowana przez ISRO w celu wynoszenia satelitów serii Indian Remote Sensing na polarne orbity synchroniczne ze Słońcem. Do pojawienia się PSLV, komercyjnie taką usługę świadczyli tylko Rosjanie. Należy do indyjskiej rodziny rakiet SLV.

Wariantem podstawowym jest PSLV D, zapisywana przeważnie bez literowego oznaczenia. Drugim wariantem jest PSLV C. Wariant CA nie posiada silników dodatkowych na paliwo stałe. Wariant XL ma udźwig większy o 200 kg dzięki ulepszonym rakietom dodatkowym.

Chronologia startów wersji D Inne oznaczenie tej wersji to PSLV-G (1). 20 września 1993, 05:12 GMT; s/n D1; miejsce startu: Sriharikota (PSLV-1), IndieŁadunek: IRS-P1; Uwagi: start nieudany – błąd w oprogramowaniu systemu kontroli wysokości 2. i 3. członu rakiety doprowadził do jej zejścia z kursu; rakieta spadła do Zatoki Bengalskiej w 700. sekundzie lotu 15 października 1994, 05:05 GMT; s/n D2; miejsce startu: Sriharikota (PSLV-1), IndieŁadunek: IRS-P2; Uwagi: start udany 21 marca 1996, 04:53 GMT; s/n D3; miejsce startu: Sriharikota (PSLV-1), IndieŁadunek: IRS-P3; Uwagi: start udany

Chronologia startów wersji C Rakiety w poszczególnych startach nie były identyczne, mimo wspólnego oznaczenia PSLV C. Dwie odmiany tej wersji noszą też oznaczenia PSLV-G (2) i PSLV-G (3), różnią się od siebie czwartym członem. Odmiana PSLV-G (2) poleciała w kosmos 3 razy (w 1997, 1999 i 2001 roku), od tej pory wykorzystywana jest wyłącznie odmiana PSLV-G (3).

29 września 1997, 04:47 GMT; s/n C1; miejsce startu: Sriharikota (PSLV-1), IndieŁadunek: IRS-1D; Uwagi: start częściowo udany – satelita osiągnął orbitę znacznie różniącą się od planowanej 26 maja 1999, 06:22 GMT; s/n C2; miejsce startu: Sriharikota (PSLV-1), IndieŁadunek: DLR-Tubsat, Oceansat 1, Uribyol 3; Uwagi: start udany 22 października 2001, 04:53 GMT; s/n C3; miejsce startu: Sriharikota (PSLV-1), IndieŁadunek: BIRD, PROBA, TES; Uwagi: start udany 12 września 2002, 10:23:40 GMT; s/n C4; miejsce startu: Sriharikota (PSLV-1), IndieŁadunek: Kalpana 1; Uwagi: start udany 17 października 2003, 04:52:08 GMT; s/n C5; miejsce startu: Sriharikota (PSLV-1), IndieŁadunek: Resourcesat 1; Uwagi: start udany 5 maja 2005, 04:45 GMT; s/n C6; miejsce startu: Sriharikota (PSLV-2), IndieŁadunek: Cartosat 1, VO-52 HAMSAT; Uwagi: start udany 10 stycznia 2007, 03:53 GMT; s/n C7; miejsce startu: Sriharikota (?), IndieŁadunek: Cartosat 2, SRE-1, LAPAN-Tubsat, Pehuensat; Uwagi: start udany 20 kwietnia 2011, 04:42 GMT; s/n C16; miejsce startu: Sriharikota (?), IndieŁadunek: Resourcesat-2, YOUTHSAT, X-SAT; Uwagi: start udany 26 września 2016, 03:42 GMT; s/n C35; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: ScatSat 1, ALSAT-1B, ALSAT-2B, Pathfinder-1, Pratham, NLS-19, ALSAT-1N, PISat; Uwagi: start udany

