thumb|245px|Stare Przedmieście na mapie Śródmieścia thumb|245px|Bastion Żubr thumb|245px|Baszta Biała thumb|245px|Stare Przedmieście - ul. Żabi Kruk, ok. 1900
Stare Przedmieście (niem. Vorstadt) – osiedle w Gdańsku, w dzielnicy Śródmieście.
Położenie administracyjne Stare Przedmieście jest położone w Historycznym Centrum Gdańska. Stanowi południowy kraniec dzielnicy Śródmieście. Należy do okręgu historycznego Gdańsk.
Sąsiednie podjednostki od północy: Główne Miasto od zachodu: Zaroślak od wschodu: Wyspa Spichrzów, Dolne Miasto od południa: Orunia
Położenie geograficzne thumb|170px|left|Ruiny Baszty pod Zrębem thumb|245px|Targ Maślany i budynek gimnazjum miejskiego przy ul. Lastadia, ok. 1900 Stare Przedmieście jest równinnym terenem o długości południkowej ok. 1 kilometra i szerokości równoleżnikowej ok. 0,7 km.
Mianem Starego Przedmieścia określano i określa się do dziś tereny położone między Podwalem Przedmiejskim (dawniej: murami miejskimi) na północy oraz ciągiem ulic Okopowej i Trakt św. Wojciecha na zachodzie. Od wschodu osiedle ograniczone jest wodami Motławy i Nowej Motławy. Od południa osiedle otacza pas fortów, oblanych Opływem Motławy będącym dawną fosą.
Historia Stare Przedmieście zostało przyłączone w granice administracyjne miasta w XIV wieku, kiedy to wybudowano system fortyfikacji nad Opływem Motławy.
Od 1425 zwane było Przedmieściem, po 1945 przemianowane zostało na Stare Przedmieście. Początkowo sięgało od Podwala Przedmiejskiego do końca ul. Rzeźnickiej i Żabiego Kruku. W XVII wieku powiększyło się o tereny wokół Placu Wałowego, do Bramy Nizinnej i ul. Dolna Brama.
W latach 1617–1640 została zasypana fosa oddzielająca Stare Przedmieście od Głównego Miasta. W 1650 roku powstał Targ Maślany, pełniący początkowo funkcję handlową. W drugiej połowie XIX wieku przemianowany na plac Wintera stał się reprezentacyjnym placem Gdańska, na którym funkcjonowała dwupiętrowa, neogotycka fontanna z kamienia, z tryskającymi wodą żeliwnymi smokami, zwieńczona ażurowym, żeliwnym baldachimem. Znajdujące się przy placu budynki dawnego Gimnazjum Miejskiego (powstałego w 1837 roku) przy ul. Lastadia 2 i bursy (dawny gmach Naddyrekcji Poczty Królewskiej z 1878) przy ul. Lastadia 41 mają od 2017 zostać podane rewitalizacjiNowy Targ Maślany. Siedziba Gdańskich Melioracji i biura do wynajęcia? (koszt 40 mln zł)Dariusz Gałązka Zabytki przy Lastadii odzyskają dawny blask.
W 1936 został ukończony gmach przy ul. Okopowej dla Die Deutsche Arbeitsfront, niemieckiego związku zawodowegoBrunon Zwarra Wspomnienia gdańskiego bówki tom I., str. 211 (obecnie mieści się w nim Pomorski Urząd Wojewódzki w Gdańsku).
Zbudowana po II wojnie światowej Trasa W-Z rozbiła Śródmieście oraz spowodowała odseparowanie Starego Przedmieścia od Głównego Miasta i degradację tego obszaru.
W drugiej dekadzie XXI wieku kolejne obiekty na terenie Starego Przedmieścia są przeznaczane do wyburzenia dla celów związanych z nowym budownictwem. W 2015 roku wyburzono obiekty dawnego dworca Gdańsk Brama NizinnaRozbiórka obiektów kolejowych w Gdańsku. Znikają relikty dworca przy Bramie Nizinnej, gdansk.naszemiasto.pl, 2.03.2015 [dostęp: 26.07.2015], zapowiedziano też wyburzenie dawnego lazaretuM. Adamkowicz, Zniknie dawny lazaret przy ul. Toruńskiej, "Dziennik Bałtycki", 22.07.2015 [dostęp: 26.07.2015].
