Wiktor (Wigder) Chajes (ur. 28 września 1875 we Lwowie, zm. 1940 w Kijowie) – bankier, działacz społeczny i kulturalny Lwowa, od 1930 do 1939 wiceprezydent miasta, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Wiktor Chajes urodził się 28 września 1875 we Lwowie. Był synem Aarona Szlomo Chajesa (Salomona) i Henryki (Hinde) z domu Kessler. Już jako kilkunastolatek stał się zwolennikiem asymilacji Żydów, był założycielem i przewodniczącym Asymilacyjnego Związku Obywatelskiego. Brał udział w obchodach polskich rocznic patriotycznych. Uczył się w lwowskim Gimnazjum im. Franciszka Józefa, skąd został wyrzucony za działalność narodową. Na rok przeniósł się do gimnazjum w Przemyślu. Działał w tajnym ruchu niepodległościowym Towarzystwo Przyjaciół Oświaty na obszarze Galicji. W sierpniu 1892 w ramach polskiej organizacji patriotycznej „Orzeł Biały” prowadził akcję zrywania i zamalowywania afiszy informujących o przyjeździe do Lwowa cesarza Franciszka Józefa I, za co został uwięziony. Niedopuszczony do matury wyjechał do Berlina na studia w Akademii Handlowej, które ukończył w 1895 i w tym samym roku wrócił do Lwowa.
W 1900 wraz ze szwagrem założył Dom Bankowy „Schütz i Chajes”, zbliżył się wówczas do środowiska syjonistycznego. Był aktywnym działaczem charytatywnym, inicjatorem przedsięwzięć gospodarczych, pracował dla dobra społeczności żydowskiej i polskiej. Czynnie wspierał ruch strzelecki. Działał w ramach organizacji Polski Skarb Wojskowy. W 1913 został wybrany do Rady Miasta Lwowa. Był założycielem, a od 1909 do 1922 był zastępcą prezesa zarządu Towarzystwa Szkoły Handlowej we Lwowie.
Podczas I wojny światowej zaangażował się czynnie w ruch legionowy. W lutym 1918 został jednym ze stu członków Tymczasowej Rady Miejskiej we Lwowie. W wolnej Polsce aktywnie włączył się w nurt życia społecznego i gospodarczego. Zimą 1920 współtworzył i organizował Targi Wschodnie, którymi żył do 1939 (ostatnie otworzył 2 września 1939). 12 lipca 1927 został wybrany do komisji rozjemczej giełdy pieniężnej we Lwowie. Był założycielem Muzeum Żydowskiego we Lwowie. Był wieloletnim radnym Rady Miasta Lwowa w okresie II Rzeczypospolitej, wybrany w wyborach samorządowych 1934 z ramienia listy żydowskiej•. Od 1930 do 1939 sprawował urząd wiceprezydenta Lwowa. Stanowisko pełnił jako przedstawiciel mniejszości żydowskiej. Został członkiem założycielem powołanego w 1938 Stowarzyszenia „Towarzystwo Budowy Panoramy Plastycznej Dawnego Lwowa”. Publikował w prasie artykuły o tematyce gospodarczej i politycznej.
Po wybuchu wojny współorganizował we Lwowie Komitet Pomocy dla Żołnierzy i był jego wiceprezesem. 23 września 1939, w dzień po kapitulacji Lwowa przed Armią Czerwoną, został aresztowany przez NKWD wraz z pozostałymi prezydentami (Stanisławem Ostrowskim, Janem Weryńskim i Franciszkiem Irzykiem). Inne źródło podało zatrzymanie w październiku 1939. Osadzony w więzieniu na Zamarstynowie, w więzieniu Brygidki we Lwowie, . W 1940 został zamordowany w więzieniu NKWD w Kijowie przy ul. Karolenkiwskiej 17. Jego nazwisko znalazło się na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej opublikowanej w 1994 (został wymieniony na liście wywózkowej 42-400 oznaczony numerem 3089)••. Został pochowany na otwartym w 2012 Polskim Cmentarzu Wojennym w Kijowie-Bykowni.
26 lutego 1902 poślubił Celinę (wzgl. Cecylię) z domu Sternbach (1877–1947). We Lwowie mieszkał przy ulicy Pułaskiego 1.
Pozostali dwaj zastępcy prezydenta Lwowa z lat 30. Stanisława Ostrowskiego, tj. Franciszek Irzyk i Jan Weryński, także zostali ofiarami zbrodni katyńskiej dokonywanej na terenach ukraińskich.
Odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (9 listopada 1931) „za zasługi na polu pracy społecznej”. Złoty Krzyż Zasługi (11 listopada 1937) „za zasługi na polu pracy samorządowej i społecznej”.• Medal Niepodległości (4 listopada 1933) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.•
Zobacz też Hirsz Perec Chajes, bliski krewny Wiktora Chajesa, naczelny rabin Wiednia
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Bankierzy II Rzeczypospolitej Kategoria:Członkowie giełd pieniężnych II Rzeczypospolitej Kategoria:Członkowie polskich organizacji niepodległościowych w zaborze austriackim Kategoria:Członkowie Polskiego Skarbu Wojskowego Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na Polskim Cmentarzu Wojennym w Kijowie-Bykowni Kategoria:Polacy – więźniowie polityczni w zaborze austriackim Kategoria:Polacy i obywatele polscy – więźniowie Brygidek (1939–1941) Kategoria:Polacy i obywatele polscy – więźniowie więzienia na Zamarstynowie (okupacja radziecka) Kategoria:Polscy działacze społeczności żydowskiej Kategoria:Radni Lwowa (II Rzeczpospolita) Kategoria:Urodzeni w 1875 Kategoria:Wiceprezydenci Lwowa (II Rzeczpospolita) Kategoria:Zamordowani z Ukraińskiej Listy Katyńskiej Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Żydowscy radni gmin miejskich II Rzeczypospolitej Kategoria:Żydzi związani ze Lwowem