mały|Chory na skrofuły Skrofuloza (skrofuły lub przest. zołzy) – gruźlica węzłów chłonnych. Obecnie rzadko spotykana.
Choroba uaktywnia się na skutek złych warunków higienicznych, głównie u dzieci ze skłonnością do odczynów wysiękowych. Przy skrofulozie, prócz umiejscowienia zmian chorobowych w węzłach chłonnych szyi (co daje efekt w postaci opuchlizny), występuje również przewlekły nieżyt nosa i objawy zapalne spojówek. Współcześnie ze względu na poprawę opieki medycznej skrofuloza występuje rzadko; dawniej dotykała w szczególności źle sytuowane rodziny wielodzietne.
Cudowne leczenie skrofułów thumb|Henryk II Walezjusz dotykający skrofulików w klasztorze świętego Markulfa w Corbeny.Iluminacja w Livre d'heures de Henri II (XVI w.). Skrofuły były w czasach przednowożytnych znacznie częstszym schorzeniem niż obecnie. Ich medyczna charakterystyka nie była ścisła i mianem skrofułów określano także wszelkie inne owrzodzenia węzłów chłonnych, szyi, twarzy czy oczu.
Od XI w. cudowną moc leczenia skrofułów przez dotyk przypisywano monarchom francuskim, a od XII w angielskim (cud królewskiego dotyku). Te taumaturgiczne zdolności były częścią majestatu monarchy, nabywanemu podczas ceremonii sakry królewskiej i konsekwencją tego, że królowie byli postrzegani jako osoby święte. Z tego powodu skrofuły nazywano "chorobą królewską" (fr. le mal de roi, ang. King's Evil).
Rytuał polegał na nałożeniu rąk. Później uzupełniany o wykonywanie znaku krzyża na pacjentach lub ich ranach. Czasami towarzyszyły temu słowa modlitwy lub błogosławieństwa.
Rytuałowi poddawano setki, a w XVI w. nawet tysiące chorych. Jego moc opierała się na powszechnej wierze w cuda. Rytuał nie zawsze był skuteczny. Uznawano, że zależy od cech i władcy i ofiary (czy byli godni dostąpienia cudu) i musiał być czasem ponawiany.
Moc cudownego leczenia skrofułów przypisywano również świętemu Markulfowi. Początkowo ludowy kult tego świętego, od XIV do XVII w. został włączony we francuski rytuał królewski. Począwszy od Ludwika XIV monarchowie odwoływali się do mocy świętego. Odrębną moc leczenia skrofułów (oraz innych schorzeń) przypisywano także w ludowych wierzeniach siódmym synom i siódmym córkom.
Koniec wiary w cud leczenia skrofułów następuje wraz z wojnami religijnymi i rewolucjami politycznymi, niosącymi przemiany w postrzeganiu monarchii. W Anglii rytuał był atakowany przez protestantów, a jego zmierzch przypada na zmianę dynastii w 1714. We Francji następuje z końcem Ancien régime w rewolucji francuskiej. Wraz z restauracją monarchii za Karola X w 1825 próbowano również na krótko odnowić rytuał królewskiego leczenia skrofulików, ale bezskutecznie.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Pediatria Kategoria:Gruźlica