XIII dynastia – panująca w XVIII i 1 poł. XVII w. p.n.e. dynastia (faktycznie co najmniej pięć odrębnych „dynastii”) władców starożytnego Egiptu, rezydujących początkowo w Iczi-taui (dziś wioska Liszt na południe od Kairu), a następnie w Tebach. Rywalizowali oni z panującymi równolegle w Delcie władcami zaliczanymi do XIV dynastii, następnie zaś z najeźdźcami hyksoskimi (XV dynastia). Jej kontynuacją jest XVII dynastia tebańska. Listy królewskie wymieniają ponad 50 należących do niej królów, lecz kolejność i lata ich rządów stanowią nieprzerwany temat dyskusji specjalistów. Podstawą rekonstrukcji imion oraz kolejności władców są względnie nieźle zachowane fragmenty Kanonu Turyńskiego (pozycje od 7.5 do 8.28). Istnieją jednak wśród badaczy rozbieżności dotyczące identyfikacji poszczególnych faraonów oraz sposobu zapełnienia ewentualnych luk w tym dokumencie. W starszej literaturze przedmiotu przyjęło się na przykład, iż pierwszym królem XIII dynastii jest Chutauire Ugaf. Nowsze publikacje – idąc za rekonstrukcją tego fragmentu Kanonu Turyńskiego zaproponowaną przez Kima Ryholta – zamieniają tego władcę miejscami z królem Sechemre Chutaui Sebekhotep (I). Poniższa tabela bazuje na rekonstrukcji Kima Ryholta:

Drugi Okres Przejściowy – XIII dynastia Władca Lata panowania p.n.e. (wg Kima Ryholta) Nomen PrenomenŻony Miejsce pochówkuUwagi Sobekhotep I (Sebekhotep) 1803–1800 Amenemhat Sobekhotep Sechemre Chutaui ? Amenemhat Senbef 1800–1796 Amenemhat Senbef Sechemkare ? Nerikare 1796 ? Nerikare ? Kanon turyński wspomina o sześcioletnim bezkrólewiu po Amenemhacie Senbefie. Kim Ryholt skraca ten okres i umieszcza w nim Nerikare Amenemhat V 1796–1793 Amenemhat Sechemkare ? Ameni Kemau 1793–1791 Ameni Kemau ? Piramida w DahszurPatrz niżej: Sehetepibre Hornedżheriotef 1791–1788 Hornedżheriotef Hetepibre (Sehetepibre) ? Jufeni 1788 ? Jufeni ? Amenemhat VI 1788–1785 Amenemhat Sanchibre ? Nebnun 1785–1783 Nebnun Semenkare ? Sehetepibre 1783–1781 ? Sehetepibre ?Oddzielny władca według Kima Ryholta. Inni badacze sądzą, że Sehetepibte to prenomen Ameni Kemau Suadżkare 1781 ? Suadżkare ? Nedżemibre 1780 ? Nedżemibre ? Sobekhotep II (Sebekhotep) 1780–1777 Sobekhotep Chaanchre ? Renseneb 1777 Renseneb ? ? Hor I 1777–1775 Hor AuibreNubhotepi (?) Pochowany w grobie szybowym po północnej stronie piramidy Amenemhata III w Dahszur Sechemre Chutaui 1775–1772 Panczeni (?) Sechemre Chutaui ? Dżedcheperu 1772–1770 Neb...ure (?) ...ka re ?Oddzielny władca według Kima Ryholta. W starszych opracowaniach imię horusowe Dżedcheperu, imię nebti Dżedmesut oraz imię Złotego Horusa Bikaa przypisywane są Chendżerowi Sebekai 1770–1769 Sebekai ? ?Faraon umieszczany najczęściej w XIII dynastii. Odkrycie grobu króla Seneb Kaj (zaliczanego do XVI dynastii lub dynastii z Abydos) sprawia, że bardzo prawdopodobna jest hipoteza, iż forma Sebekai jest tylko błędną pisownią tego imienia. Natomiast według Kima Ryholta mogło być nawet dwóch następujących po sobie faraonów: Seb oraz Kai, przodków Amenemhata VII syna Kai Amenemhat VII 1769–1766 (Syn) Kai Amenemhat Sedżefakare ?Kai to przypuszczalnie imię ojca Wegaf (Ugaf) 1766–1764 Ugaf Chutauire ? Chendżer 1764–1759 Chendżer UserkareSeneb[henas?] Piramida w Sakkara Imiramesza 1759–? Imiramesza SemenchkareAya (Iy)? (jeśli nie była żoną Antefa IV) ? Antef IV ?–? Antef SehetepkareAya (Iy)? (jeśli nie była żoną Imirameszy) ? Seth I ?–1749 ...ibre Seth ? ? Sobekhotep III (Sebekhotep) 1749–1742 Sobekhotep Sechemre SuadżtauiSenebhenas, Neni ? Neferhotep I 1742–1731 Neferhotep ChaisechemreSenebsen Grób w Abydos Sahathor 1733 Sahathor Menuadżre ?Efemeryczny koregent swojego brata Neferhotepa I Sobekhotep IV (Sebekhotep) 1732–1720 Sobekhotep ChaineferreTjan (Czin) Grób w AbydosBrat Neferhotepa I i Sahathora Sobekhotep V (Sebekhotep) 1720–1717 Sobekhotep MerihotepreNubchaes (?) (jeśli nie była żoną Sobekhotepa VI albo Jaiba) ? Sobekhotep VI (Sebekhotep) 1717–1712 Sobekhotep ChaihotepreNubchaes (?) (jeśli nie była żoną Sobekhotepa V albo Jaiba) ? Jaib 1712–1701 Jaib UahibreNubchaes (?) (jeśli nie była żoną Sobekhotepa V albo VI) ? Aj I (Eje I) 1701–1677 Aj MerineferreInni (?) Piramida w Sakkara (?)Ostatni król, którego panowanie zaświadczone jest zarówno w Górnym, jak i w Dolnym Egipcie Ini I 1677–1675 Ini Meriitepre ? Sanchenre Suadżetu 1675–1672 Sanchenre Suadżetu ? ? Ined (Neferhotep II) 1672–1669 Ined (Neferhotep) Merisechemre ?Zdaniem von Beckeratha Merisechemre Ined tożsamy jest z Merisechemre Neferhotepem Hori (Hor II) 1669–1664 Hori Suadżkare ? Sobekhotep VII (Sebekhotep) 1664–1662 Sobekhotep Merikaure ?