W 2018 ogłoszono, a w 2019 rozstrzygnięto konkurs urbanistyczno-architektoniczny na zagospodarowanie placu Wałowego w Gdańsku, który ma się stać miejscem rekreacji dla mieszkańców. Plac ten, zabudowany oryginalnymi, ponad 100-letnimi kamienicami, powstał jako skład na amunicję oraz miejsce musztry i ćwiczeń wojskowych. Znajdują się tu również Mała Zbrojownia oraz budynek dawnych koszar Wiebego. Dopiero w II połowie XIX wieku powstał tu miejski skwer z fontanną, która ma zostać odtworzona wraz z nawiązującym do oryginału ogrodzeniemKolejny etap rewitalizacji Dolnego Miasta w GdańskuPlac Wałowy ma się zmienić. Fontanna, plac zabaw, udogodnienia dla pieszych. Rozpoczęcie prac przewidziane jest w 2021 rokuPlac Wałowy będzie perełką Starego Przedmieścia. Rozstrzygnięto konkursPlac Wałowy przejdzie metamorfozę. Podpisano umowę na projekt zagospodarowania.
Zabytki i interesujące miejsca thumb|245px|Brama Nizinna thumb|245px|Mała Zbrojownia thumb|245px|Kościół św. Piotra i Pawła thumb|245px|Kościół Świętej Trójcy Na Starym Przedmieściu zachowało się wiele umocnień i fortyfikacji dawnego Gdańska, jak np.: Bastion Żubr Baszta Biała Baszta pod Zrębem Brama Nizinna Mała Zbrojownia Śluza Kamienna Brama Kolejowa W 2015 odsłonięto fragmenty splantowanego w XIX wieku Bastionu KotRozebrany Kot i jego towarzysze. Bastiony Starego PrzedmieściaOdkryto zapomniane kazamaty przy Okopowej.
Oprócz elementów fortyfikacyjnych znajdują się tam także: Kościół św. Piotra i Pawła Kościół Świętej Trójcy Victoriaschule - miejsce kaźni Polaków w 1939
Transport Stare Przedmieście jest ograniczone od zachodu drogą krajową 91 (E75) w postaci ul. Trakt Św. Wojciecha i ul. Okopowej. Od północy zaś ogranicza je droga wojewódzka nr 501 jako ul. Podwale Przedmiejskie. Przez całą szerokość osiedla biegnie ulica Toruńska, łącząca Stare Przedmieście z Dolnym Miastem poprzez Most Popielny.
Niegdyś na południowym krańcu osiedla, przy ul. Toruńskiej znajdował się początek pierwszego w Gdańsku dworca kolejowego - Gdańsk Brama Nizinna.
Komunikacja miejska Autobusy Przez teren osiedla kursują linie autobusowe.
Tramwaje Tramwaje kursowały w najbliższej okolicy w latach 1878-1971 r.www.encyklopediagdanska.pl Oprócz tego na północnym krańcu osiedla czyli ul. Podwale Przedmiejskie, znajdują się dwa przystanki tramwajowe.
Kolej 1 kwietnia 2015 oddany został do użytku nowy przystanek SKM Gdańsk Śródmieście.
Instytucje Muzeum Narodowe w Gdańsku (w jego zbiorach znajduje się Sąd Ostateczny Hansa Memlinga) Komenda Wojewódzka Policji Urząd Wojewódzki i Urząd Marszałkowski I Urząd Skarbowy Centrum Kształcenia Ustawicznego Stowarzyszenie Kultury Fizycznej Klub Wodny Żabi Kruk imienia Pawła Chudacza
Przypisy
! Kategoria:Jednostki morfogenetyczne okręgu Gdańsk