Roberto Bolaño Ávalos (ur. 28 kwietnia 1953 w Santiago, zm. 15 lipca 2003 w Barcelonie) – chilijski pisarz, poeta i prozaik.
Dzieciństwo w Chile Roberto Bolaño urodził się w Santiago, ale spędził swoje dzieciństwo w różnych miejscach, między innymi w Cauquenes, Valparaíso, Quilpué, Viña del Mar czy Los Angeles. Sam pisarz niejednokrotnie podkreślał, że urodził się w Santiago, ale nigdy tam nie mieszkał. Rodzina Roberto Bolaño należała do klasy średniej. Matka pisarza, Victoria Ávalos, była z zawodu nauczycielką matematyki, natomiast ojciec, León Bolaño, był kierowcą ciężarówki. Bolaño miał także siostrę o imieniu María Salomé.
Według matki pisarza, Roberto w wieku 3 lat sam nauczył się czytać, a już w wieku 6 lat napisał swoje pierwsze opowiadanie, którego tematem były kury.
Młodość w Meksyku W 1968 roku, gdy Bolaño miał 15 lat, wraz z rodziną przeprowadził się do stolicy Meksyku, gdzie spędził swoje nastoletnie lata. Powodem przeprowadzki był zły stan zdrowia Victorii. Według przyjaciół pisarza, Roberto Bolaño spędził swoje pierwsze dni w nowym miejscu zamieszkania nie wychodząc z domu. Jedyne, czym się zajmował to palenie papierosów i pisanie. W wieku 16 lat zrezygnował ze szkoły, oddając się od tej pory całkowicie czytaniu i tworzeniu tekstów. Większość dni spędzał w miejskiej bibliotece lub księgarniach. Jego ulubieni pisarze to przede wszystkim: Jorge Luis Borges, Adolfo Bioy Casares i Franz Kafka. Według rodziców i przyjaciół pisarza, Roberto był buntowniczym i aroganckim nastolatkiem. Głosił swoją własną ideologię, której mocno się trzymał. Bolaño sam kształcił się w zakresie literatury i polityki. Według niektórych krytyków brak wykształcenia Bolaño jest widoczny w jego twórczości, co z drugiej strony czyni ją bardziej innowacyjną.
Powrót do Chile W 1973 roku Roberto Bolaño powrócił do Chile podczas Zamachu Stanu z 11 września, z zamiarem poparcia Salvadora Allende. Podczas podróży autobusem został zatrzymany i zamknięty w więzieniu na 8 dni. Dzięki pomocy znajomych ze szkoły, którzy byli wśród policjantów, udało mu się uciec z Chile. Zdarzenie to jest zawarte w opowiadaniu „Detectives” z książki Rozmowy telefoniczne. Podczas całego swojego życia Roberto Bolaño utrzymywał nie najlepsze stosunki z Chilijskimi kręgami literackimi. Pomimo dużego międzynarodowego sukcesu, Bolaño nigdy nie wygrał najważniejszej nagrody literackiej w Chile- Premio Nacional de Literatura de Chile.
Po powrocie do Meksyku, wraz z pisarzem Mario Santiago założył ruch literacki o nazwie Movimiento infrarrealista. Ruch ten pojawia się w powieści Bolaño Dzicy detektywi. Była to grupa młodych poetów, którzy opierali się panującym trendom w literaturze Chile oraz systemowi wartości tamtego okresu.
