mały|Reskrypt cesarza Józefa I Reskrypt (łac. rescriptum – odpowiedź pisemna) – w prawie rzymskim akt normatywny wychodzący z kancelarii cesarskiej (jeden z rodzajów cesarskich rozporządzeń zwanych constitutiones)Pozostałymi były edicta (obwieszczenia), mandata (instrukcje) i decreta (wyroki). Instytucje Gajusza księga I, 5 Constitutio principis est, quod imperator decreto uel edicto uel epistula constituit. Nec umquam dubitatum est, quin id legis vicem optineat (Rozporządzeniem cesarskim jest to, co cesarz postanawia za pomocą wyroku lub obwieszczenia, lub listu. Nigdy nie wątpiono, że ma ono moc prawa)., będącym odpowiedzią cesarza na zapytania urzędników, sędziów lub osób prywatnych w kwestiach prawnych. Po skodyfikowaniu edyktu pretorskiego cesarz stał się viva vox iuris civilis (żywym głosem prawa cywilnego), a poprzez reskrypty dokonywał autentycznej interpretacji obowiązującego prawa. Odpowiedzi te były często elementem kształtującym nową praktykę sądowąReskrypt zawierał rozstrzygnięcie przedstawionej sprawy i wiązał strony jedynie w tej sprawie (o ile sprawę przedstawiono zgodnie z prawdą – si preces veritate nituntur), lecz wielki autorytet cesarzy powodował, że traktowano je jako wzór w podobnych sprawach. Stopniowo reskrypty uzyskały moc powszechnie obowiązującą. Wiesław Litewski, Rzymskie prawo prywatne Warszawa 1994, wydanie drugie, , s. 63n, 87 i 424., jak np. reskrypt Hadriana o zasadach oceny zeznań świadków w procesie rzymskimWładysław Rozwadowski Prawo rzymskie. Zarys wykładu wraz z wyborem źródeł, wydanie drugie, Poznań 1992, , s. 41.. Podobnie poprzez reskrypt Antoninus Pius zapewnił bezwzględną ochronę osobom powołanym do dziedziczenia na podstawie testamentu prawa pretorskiego, zaś Marek Aureliusz zapoczątkował nowy etap w rozwoju kompensacjiKazimierz Kolańczyk, Prawo rzymskie, wydanie piąte, Warszawa 1997, § 15.4, s. 44..
Obecnie reskrypt to jedno ze źródeł prawa kanonicznego. Wydaje go organ wykonawczy władzy kościelnej. Na jego podstawie udziela się przywileju lub dyspensyKan. 59 § 1 KPK..
Przypisy
Kategoria:Metodologia nauki Kategoria:Źródła prawa Kategoria:Źródła prawa rzymskiego Kategoria:Bibliotekoznawstwo Kategoria:Prawo kanoniczne