thumb|Poczet sztandarowy w galowych mundurach górniczych Mundur górniczy (śl.: bergmůńok) – uniform przeznaczony dla osób posiadających stopień górniczy. Mundur górniczy jest symbolem przynależności do górniczego stanu, wyrazem tradycji i szczególnego uznania dla ciężkiej i odpowiedzialnej pracy górniczejArt. 11 ust. 1 Ustawy z dnia 14 lutego 2003 r. o stopniach górniczych, honorowych szpadach górniczych i mundurach górniczych ()..
Mundur górniczy w Polsce Stosowne przepisy zawarte są w ustawie o stopniach górniczych, honorowych szpadach górniczych i mundurach górniczych.
Mundur thumb|Mundur i wyposażenie w gablocie skansenu Guido w Zabrzu Wzorem dla dzisiejszego munduru górniczego był uniform wprowadzony w XVIII wieku na terenie Niemiec w Zagłębiu Ruhry. W Polsce pierwsze mundury wprowadzone zostały w 1817 roku i służyły jako odzież robocza. Wzorem były stroje piechoty Królestwa Polskiego. Różniły się dla poszczególnych stopni pracowników górnictwa. Obecnie używane mundury górnicze (galowe) od tych z XIX wieku różnią się kurtką (frak został zastąpiony marynarką) oraz spodniami (białe zastąpiono czarnymi). Półbuty zastąpiły buty z cholewami. Oprócz tego zrezygnowano z czekana górniczego i wprowadzono damską wersję munduru.
Mundur funkcjonuje jako: Służbowy mundur górniczy Galowy mundur górniczy
Pióropusze munduru galowego: zielony – dla dyrektorów generalnych i dyrektorów górniczych biały – dla osób dozoru ruchu zakładu górniczego czarny – dla górników czerwony – dla orkiestry górniczej (biało-czerwony – dla kapelmistrza).
Czako górnicze thumb|Czako (czapka górnicza) z kogucimi piórami Tradycyjnie czapki górnicze noszą nazwę czako (nie mylić z czako – czapka wojskowa). Czako górnicze nie posiada daszka, wykonywane jest z tektury, ma wysokość 12,5 cm i obciągnięte jest czarną krepą. Z przodu zaopatrzone jest w godło górnicze, na które składa się pyrlik (młotek) i żelazko (krótki kilof). Narzędzia te służyły górnikom do rozbijania, urabiania węgla i drążenia szybów. Miotełka do czyszczenia otworów strzałowych, którą górnik trzymał zatkniętą za taśmę na kapeluszu, zamieniła się w zamocowany z lewej strony pióropusz z kogucich piór. Obowiązujące kolory pióropuszy (w Polsce): zielony – dla grupy dystynkcyjnej generalnego dyrektora górnictwa oraz generalnego dyrektora górniczego biały – dla grupy dystynkcyjnej dyrektorów, inżynierów i techników górniczych czarny – dla grupy dystynkcyjnej górników czerwony – dla członków orkiestry górniczej biało-czerwony – dla przewodzącego orkiestrze górniczej
Szpada górnicza Honorową szpadę górniczą można nosić wyłącznie przy galowym mundurze górniczym, zawieszoną pionowo przy lewym boku, na krótkich rapciach, przypiętych do pasa pod kurtką mundurowąRozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 września 2003 r. w sprawie stanowisk służbowych, stopni górniczych, wzorów mundurów górniczych i honorowej szpady górniczej ()..
Budowa szpady górniczej: długość całkowita: 88 cm długość głowni: 70 cm długość rękojeści: 18 cm trzon rękojeści: drewniany jelec w kolorze złotym przechodzący w zintegrowany z nim kabłąk podkrzyże z oślą podkową Szpada górnicza jest bronią paradną, stanowiącą ozdobny element munduru, w związku z czym nie posiada cech broni bojowej.
Kolorystyka temblaków wiązanych na szpadzieWzory mundurów górniczych, szpad górniczych i odznak stopni górniczych – https://web.archive.org/web/20060522102737/http://www.senat.gov.pl/k5/dok/sejm/033/1030zal.pdf.: chwost zielono-czarny z taśmą zielono-czarną – dla górników chwost zielono-czarny z taśmą biało-czerwoną – dla osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego chwost biało-czerwony z taśmą biało-czerwoną – dla pocztu sztandarowego
Stopnie górnicze Stopnie górnicze uprawniające do noszenia munduru górniczego: generalny dyrektor górnictwa
generalny dyrektor górniczy: I stopnia II stopnia III stopnia
generalny honorowy dyrektor górniczy
dyrektor górniczy: I stopnia II stopnia III stopnia
inżynier górniczy: I stopnia II stopnia III stopnia
technik górniczy: I stopnia II stopnia III stopnia
górnik: I stopnia II stopnia III stopnia
Stopnie generalnego dyrektora górniczego i dyrektora górniczego mogą być nadawane osobom posiadającym wyższe wykształcenie. Stopnie inżyniera górniczego mogą być nadawane osobom posiadającym wyższe wykształcenie. Stopnie technika górniczego mogą być nadawane osobom posiadającym średnie wykształcenie. Stopnie górnika mogą być nadawane osobom posiadającym kwalifikacje górnicze.