Poniżej przedstawiono listę prawdopodobnych władców, których przynależność do XIII, czy też XIV albo XVI dynastii jest problematyczna. Według Papirusu Turyńskiego, po XII dynastii nastąpił okres panowania niezliczonej ilości władców, a zmiany na tronie następowały po kilku latach, miesiącach, a nawet dniach.

Drugi Okres Przejściowy – XIII, XIV lub XVI dynastia Władca Lata panowania p.n.e. Nomen Prenomen Miejsce pochówkuUwagi Ibi II ? Ibi ? ? Aakeni ? Aakeni ? ?Imię to, znaczące „Dzielny osioł”, zdaniem von Beckeratha jest celowym zniekształceniem przez kopistów imienia „Set jest dzielny” Didumes ? [Didu(?)]mes Dżedneferre (Dżedhotepre) ?Jeden lub dwóch władców o tym imieniu. Utożsamiany jest z nim czasami wspomniany przez Manetona Tutimajos Ibi III ? Ibi ...maatre ? Hor III ? Hor ...ubenre ? Se...kare ? ? Se...kare ? Senebmiu ? Senebmiu Suahenre ? Sechaenre ? ? Sechaenre ? Mericheperre ? ? Mericheperre ? Merikare ? ? Merikare ? Senuseret IV (Sezostris IV) ? Senuseret Seneferibre ? Montuemsaf ? Montuemsaf Dżedanchre ? Neferhotep III ? Neferhotep (Ihernofret) Sechemre Sanchtaui ? Mentuhotep V ? Mentuhotep Merianchre ? Usermontu ? Usermontu ? ? Sobekhotep VIII (Sebekhotep) ? Sobekhotep Sechemre Seusertaui ? Ini II ? Ini Meriszepsesre ? Mentuhotep VI ? Mentuhotep Suadżre ? Senaib ? Senaib Menchaure ? Sobekhotep IX (Sebekhotep) ? Sobekhotep Maare ? Upuautemsaf ? Upuautemsaf Sechemre Neferchau ? Meritaui ? ? ? ?Znamy wyłącznie imię horusowe tego faraona: Hor Meritaui Chuiiker ? Chuiiker ? ? Seanchptah ? Seanchptah Sechekaenre ? Sakare ? Sa(?)kare ? ?

Przypisy

Bibliografia

13