Chronologia startów wersji CA 23 kwietnia 2007, 10:00 GMT; s/n C8; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: AGILE; Uwagi: start udany 21 stycznia 2008, 03:45 GMT; s/n C10; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: TechSAR 1; Uwagi: start udany 28 kwietnia 2008, 03:53:51 GMT; s/n C9; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: Cartosat 2A, IMS-1 oraz 8 nanosatelitów; Uwagi: start udany 20 kwietnia 2009, 01:15 GMT; s/n C12; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: RISAT-2, ANUSAT; Uwagi: start udany 23 września 2009, 06:21 GMT; s/n C14; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: OceanSat-2, BeeSat, UWE-2, ITU-pSat1, SwissCube, Rubin 9.1, Rubin 9.2; Uwagi: start udany 12 lipca 2010, 03:52 GMT; s/n C15; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: Cartosat-2B, ALSAT-2A, NLS 6.1, NLS 6.2, STUDSAT; Uwagi: start udany 12 października 2011, 05:31 GMT; s/n C18; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: Megha-Tropiques, SRMSat, VesselSat-1, Jugnu; Uwagi: start udany 9 września 2012, 04:23 GMT; s/n C21; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: SPOT 6, PROITERES; Uwagi: start udany 25 lutego 2013, 12:31 GMT; s/n C20; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: SARAL oraz 6 satelitów komercyjnych, w tym Near Earth Object Surveillance Satellite; Uwagi: start udany 30 czerwca 2014, 04:22 GMT; s/n C23; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: SPOT 7 oraz CanX 4, CanX 5, AISat 1, VELOX 1, VELOX P3; Uwagi: start udany 16 grudnia 2015, 12:30 GMT; s/n C29; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: 6 satelitów komercyjnych dla Indonezji; Uwagi: start udany

Chronologia startów wersji XL 22 października 2008, 00:52:11 GMT; s/n C11; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: Chandrayaan-1; Uwagi: start udany 15 lipca 2011, 11:18 GMT; s/n C17; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: GSAT-12; Uwagi: start udany 26 kwietnia 2012, 00:17 GMT; s/n C19; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: RISAT-1; Uwagi: start udany 1 lipca 2013, 18:11 GMT; s/n C22; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: IRNSS-1A; Uwagi: start udany 5 listopada 2013, 09:08 GMT; s/n C25; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: Mars Orbiter Mission; Uwagi: start udany 4 kwietnia 2014, 11:44 GMT; s/n C24; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: IRNSS-1B; Uwagi: start udany 14 października 2014, 20:02 GMT; s/n C26; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: IRNSS-1C; Uwagi: start udany 28 marca 2015, 11:49 GMT; s/n C27; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: IRNSS-1D; Uwagi: start udany 10 lipca 2015, 16:28 GMT; s/n C28; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: 5 komercyjnych satelitów; Uwagi: start udany 28 września 2015, 04:30 GMT; s/n C30; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: Astrosat, LAPAN-A2, exactView 9, 4 nanosatelity Lemur-2; Uwagi: start udany 20 stycznia 2016, 04:01 GMT; s/n C31; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: IRNSS-1E; Uwagi: start udany 10 marca 2016, 10:31 GMT; s/n C32; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: IRNSS-1F; Uwagi: start udany 28 kwietnia 2016, 07:20 GMT; s/n C33; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: IRNSS-1G; Uwagi: start udany 22 czerwca 2016, 03:55 GMT; s/n C34; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: Cartosat 2C, LAPAN-A3, BIROS, SkySat Gen2-1, GHGSat-D, M3MSat, Swayam, SathyabamaSat, 12 nanosatelitów Flock-2p; Uwagi: start udany 7 grudnia 2016, 04:55 GMT; s/n C36; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: Resourcesat 2A; Uwagi: start udany 15 lutego 2017, 03:58 GMT; s/n C37; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: Cartosat 2D, INS-1A, INS-1B, Nayif-1, Al Farabi 1, PEASS, BGUSat, DIDO-2, 88 nanosatelitów Flock-3p, 8 nanosatelitów Lemur-2; Uwagi: start udany – według stanu na rok 2017 to rekordowa liczba satelitów wyniesionych na orbitę okołoziemską w jednym starcie. 23 czerwca 2017, 03:59 GMT; s/n C38; miejsce startu: Sriharikota, IndieŁadunek: Cartosat 2E, NIUSAT, CE-SAT 1, Max Valier Sat, Venta 1, CICERO 6, Blue Diamond, Green Diamond, Red Diamond, COMPASS 2, InflateSail, LituanicaSAT 2, URSA MAIOR, NUDTSat, Pegasus, UCLSat, VZLUsat 1, D-Sat, PACSCISAT, Aalto 1, ROBUSTA 1B, SUCHAI, skCUBE, 8 nanosatelitów Lemur-2; Uwagi: start udany 31 sierpnia 2017, 13:30 GMT; s/n C39; miejsce startu: Sriharikota, Indie, Ładunek: IRNSS-1H; Uwagi: start nieudany - nieudana separacja owiewki uniemożliwiła wypuszczenie satelity i jego funkcjonowanie, oraz powodzenie misji. 12 stycznia 2018, 03:58 GMT.; s/n C40; miejsce startu: Sriharikota, Indie, Ładunek: Cartosat 2F; Uwagi: start udany

Zobacz też GSLV Vega (rakieta)

Przypisy

Bibliografia

Jonathan's Space Home Page

Linki zewnętrzne

Kategoria:Indyjskie rakiety nośne