Stopnie i stanowiska służbowe Oznaka stopnia Nazwa stopnia Stanowisko służbowe center|75px GórnikIII stopnia Pracownik na stanowisku młodszego górnika i pracownik na równorzędnym stanowisku pracy w kopalni lub innym przedsiębiorstwie zajmującym się problematyką górniczą. center|75px GórnikII stopnia Wykwalifikowany górnik (przodowy, strzałowy, kombajnista) w kopalni lub wykwalifikowany pracownik w innym przedsiębiorstwie zajmującym się problematyką górniczą. center|75px GórnikI stopnia Wykwalifikowany pracownik w kopalni lub innym przedsiębiorstwie działającym w dziedzinie górnictwa i geologii. Pracownik ratownictwa górniczego; center|75px Technik górniczyIII stopnia Technik na stanowisku niższego dozoru w kopalni lub innym przedsiębiorstwie działającym w dziedzinie górnictwa i geologii. center|75px Technik górniczyII stopnia Technik na stanowisku średniego dozoru w kopalni lub innym przedsiębiorstwie działającym w dziedzinie górnictwa i geologii; Technik oraz równorzędne stanowisko pracy w jednostce naukowo-badawczej i projektowo-konstrukcyjnej zajmującej się problematyką górniczą. center|75px Technik górniczyI stopnia Technik wykazujący się szczególnymi wynikami pracy w kopalni, innym przedsiębiorstwie lub jednostce naukowo-badawczej i projektowo-konstrukcyjnej, zajmującej się problematyką górniczą; Technik w ratownictwie górniczym; center|75px Inżynier górniczyIII stopnia Inżynier na stanowisku niższego dozoru w kopalni lub innym przedsiębiorstwie działającym w dziedzinie górnictwa i geologii. Specjalista ratownictwa górniczego. center|75px Inżynier górniczyII stopnia Inżynier na stanowisku średniego dozoru w kopalni lub innym przedsiębiorstwie działającym w dziedzinie górnictwa i geologii. Starszy specjalista, inspektor ratownictwa górniczego. center|75px Inżynier górniczyI stopnia Osoby na stanowiskach wyższego dozoru w kopalni lub innym przedsiębiorstwie działającym w dziedzinie górnictwa i geologii. Kierownik działu (wydziału) i równorzędne stanowisko pracy w kopalni lub innym przedsiębiorstwie działającym w dziedzinie górnictwa i geologii. Starszy inspektor ratownictwa górniczego. center|75px Dyrektor górniczyIII stopnia Główny księgowy w kopalni; Radca prawny w kopalni; Generalny projektant, kierownik pracowni, pionu, zakładu, laboratorium zajmującego się problematyką górniczą; Specjalista w jednostce naukowo-badawczej i projektowo-konstrukcyjnej zajmujący się problematyką górniczą; Specjalista zajmujący się problematyką górniczą w innym ministerstwie bądź urzędzie centralnym; Specjalista w Wyższym Urzędzie Górniczym oraz inspektor zakładów górniczych w okręgowym urzędzie górniczym i specjalistycznym urzędzie górniczym; Zastępca kierownika górniczego pogotowia ratunkowego, zmianowy kierownik górniczego pogotowia ratunkowego. center|75px Dyrektor górniczyII stopnia Kierownik ruchu w zakładzie górniczym; Naczelnik wydziału w przedsiębiorstwie górniczym; Specjalista w ministerstwie właściwym do spraw gospodarki, starszy specjalista zajmujący się problematyką górniczą lub geologiczną w innym ministerstwie bądź urzędzie centralnym; Audytor wewnętrzny, starszy specjalista w Wyższym Urzędzie Górniczym, radca prawny, starszy inspektor zakładów górniczych w okręgowym urzędzie górniczym i specjalistycznym urzędzie górniczym; Kierownik zespołu ratownictwa górniczego. center|75px Dyrektor górniczyI stopnia Główny inżynier w kopalni; Zastępca kierownika przedsiębiorstwa działającego w dziedzinie górnictwa i geologii; Dyrektor zespołu w przedsiębiorstwie górniczym; Pracownik naukowy zajmujący się problematyką górniczą lub geologiczną w innym ministerstwie bądź urzędzie centralnym; Zastępca dyrektora biura, naczelnik wydziału, główny