mały|upright|Budowa ogólna ketenów Keteny – nienasycone ketony ze skumulowanymi podwójnymi wiązaniami . Przeważnie gazowe, bardzo reaktywne i toksyczne związki chemiczne. Chemię ketenów jako pierwszy badał Hermann Staudinger.
Zwyczajowo ketenem nazywa się najprostszego przedstawiciela tej grupy związków, etenon ().
Keten (etenon) – właściwości mały|upright|Etenon – najprostszy keten Etenon jest bezbarwnym gazem o ostrym zapachu, drażniącym oczy i błony śluzowe, po dłuższej ekspozycji może wystąpić obrzęk płuc. Temp. topn. −150 °C, temp. wrz. −49 °C.
Etenon ma 8 teoretycznie możliwych izomerów (4 tautomery, 2 izomery typu eteru i 2 izomery cykliczne typu oksiranu), z których teoretycznie najtrwalszy i potencjalnie najłatwiejszy do zaobserwowania jest hydroksyacetylen, : center|200px Ma on energię o 152 kJ/mol większej od ketenu, ale jest oddzielony od niego barierą energetyczną o wysokości 305 kcal/mol, dzięki czemu ma on charakter związku metastabilnego. Można go wygenerować w spektrometrze mas.
Otrzymywanie z chlorków kwasowych przez eliminację chlorowodoru za pomocą zasady, zazwyczaj trietyloaminy: center|Formation of a ketene from an acyl chloride. przegrupowanie Wolffa α-diazoketonów (przebiegające poprzez oksiren przegrupowujący się następnie do ketenu) dehydratacja kwasu fenylooctowego za pomocą zasady (wykorzystuje się tu dużą kwasowość protonu α substratu).
Reaktywność Keteny są bardzo reaktywnymi związkami acylującymi. Hydrolizują do kwasów karboksylowych, pod wpływem amoniaku tworzą amidy, natomiast w reakcji z alkoholami dają estry. Z bogatymi w elektrony alkinami ulega cykloaddycji [2+2] do cyklobutenonów.
Łatwo dimeryzują do cyklicznych diketenów: mały|upright=1.8|lewo|Dimeryzacja ketenu do 4-metylenooksetan-2-onu (pochodnej β-laktonu; >95%) oraz cyklobutano-1,3-dionu (<5%)
Reakcja ta przebiega w ponad 95% w kierunku β-laktonu, czemu towarzyszy powstawanie małych ilości cyklobutano-1,3-dionu. Po ogrzaniu diketenu do następuje odtworzenie ketenu, co jest wykorzystywane jako wygodne źródło tego związku w skali laboratoryjnej.
Bis-keteny () polimeryzują z diolami () dając poliestry o wzorze ogólnym .
Przypisy
Kategoria:Ketony