Krótkonos złocisty, (Isoodon auratus) – gatunek ssaka z podrodziny jamrajów (Peramelinae) w obrębie rodziny jamrajowatych (Peramelidae).
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1887 roku australijski zoolog Edward Pierson Ramsay, nadając mu nazwę Perameles auratus. Miejsce typowe według oryginalnego opisu to „Derby, w północno-zachodniej Australii”, tj. Derby, w Australii Zachodniej, w Australii. Okaz typowy (syntyp) to skóra i czaszka dorosłego samca o sygnaturze MMUS M468 z kolekcji Macleay Museum, przy University of Sydney.
Badania genetyczne wskazują na ścisłe powiązanie I. auratus z I. obelsus i w rzeczywistości oba taksony mogą stanowić jeden gatunek. Obie formy wydają się pozostawać w specjacji allopatrycznej na długo przed przybyciem Europejczyków, nawet od plejstocenu. Ostatnie analizy molekularne rozróżniają dwie formy, które odpowiadają podgatunkom auratus i barrowensis. Kolejna forma, arnhemensis, została wyróżniona na podstawie jej większych rozmiarów i niewielkich różnic w kształcie czaszki; nie została jednak poddana żadnej analizie genetycznej ani molekularnej i nie jest akceptowana przez wszystkich autorów.
Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają trzy podgatunków. Podstawowe dane taksonomiczne podgatunków (oprócz nominatywnego) przedstawia poniższa tabelka:
Podgatunek Oryginalna nazwa Autor i rok opisu Miejsce typowe HolotypI. a. arnhemensisIsoodon arnhemensisLyne & Mort, 1981Obszar Melville Bay i Cape Arnhem, Terytorium Północne, Australia.Skóra i czaszka osobnika o nieznanej płci (sygnatura AM M.6609, Muzeum Australijskie).I. a. barrowensisPerameles barrowensisO. Thomas, 1901Wyspa Barrowa, północno-zachodnia Australia Zachodnia, Australia.Samiec (sygnatura BMNH 1.5.2.6, Muzeum Historii Naturalnej w Londynie.
Etymologia Isoodon: isos ‘równy, podobny’; οδους odous, οδοντος odontos ‘ząb’. auratus: ‘pozłacany, zdobiony złotem’, od aurum ‘złoto’. arnhemensis: Przylądek Arnhema, Australia. barrowensis: Wyspa Barrowa, Australia.
Zasięg występowania Krótkonos złocisty występuje w zależności od podgatunku: I. auratus auratus – północno-zachodnie Kimberley i kilka małych wysp u wybrzeży Kimberley. I. auratus arnhemensis – Przylądek Arnhema, północno-wschodnie Terytorium Północne. I. auratus barrowensis – Wyspa Barrowa i Middle Island, Australia Zachodnia.
Występuje również (niepewny podgatunek) na wyspie Marchinbar, należącej do Wessel Islands, Terytorium Północne, a ostatnio wprowadzony na dwie dalsze wyspy należące do Wessel Islands. Podgatunek z Wyspy Barrowa, barrowensis, został wprowadzony na pobliskie wyspy: Hermite i Doole (Exmouth Gulf) oraz w Lorna Glen (kontynentalna środkowa Australia Zachodnia).
Przed 1930 był szeroko rozpowszechniony w centralnej Australii. Około 1983 niemal doszczętnie wyginął w całym dotychczasowym zasięgu występowania z wyjątkiem rezerwatów w północno-zachodnim Kimberley.
Wygląd Długość ciała 19–19,5 cm, ogona 8,4–12,1 cm; masa ciała podgatunku auratus 300–670 g, podgatunku barrowensis 250–600 g (samce są o 40–50% cięższe od samic). Sierść ciemnobrązowa, na brzuchu biała, krótka. Drugi i trzeci palec tylnej łapy zrośnięte, służą do czyszczenia futra.
Tryb życia Prowadzi naziemny, nocny i samotniczy tryb życia. Drąży tunele i kopie nory. Jest wszystkożerny, zjada owady, jaszczurki, myszy, ślimaki i bulwy.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC ( „najmniejszej troski”).
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Jamrajowate