thumb|250px|Kanclerz Séguier na koniu (ok. 1670), Luwr Paryż thumb|250px|Portret Nicolasa Le Bruna (ok. 1635), Rezidenzgalerie Salzburg thumb|250px|Wniebowzięcie NMP (lata 70. XVII w.), Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie Charles Le Brun (Lebrun) (ochrz. 24 lutego 1619 w Paryżu, zm. 12 lutego 1690, tamże) – francuski malarz, architekt i dekorator okresu baroku, współtwórca stylu Ludwika XIV.
Życiorys Był synem rzeźbiarza Nicolasa Le Bruna. Od 1632 uczył się u François Perriera, dwa lata później u Simona Voueta. W 1637 wyjechał do Fontainebleau. W 1638 uzyskał tytuł malarza nadwornego. W l. 1642-45 przebywał w Rzymie, gdzie kształcił się u Poussina, ulegając zarazem wpływowi Pietra da Cortony. W 1646 wrócił do Paryża. W 1648 uczestniczył w założeniu Akademii Królewskiej, której został profesorem, a od 1668 rektorem. W roku 1664, dzięki poparciu Jean-Baptiste Colberta, ministra Ludwika XIV, został mianowany pierwszym malarzem królewskim, a w 1663 generalnym kustoszem królewskich zbiorów sztuki oraz pierwszym dyrektorem Manufacture des Gobelins.
Według jego koncepcji powstały Galeria Zwierciadlana, salony Wojny i Pokoju oraz Schody Ambasadorów w Wersalu. Ozdobił Galerię Apollina w Luwrze i Galerię Herkulesa w hôtelu Lambert. Dekorował również pałace w Sceaux i w Marly-le-Roi. W 1667 opublikował pracę o ekspresji w sztuce pt. Méthode pour apprendre à dessiner les passions.
Malował liczne obrazy sztalugowe o tematyce mitologicznej, religijnej, alegorycznej i historycznej, portrety oraz kartony do tapiserii (serie: Żywioły, Pory roku, Historia Ludwika XIV, Historia Aleksandra Wielkiego, Królewskie pałace). Jego styl łączył w sobie cechy klasycyzmu Poussina i dojrzałego baroku włoskiego. Cechuje go dążenie do przepychu i monumentalizmu, realizowane paletą miedzianych i ciemnobłękitnych, przyszarzałych odcieni.
Jego uczniami byli m.in.: Charles de La Fosse, Jean Jouvenet i René Antoine Houasse.
Dzieła artysty Portret Nicolasa Le Bruna - (ok. 1635) Salzburg, Rezidenzgalerie Chrystus na krzyżu - (1637), Moskwa, Muzeum Sztuk Pięknych im. Puszkina w Moskwie Męczeństwo św. Jana przed Porta Latina - (ok. 1641), olej na płótnie 282 x 224 cm, Paryż, St. Nicolas du Chardonnet Pietà - (1643-45), Paryż, Luwr Dedal i Ikar - (1645-46), Petersburg, Ermitaż Męczeństwo św. Andrzeja - (1646-47), Los Angeles, J. Paul Getty Museum Ukamienowanie św. Szczepana - (1647), Paryż, Katedra Notre-Dame Ukrzyżowanie św. Andrzeja - (1651), Paryż, Katedra Notre-Dame Pokutująca Magdalena - (1655), Paryż, Luwr Święta Rodzina ze śpiącym Dzieciątkiem Jezus - (1655), Paryż, Luwr Ofiara Jefty - (ok. 1656), Florencja, Galeria Uffizi Śmierć Meleagra - (ok. 1658), Paryż, Luwr Triumf Wiary - (1658-60), Pałac w Vaux-le-Vicomte, Herkules - (1658-61), Pałac w Vaux-le-Vicomte, Kanclerz Séguier na koniu - (1661), Paryż, Luwr Ukrzyżowanie z aniołami - (ok. 1660), Paryż, Luwr Wjazd Aleksandra do Babilonu - (ok. 1664), olej na płótnie 450 x 707 cm, Paryż, Luwr Ludwik XIV adorujący zmartwychwstałego Chrystusa - (1674), Lyon, Musée des Beaux-Arts Apoteoza Ludwika XIV - (1677), Budapeszt, Muzeum Sztuk Pięknych Wniebowzięcie NMP - lata 70 XVII w., Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie Podniesienie krzyża - (1685), Troyes, Musée des Beaux-Arts Upadek zbuntowanych aniołów - (przed 1685), Dijon, Musée des Beaux-Arts Adoracja pasterzy - (1689), Paryż, Luwr Aleksander i Poros – Paryż, Luwr Autoportret – Florencja, Galeria Uffizi Henri de Turenne – Wersal, Paryż Ludwik XIV – Paryż, Luwr Rzeź niewiniątek – Londyn, Dulwich Picture Gallery Uczta u Szymona – Wenecja,
Bibliografia
A. Dulewicz, Encyklopedia sztuki francuskiej, Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN; WAiF 1997, Janusz Janowski, Le Brun Charles, [w:] Encyklopedia Katolicka, t. 10, Lublin: Tow. Nauk. KUL, 2004, Leksykon malarstwa od A do Z, Warszawa: Muza S.A., 1992, Krystyna Secomska, Malarstwo francuskie XVII w., Warszawa: WAiF, 1985, Christine Stukenbrock, Barbara Toepper, Arcydzieła malarstwa europejskiego, Koenigswinter: h. f. ullmann, 2007, Stefano Zuffi, Wielki słownik malarzy, t. 2, Warszawa: HPS, 2006,
Kategoria:Architekci związani z Paryżem Kategoria:Członkowie Akademii Świętego Łukasza w Rzymie Kategoria:Francuscy malarze barokowi Kategoria:Francuscy architekci Kategoria:Francuscy malarze nadworni Kategoria:Ludzie urodzeni w Paryżu Kategoria:Ludzie związani z Montmorency Kategoria:Malarze związani z Paryżem Kategoria:Urodzeni w 1619 Kategoria:Zmarli w 1690