księgowy, główny specjalista, radca prawny w Wyższym Urzędzie Górniczym, nadinspektor zakładów górniczych w okręgowym urzędzie górniczym i specjalistycznym urzędzie górniczym; Kierownik górniczego pogotowia ratunkowego, zastępca kierownika działu ratownictwa górniczego. Generalny honorowy dyrektor górniczyOsoby szczególnie zasłużone dla górnictwa. center|75px Generalny dyrektor górniczyIII stopnia Zastępca dyrektora kopalni; Naczelny inżynier kopalni; Kierownik przedsiębiorstwa górniczego działającego w dziedzinie górnictwa i geologii; Dyrektor i zastępca dyrektora w przedsiębiorstwie górniczym; Profesor zajmujący się problematyką górniczą lub geologiczną w jednostce naukowo-badawczej lub dydaktycznej; Zastępca dyrektora departamentu zajmujący się problematyką górniczą lub geologiczną w innym ministerstwie bądź urzędzie centralnym; Naczelnik wydziału, radca ministra, główny specjalista zajmujący się problematyką górniczą w ministerstwie właściwym do spraw gospodarki; Dyrektor biura, radca prezesa w Wyższym Urzędzie Górniczym; Kierownik działu ratownictwa górniczego, konsultant medycznej służby ratownictwa górniczego. center|75px Generalny dyrektor górniczyII stopnia Zastępca kierownika przedsiębiorstwa górniczego; Dyrektor kopalni; Kierownik ruchu zakładu górniczego; Kierownik jednostki naukowo-badawczej lub dydaktycznej zajmującej się problematyką górniczą; Dyrektor departamentu zajmujący się problematyką górniczą lub geologiczną w innym ministerstwie bądź urzędzie centralnym; Zastępca dyrektora departamentu w Wyższym Urzędzie Górniczym, zastępca dyrektora okręgowego urzędu górniczego, zastępca dyrektora w specjalistycznym urzędzie górniczym; Kierownik pionu, dyrektor okręgowej stacji ratownictwa górniczego. center|75px Generalny dyrektor górniczyI stopnia Kierownik przedsiębiorstwa górniczego; Kierownik lub zastępca kierownika urzędu centralnego; Dyrektor generalny zajmujący się problematyką górniczą lub geologiczną w ministerstwie bądź urzędzie centralnym; Dyrektor departamentu, zastępca dyrektora departamentu zajmujący się problematyką górniczą w ministerstwie właściwym ds. gospodarki; Dyrektor departamentu w Wyższym Urzędzie Górniczym, dyrektor okręgowego urzędu górniczego, dyrektor specjalistycznego urzędu górniczego; Kierownik, zastępca kierownika stacji ratownictwa górniczego. center|75px Generalny dyrektor górnictwa Minister, kierownik urzędu centralnego; Sekretarz lub podsekretarz stanu w ministerstwie zajmujący się bezpośrednio problematyką górniczą.
Stopnie i stanowiska służbowe (1983-2003) Oznaka stopnia Nazwa stopnia Stanowisko służbowe center|75px Aspirant górniczyIII stopnia Pracownik po przepracowaniu 6 miesięcy pod ziemią w kopalni lub innym przedsiębiorstwie zajmującym się problematyką górniczą. center|75px Aspirant górniczyII stopnia Pracownik po przepracowaniu 2 lat pod ziemią w kopalni lub innym przedsiębiorstwie zajmującym się problematyką górniczą. center|75px Aspirant górniczyI stopnia Pracownik wykazujący się dobrymi wynikami w pracy górniczej, posiadający stopień aspiranta górniczego II stopnia w kopalni lub innym przedsiębiorstwie zajmującym się problematyką górniczą. center|75px GórnikIII stopnia Pracownik na stanowisku młodszego górnika i pracownik na równorzędnym stanowisku pracy w kopalni lub innym przedsiębiorstwie zajmującym się problematyką górniczą. center|75px GórnikII stopnia Wykwalifikowany górnik (przodowy, strzałowy, kombajnista) w kopalni lub wykwalifikowany pracownik w innym przedsiębiorstwie zajmującym się problematyką górniczą. center|75px GórnikI stopnia Wykwalifikowany pracownik wyróżniający się szczególnymi wynikami w pracy górniczej; Pracownik ratownictwa górniczego;