Spółgłoska szczelinowa międzyzębowa bezdźwięczna – rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA oznaczana jest symbolem: [].
Artykulacja W czasie artykulacji podstawowego wariantu [θ]: Modulowany jest prąd powietrza wydychanego z płuc, czyli jest to spółgłoska płucna egresywna. Tylna część podniebienia miękkiego zamyka dostęp do jamy nosowej, powietrze uchodzi przez jamę ustną (spółgłoska ustna). Prąd powietrza w jamie ustnej przepływa ponad całym językiem lub przynajmniej uchodzi wzdłuż środkowej linii języka (spółgłoska środkowa). Jest to spółgłoska zębowa – język kontaktuje się z górnymi siekaczami, tworząc małą szczelinę. Szczelina ta jest na tyle wąska, że masy powietrza wydychanego z płuc tworzą charakterystyczny dla spółgłoski szczelinowej szum. Wiązadła głosowe nie drgają, spółgłoska ta jest bezdźwięczna.
Terminologia Spółgłoska szczelinowa międzyzębowa to inaczej spółgłoska frykatywna interdentalna lub frykatyw interdentalny.
Przykłady W języku angielskim: thought [] "myśl" W języku arabskim: ثابت [], "stabilny" W języku turkmeńskim sen [] "ty" W języku walijskim: saith [] "siedem" W języku hiszpańskim: doce [doθe] "dwanaście"
Spółgłoska ta nie występuje w wielu językach, dlatego jej wymowa sprawia trudność obcokrajowcom uczącym się angielskiego lub arabskiego. Przykładowo Polacy wymawiają ją często jak [f], Niemcy i Pakistańczycy jak [s].
Spółgłoska szczelinowa niesycząca dziąsłowa bezdźwięczna W niektórych językach występuje spółgłoska szczelinowa niesycząca dziąsłowa bezdźwięczna, nie posiadająca odrębnego symbolu IPA, zapisywana [], [] lub [], kiedy niezbędne jest rozróżnienie.
Artykulacja W czasie artykulacji podstawowego wariantu []: modulowany jest prąd powietrza wydychanego z płuc, czyli jest to spółgłoska płucna egresywna tylna część podniebienia miękkiego zamyka dostęp do jamy nosowej, powietrze uchodzi przez jamę ustną (spółgłoska ustna) prąd powietrza w jamie ustnej przepływa ponad całym językiem lub przynajmniej uchodzi wzdłuż środkowej linii języka (spółgłoska środkowa) jest to spółgłoska dziąsłowa – język kontaktuje się z dziąsłami, tworząc małą szczelinę. Szczelina ta jest na tyle wąska, że masy powietrza wydychanego z płuc tworzą charakterystyczny dla spółgłosek szczelinowych szum. W zależności od tego czy kontaktu dokonuje górna powierzchnia czy czubek języka, mówimy o spółgłosce apikalnej lub laminalnej. wiązadła głosowe nie drgają, spółgłoska ta jest bezdźwięczna
Przykłady spółgłoska laminalna: w języku islandzkim: þakið [] "dach"
Przypisy
szczelinowa międzyzębowa bezdźwięczna