Szczytno – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie obornickim, w gminie Rogoźno.

Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku. Pierwszy zachowany zapis o miejscowości pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1391 kiedy odnotowano odmiejscowe nazwisko utworzone od jej nazwy „Sczithniczski”. W 1420 zanotowana została pod zlatynizowaną, staropolską nazwą „Scitno”, 1424 „Siczthno”, 1448 „Sczithno”, 1497 „Sczytno”, 1500 „Sczythno”, 1500 „Szczthno”, 1510 „Schczitno” .

Od nazwy miejscowej wsi Szczytno, pochodzi polskie, szlacheckie, odmiejscowe nazwisko Szczytnickich, którzy od średniowiecza byli dawnymi właścicielami miejscowości.

Historia Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była wsią szlachecką należącą do szlachty polskiej z rodu Szczytnickich, a później Słomowskich, Chowanowskich. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1476 miejscowość leżała w powiecie poznańskim w Koronie Królestwa Polskiego. W 1510 leżała w parafii Słomowo.

Pierwsze zachowane zapisy o wsi pochodzą z XIV i XV wiecznych zapisów sądowych dotyczących spraw majątkowych. W 1391 jako świadków wspomniano właścicieli we wsi Jana i Piotra Szczytnickich choć historycy nie mają pewności czy odnotowane osoby rzeczywiście pochodzili ze Szczytna czy może ze Szczytnik pod Poznaniem.

W latach 1420-1448 odnotowano właściciela we wsi Andrzeja Słomowskiego, którego w 1420 skwitowała uczciwa Dorota żona Jana niegdyś dziedzica w Kosowie (koło Mroczy w powiecie nakielskim lub koło Witkowa w powiecie gnieźnieńskim) z części dziedzin Słomowo i Szczytno. W 1424 Andrzej Słomowski toczył proces ze swoją siostrą stryjeczną Katarzyną żoną Tomasza z Łopuchowa i Gądek o podział Słomowa i Szczytna. W 1436 Andrzej Słomowski dziedzic w Szczytnie, Słomowie, Nienawiszczu, Zalasowie toczył proces z Mikołajem, Janem, Maciejem i Wincentym dziedzicami w Sobocie. W procesie Andrzeja zastąpił jego domownik Tomasz. W 1448 Andrzej Słomowski ze Słomowa, Sczytna, Nienawiszcza, Zatomia i Głażewa był w sporze o 90 grzywien szkody z Andrzejem niegdyś z Dąbrówki prawdopodobnie w parafii Skórzewo, pod Poznaniem.

W 1476 syn Andrzeja duchowny Mikołaj Słomowski dał swojemu bratu Stanisławowi połowy Słomowa i Szczytna. W 1495 i 1500 Mikołaja wspomniano jako zmarłego. W latach 1476-1497 dziedzicem we wsi był syn Andrzeja Stanisław Słomowski. W 1497 tenże dał swemu bratu przyrodniemu] Dobiesławowi Raczkowskiemu burgrabiemu gnieźnieńskiemu 1/3 dóbr Słomowo, Boguniewo, Szczytno, Nienawiszcz i Zalasowo. Odnotowany został także w 1497, a w 1500 wspomniany został jako zmarły. W 1487 dziedzicem Szczytna był Wojciech Chowanowski z Chowanówka. W latach 1495, 1497, 1500 jako zmarłego odnotowano Gerwarda syna Andrzeja Słomowskiego.

Wieś Sczitno położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim.Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, t. I, Wielkopolska, Warszawa 1883, s. 34..

II wojna światowa

W okresie II wojny światowej miejscowość została objęta zarówno wysiedleniami ludności polskiej jak zasiedleniami ludności niemieckiej. W 1939 po kampanii wrześniowej Wielkopolska została bezpośrednio anektowana przez III Rzeszę. Władze niemieckie utworzyły na jej terenie tzw. Kraj Warty. W okresie okupacji niemieckiej rozpoczęli masowe wysiedlenia ludności polskiej, a później w ramach akcji Heim ins Reich (pol. „Powrót do domu w Rzeszy”) zasiedlanie miejsc po nich niemieckimi przesiedleńcami z Besarabii, krajów bałtyckich i ZSRR.

W 1940 podczas drugiego planu wysiedleńczego w powiecie obornickim przeprowadzono masowe wysiedlenia ludności polskiej. Objęły one bogatych rolników posiadających duże gospodarstwa, właścicieli młynów oraz rodziny osób, które przed wojną wchodziły w skład zarządów gmin. W gminie Rogoźno z miejscowości Garbatka, Gościejewo, Grudna, Parkowo, Słomowo oraz Szczytno wysiedlenia przeprowadzała niemiecka żandarmeria Ordnungspolizei. Weszła ona do wsi o godzinie 3 nad ranem wysiedlając z tych wsi 42 rodziny – 240 osób. Wszystkich transportowano wozami konnymi do punktu zbornego w Obornikach, a następnie pociągiem do obozu przesiedleńczego w Łodzi oraz obozie w Konstantynowie Łódzkim. Po rewizji część młodych ludzi deportowano na przymusowe roboty do III Rzeszy, a pozostałych przewieziono w wagonach towarowych do dystryktów lubelskiego i krakowskiego w Generalnym Gubernatorstwie. W drodze zmarło sześcioro dzieci rodzin rolników wysiedlonych z Parkowa oraz czternastoletnia córka jednej z rodzin wysiedlonych ze Szczytna.

Okres PRL W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa pilskiego.

Zobacz też: Szczytno.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Rogoźno (gmina)