W Hiszpanii W 1977 roku po separacji rodziców, Roberto Bolaño emigrował do Barcelony w celach ekonomicznych. Początkowo utrzymywał się głównie z różnych prac dorywczych, rozpoznawalnym pisarzem stał się w połowie lat 80., jednak sławę przyniosły mu dopiero książki napisane pod koniec lat 90. Żył w bardzo złych warunkach, poświęcając każdą wolną chwilę pisaniu. W tym okresie poznał swoją przyszłą żonę Caroline López, z którą w 1984 roku przeprowadził się do Blandes na wybrzeżu Costa Brava. Również w 1984 roku miała miejsce publikacja jego pierwszej powieści Consejos de un discípulo de Morrison a un fanático de Joyce. Roberto Bolaño miał dwójkę dzieci- Lautaro i Alexadre. W 1992 roku zaczął mieć problemy ze zdrowiem, z którymi później walczył ponad 10 lat swojego życia. Pomimo złego stanu zdrowia nie przestał tworzyć tekstów i rozsyłać ich do wydawnictw. Wielce oczekiwany sukces miał miejsce w 1996 roku wraz z publikacją dwóch powieści- Literatura faszystowska w obu Amerykach (La literatura nazi en América) oraz Gwiazda daleka (Estrella distante). Książka, która przyniosła pisarzowi największy sukces to opublikowana w 1988 roku nowela Dzicy detektywi (Los Detectives Salvajes), za którą został uhonorowany prestiżową nagrodą Premio Rómulo Gallegos. W 2003 roku Bolaño, po wielu latach choroby, oczekiwał na przeszczep wątroby. W tym okresie jego największym zmartwieniem było zagwarantowanie stabilności ekonomicznej swojej rodzinie. Jego ostatnim dziełem była powieść 2666, która została opublikowana po śmierci pisarza. Roberto Bolaño zmarł 15 lipca 2003 roku w oczekiwaniu na przeszczep wątroby. Największy sukces pojawił się po śmierci autora, a jego twórczość stała się znana nie tylko w państwach hiszpańskojęzycznych
Twórczość W twórczości Roberto Bolaño można znaleźć wiele powiązań między życiem pisarza a literaturą. W swoich utworach (z reguły niezbyt długich) Bolaño ukazuje różne aspekty chilijskiej historii (ze szczególnym uwzględnieniem puczu z 1973) i mentalności. Miesza zdarzenia autentyczne z wymyślonymi, na kartach jego powieści pojawiają się postaci realnie istniejące, np. Pinochet i Pablo Neruda (w Chilijskim nokturnie). Jego powieści posiadają cechy metaliteratury – pojawia się mnóstwo odniesień do innych pisarzy, utworów czy prądów literackich. Tematy, jakie porusza w swojej twórczości to przede wszystkim; przyszłość Ameryki Łacińskiej, zło, rzeczywistość, śmierć, przemoc czy brak moralności. Większość bohaterów w powieściach Bolaño to pisarze, dla których literatura jest wszystkim. Jego nowele mają formę otwartą, a prozę tworzą niepołączone ze sobą sceny, w których prawie wcale nie pojawiają się opisy. Autor niejednokrotnie podkreślał, że po zakończeniu tworzenia tekstu starał się całkowicie o nim zapomnieć, żeby nie powtarzać fabuły i motywów w kolejnych tekstach. Według samego autora, wszystkie jego dzieła są w pewien sposób ze sobą powiązane, również proza i poezja tworzą całość. Przy okazji otrzymania nagrody Premio Rómulo Gallegos Bolaño oświadczył, że całą swoją twórczość dedykował młodemu pokoleniu Ameryki Łacińskiej.
W powieści Żołnierze spod Salaminy hiszpańskiego pisarza Javiera Cercasa Bolaño jest najważniejszym informatorem głównego bohatera.
Na polski tłumaczony, między innymi, przez Carlosa Marrodána Casasa, Tomasza Pindla, Katarzynę Okrasko czy Krzysztofa Katkowskiego.
Polskie przekłady 2666 (2666 2004) – wydanie pośmiertne Amulet (Amuleto 1999) – rozwinięcie wątku poetki ukrywającej się w uniwersyteckiej toalecie podczas zamieszek z roku 1968 z powieści Dzicy detektywi Chilijski nokturn (Nocturno de Chile 2000) Dzicy detektywi (Los Detectives Salvajes 1998) Dziwki morderczynie (Putas asesinas 2001) Gwiazda daleka (Estrella distante 1996) – powieść będąca dopełnieniem ostatniego rozdziału Literatury faszystowskiej... Literatura faszystowska w obu Amerykach (La literatura nazi en América 1996) Lodowisko (La Pista de Hielo 1993) Monsieur Pain (1999) – reedycja książki wydanej w 1984 roku zatytułowanej pierwotnie La senda de los elefantes (Ścieżka słoni) Rozmowy telefoniczne. Opowiadania (Llamadas telefonicas 1997) Trzecia Rzesza (El III Reich 2010) – wydanie pośmiertne
Linki zewnętrzne In the Labyrinth: A User’s Guide to Bolaño By Giles Harvey Przypisy
Kategoria:Chilijscy anarchiści Kategoria:Chilijscy poeci Kategoria:Chilijscy prozaicy Kategoria:Laureaci Nagrody Premio Rómulo Gallegos Kategoria:Pisarze hiszpańskojęzyczni Kategoria:Pisarze postmoderniści Kategoria:Poeci XX wieku Kategoria:Prozaicy XX wieku Kategoria:Urodzeni w 1953 Kategoria:Zmarli w 2003