thumb|Iustini opera, 1636 Justyn Męczennik, Justyn Filozof, święty Justyn (, , ; ur. ok. 100 we Flawii Neapolis, zm. ok. 165/167 w Rzymie) – filozof i apologeta tworzący w języku greckim. Wyznawał poglądy millenarystyczne. Zaliczony został do najstarszych pisarzy starochrześcijańskich, męczennik, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego.
Życiorys Urodził się około 100 roku we Flawii Neapolis w pogańskiej rodzinie. W młodości szukał drogi filozoficznej w różnych szkołach (pitagorejskiej, platońskiej, stoickiej i perypateckiej), jednak bezskutecznie. Podczas pobytu nad morzem spotkał starszego człowieka, który zwrócił jego uwagę na Stary Testament i Jezusa, przez co Justyn zainteresował się chrześcijaństwem. W wieku 33 lat przyjął chrzest i zaczął wędrować, by upowszechniać wiarę i naukę o Chrystusie. W Rzymie założył szkołę, której późniejszym absolwentem był Tacjan Syryjczyk. Justyn zwalczał nauki Marcjona i Krescensa, a przez tego ostatniego został oskarżony i skazany na śmierć z polecenia prefekta Juniusza Rustyka. Został ścięty mieczem ok. 165 albo 167 roku w Rzymie.
Twórczość i poglądy Justyn był płodnym pisarzem, jednak spośród wielu dzieł, zachowały się tylko dwie „Apologie” i „Dialog z Żydem Tryfonem”.
Pierwsza „Apologia” składa się z 68 rozdziałów i zapisana około 150 roku. Justyn skierował ją do cesarza Antoninusa Piusa. Poruszył w niej kwestie odpowiedzi na zarzuty pogaństwa i podkreślenia zalet chrześcijaństwa. Ponadto opisał sakrament chrztu, liturgię i życie społeczne wiernych. Domagał się także zaprzestania prześladowań pod groźbą sądu Bożego. Druga „Apologia” składa się z 15 rozdziałów i została skierowana do rzymskiego senatu. Początkowo miała być uzupełnieniem pierwszej części, a bezpośrednią przyczyną jej napisania było skazanie trzech chrześcijan na śmierć. Ponownie odpowiedział na zarzuty pogan, wyjaśniał sens cierpienia i ponownie apelował o zaprzestanie prześladowań.
„Dialog z Żydem Tryfonem” został napisany po 132 roku, składa się ze 142 rozdziałów i jest najstarszą, zachowaną apologią chrześcijańską. Dzieło jest traktatem na podstawie rozmowy z Żydem wypędzonym z Palestyny, która miała miejsce w Efezie. Justyn zawarł w nim elementy autobiograficzne, opisując własną drogę do chrześcijaństwa. Zaznaczył sposób postrzegania Starego Testamentu przez chrześcijan, usprawiedliwił cześć Jezusa i tłumaczył, że to Chrystus jest oczekiwanym przez proroków Mesjaszem. Zauważył również, że czas masowych nawróceń z judaizmu na chrześcijaństwo minął bezpowrotnie.
Jest autorem koncepcji Objawienia, która dostrzega w przed i poza-chrześcijańskich naukach filozofów (np. Sokrates) obecność Słowa Bożego – Logosu. Uważał, że między filozofią a religią nie ma sprzeczności, a wszyscy ludzie szukający prawdy są na drodze do chrześcijaństwa. Jako jeden z pierwszych zainteresował się mariologią, podkreślając dziewictwo Maryi oraz stosując korelację Maria – Ewa oraz Jezus – Adam. Był pierwszym ojcem Kościoła, który potwierdził cześć aniołów.
Kult Wspomnienie liturgiczne św. Justyna obchodzone jest w Kościele katolickim 1 czerwca, natomiast Cerkiew prawosławna wspomina męczennika 1/14 czerwca, tj. 14 czerwca według kalendarza gregoriańskiego.
Ikonografia W ikonografii święty przedstawiany jest jako niewysoki mężczyzna z jasnokasztanową brodą oraz charakterystyczną białą chustą wokół szyi. W lewej dłoni trzyma zwój pisma, prawą błogosławi. W sztuce zachodniej najczęściej spotykane jest jego wyobrażenie, gdy wręcza cesarzowi Hadrianowi swoją Apologię.
Patronat Święty Justyn jest patronem filozofów.
Zobacz też Justyn (imię) – inne znane postaci o tym imieniu kult świętych modlitwa za wstawiennictwem świętego święci i błogosławieni Kościoła katolickiego święci prawosławni
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne Pierwsza Apologia Druga Apologia Dialog z Żydem Tryfonem Żywot ś. Justyna Filozofa i Męczennika w Żywotach świętych Piotra Skargi
Kategoria:Święci katoliccy Kategoria:Święci prawosławni Kategoria:Ojcowie Kościoła Kategoria:Greccy apologeci wczesnochrześcijańscy Kategoria:Męczennicy wczesnochrześcijańscy Kategoria:Urodzeni w II wieku Kategoria:Zmarli w II wieku Kategoria:Straceni przez dekapitację Kategoria:Święci poprzez kanonizację równoważną