Kościenica wodna (Myosoton aquaticum (L.) Moench ≡ Stellaria aquatica (L.) Scop.) – gatunek rośliny z rodziny goździkowatych. Tradycyjnie zaliczany był do monotypowego rodzaju kościenica Myosoton, jednak okazał się zagnieżdżony w obrębie rodzaju gwiazdnica Stellaria. Rośnie w miejscach wilgotnych. Zasięg obejmuje niemal całą Europę (z wyjątkiem południowych i północnych jej krańców) i Azję (z wyjątkiem krańców północnych oraz części południowo-wschodniej i południowej). Gatunek zawleczony na wszystkie kontynenty w strefie klimatu umiarkowanego. W całej Polsce gatunek pospolity.
Morfologia 200px|left 200px|left 200px|left Pokrój Roślina wieloletnia, rozesłana lub wspierająca się na roślinach sąsiednich.
Łodyga Wiotka, osiąga długość od 30 do 120 cm. Jest 4-kanciasta i górą gruczołowato owłosiona.
Liście Ulistnienie naprzeciwległe, liście siedzące (w górze pędu) i ogonkowe (w dole pędu). Liście osiągają od 2,5 do 8 cm długości. Górne liście mają sercowatą nasadę. Wszystkie są zaostrzone i dość miękkie, często o słabo falistym brzegu.
Kwiaty Kwiatostan typu wierzchotka dwupromieniowa z liśćmi w jego obrębie. Kwiaty są zwykle obupłciowe, czasem tylko żeńskie, luźno rozmieszczone w obrębie kwiatostanu. Kielich jest 5-działkowy, z działkami wolnymi, jajowatymi, długości do 10 mm, ogruczolonymi. Płatki białe rozcięte do nasady podobne długością lub dłuższe od działek kielicha. Słupek z 5 szyjkami (rzadko zdarzają się cztery). Pręcików 10.
Owoce Jajowate torebki pękające pięcioma klapami, każda zakończona dwoma ząbkami. Nasiona ok. 1 mm średnicy, drobno brodawkowane, brunatne.
Gatunek podobny Gwiazdnica gajowa różni się wzniesioną, walcowatą łodygą, płatkami ok. dwa razy dłuższymi od działek kielicha, słupkiem z trzema znamionami, torebką pękającą do połowy długości sześcioma klapami.
Biologia i ekologia Bylina. Rośnie w różnych siedliskach podmokłych i nad wodami – na wilgotnych łąkach, w szuwarach, w zaroślach i olszynach, na brzegach mulistych, na kamieńcach w dolinach rzek. Czasem rośnie jako chwast w uprawach. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla rzędu (O.) Convolvuletalia. Roślina kwitnie od czerwca do sierpnia. Liczba chromosomów 2n = 28.
Systematyka Gatunek wyodrębniany był do początku XXI wieku zwykle w osobnym rodzaju kościenica Myosoton, wyróżnianym od rodzaju gwiazdnica Stellaria na podstawie obecności pięciu szyjek słupka, a nie trzech jak u tego drugiego. Badania molekularne wykazały, że takson ten jest jednak zagnieżdżony w obrębie rodzaju gwiazdnica w jego sekcji Petiolares. Jest gatunkiem siostrzanym dla Stellaria bungeana, a siostrzanym wobec tej pary jest Stellaria sennii. Wszystkie te trzy gatunki tworzą klad siostrzany względem grupy obejmującej kompleks gwiazdnica pospolita Stellaria media wraz z gwiazdnicą gajową Stellaria nemorum. Mimo wyjątkowej budowy słupkowia, na zagnieżdżenie kościenicy wodnej w obrębie rodzaju Stellaria wskazują także inne cechy morfologiczne, budowa nasion, embriologia. W efekcie w aktualizowanych bazach taksonomicznych gatunek zaliczany jest do rodzaju gwiazdnica jako Stellaria aquatica (L.) Scop.
Przypisy
Kategoria:Goździkowate