Legion Rzeczypospolitej Polskiej – polskie zjednoczenie organizacji kombatanckich z okresu II Rzeczypospolitej o orientacji prawicowej, narodowej i antypiłsudczykowskiej, utworzone w 1927 przez grupę organizacji należących do Federacji Międzysojuszniczej Byłych Kombatantów (FIDAC).
Historia W grudniu 1925 wiceprezes FIDAC w Polsce Bernard Śliwiński zwołał konferencję zainteresowanych współpracą organizacji zrzeszających weteranów I wojny światowej i walk o granice II Rzeczypospolitej. Udział wzięły w niej zarządy Związku Towarzystw Powstańców i Wojaków Ziem Zachodnich RP, Związku Hallerczyków, Związku Oficerów Rezerwy Rzeczypospolitej Polskiej, Związku Powstańców Śląskich oraz Związku Inwalidów Wojennych RP. Zaakceptowana została koncepcja założenia Legionu (Centralnego Związku Związków) dla wspólnej reprezentacji interesów, odwołująca się do wzorców FIDAC, ale w jej wdrożeniu przeszkodził konflikt o prymat w planowanym zjednoczeniu, do którego prawo rościł sobie Związek Inwalidów Wojennych RP jako najliczniejszy.
Ostatecznie Legion powstał w Warszawie„Szaniec” nr 2 z 15 stycznia 1928 r., s. 14–15. w 1927 na tle dążenia prawicowych środowisk kombatanckich do konsolidacji sił po przewrocie majowym. Wśród zrzeszonych w FIDAC członków-założycieli znalazły się Stowarzyszenie Dowborczyków, Związek Hallerczyków, Związek Oficerów w Stanie Spoczynku, Związek Obrońców Lwowa, Związek Oficerów Rezerwy RP (przystąpił 18 czerwca 1927, opuścił Legion po kilkunastu miesiącach) oraz Towarzystwo Powstańców i Wojskowych Okręgu Korpusu VIII. Dominowało w Legionie nastawienie wrogie wobec rządzącego obozu sanacyjnego z Józefem Piłsudskim na czele i ideologia narodowa w miejsce państwowej; przeciwne stanowisko zajęła założona 9 lutego 1928 Federacja Polskich Związków Obrońców Ojczyzny (FPZOO). Zaproszenie do udziału w Federacji odrzuciły zrzeszone już w Legionie Związek Hallerczyków, Związek Inwalidów Wojennych, Stowarzyszenie Dowborczyków i (początkowo) Związek Oficerów Rezerwy RP.
Według komunikatu w redagowanym przez Romana Wasilewskiego piśmie z zakresu obronności pt. „Szaniec” Legion połączył organizacje stojące na gruncie apolitycznym i bezpartyjnym, oddane idei dobra państwa polskiego. Celem zjednoczenia obok konsolidacji ideowej miała być praca nad utrwaleniem niepodległości i potęgi państwa, szerzenie przysposobienia wojskowego narodu, działalność społeczno-państwowa, kulturalno-oświatowa oraz szerzenie zasad FIDAC poprzez współpracę w ogniwach lokalnych, w łączności z komitetami przysposobienia wojskowego i wychowania fizycznego, z organizacjami gimnastycznymi i sportowymi. Legion miał liczyć około 350 tys. członków„Szaniec” nr 2 z 15 stycznia 1928 r., s. 14–15..
Związek działał w województwach zachodnich, głównie w województwie poznańskim, gdzie występował pod nazwą Legion Wielkopolski. Nie posiadał własnej prasy, korzystał gościnnie z wydawnictw Stronnictwa Narodowego i Ruchu Młodych.
Aktywnymi działaczami Legionu byli m.in. gen. Eugeniusz de Henning-Michaelis i Tadeusz Kurcyusz.
Po fiasku porozumienia między Legionem a FPZOO w październiku i listopadzie 1928 oba zrzeszenia przeszły do konfrontacji zakończonej zwycięstwem opcji prorządowej i porażką Legionu, który według Jarosława Tomasiewicza „nie odegrał istotniejszej roli”. 23 stycznia 1931 wiceprezesem FIDAC na Polskę został mianowany gen. bryg. Roman Górecki, prezes FPZOO.
Władze Związku prezes gen. dyw. w st. spocz. Eugeniusz de Henning-Michaelis – były wiceminister spraw wojskowych. zastępcy: 1) płk rez. Franciszek Arciszewski – prezes Związku Hallerczyków, 2) Zygmunt Głowacki, były dyrektor departament Ministerstwa Sprawiedliwości, prezes Związku Towarzystwa Powstańców i Wojaków Dowództwa Okręgu Korpusu VII. sekretarz: Janusz Prawdzic-Kornacki, legionista, redaktor organu Związku Inwalidów Wojennych Rzeczypospolitej Polskiej, tygodnika „Inwalida”; skarbnik gen. dyw. w spocz. Gustaw Ostapowicz – prezes Stowarzyszenia Dowborczyków „Ku Chwale Ojczyzny”. członkowie: 1) Ludwik Stachecki – wiceprezes Conférence internationale des associations des mutilés de guerre et anciens combattants (CIAMAC), pierwszy wiceprzewodniczący zarządu głównego Związku Inwalidów Wojennych Rzeczypospolitej Polskiej, 2) ppłk. rez. dr. Stanisław Szurlej, adwokat, honorowy prezes Związku Oficerów Rezerwy, Marian Kantor, wiceprezes FIDAC-u i przewodniczący wydziału wykonawczego zarządu głównego Związku Inwalidów Wojennych Rzeczypospolitej Polskiej. Komisja Rewizyjna: Mieczysław Jakubowski, Feliks Wożniak, Roman Świtalski, Franciszek Pawlak i Stanisław Gacki. Sąd Związkowy: Edward Korytowski, Daniel Kęszycki, ks. Józef Pęcherek, Jerzy Eborowicz i Aleksander Dzierżawski„Szaniec” nr 20 z 15 października 1928 r., s. 20..
Zobacz też Federacja Polskich Związków Obrońców Ojczyzny FIDAC
Przypisy
Bibliografia Dwutygodnik poświęcony sprawą obrony państwa „Szaniec” nr 2 z 15 stycznia 1928 r. Dwutygodnik poświęcony sprawą obrony państwa „Szaniec” nr 20 z 15 października 1928 r.”
Kategoria:Organizacje kombatanckie w II Rzeczypospolitej