Spółgłoska szczelinowa sycząca dziąsłowa dźwięczna – rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA oznaczana jest symbolem: [].
Artykulacja W czasie artykulacji podstawowego wariantu [z]: modulowany jest prąd powietrza wydychanego z płuc, czyli jest to spółgłoska płucna egresywna tylna część podniebienia miękkiego zamyka dostęp do jamy nosowej, powietrze uchodzi przez jamę ustną (spółgłoska ustna) prąd powietrza w jamie ustnej przepływa ponad całym językiem lub przynajmniej uchodzi wzdłuż środkowej linii języka (spółgłoska środkowa) jest to spółgłoska dziąsłowa – język kontaktuje się z dziąsłami, tworząc małą szczelinę. Szczelina ta jest na tyle wąska, że masy powietrza wydychanego z płuc tworzą charakterystyczny dla spółgłosek szczelinowych szum. W zależności od tego czy kontaktu dokonuje spodnia powierzchnia czy czubek języka, mowa o spółgłosce apikalnej [] lub laminalnej []. wiązadła głosowe drgają periodycznie, spółgłoska ta jest dźwięczna.
Terminologia Spółgłoskę [z] zalicza się do spółgłosek syczących, czyli sybilantów.
Przykłady spółgłoska laminalna w języku polskim: zupa [] w języku angielskim: zone [] „strefa” w języku perskim: ﺰﻤﻴﻦ [] „ziemia” spółgłoska apikalna w kastylijskim dialekcie języka hiszpańskiego: desde [] „od kiedy” w języku nowogreckim: ζάλη [] „zawroty głowy”
Spółgłoska szczelinowa niesycząca dziąsłowa dźwięczna W niektórych językach występuje spółgłoska szczelinowa niesycząca dziąsłowa dźwięczna, pozbawiona odrębnego symbolu IPA, zapisywana [], [] lub [], kiedy zachodzi potrzeba rozróżnienia.
Artykulacja W czasie artykulacji podstawowego wariantu []: modulowany jest prąd powietrza wydychanego z płuc, czyli jest to spółgłoska płucna egresywna tylna część podniebienia miękkiego zamyka dostęp do jamy nosowej, powietrze uchodzi przez jamę ustną (spółgłoska ustna) prąd powietrza w jamie ustnej przepływa ponad całym językiem lub przynajmniej uchodzi wzdłuż środkowej linii języka (spółgłoska środkowa) jest to spółgłoska dziąsłowa – język kontaktuje się z dziąsłami, tworząc małą szczelinę. Szczelina ta jest na tyle wąska, że masy powietrza wydychanego z płuc tworzą charakterystyczny dla spółgłosek szczelinowych szum. W zależności od tego czy kontaktu dokonuje górna powierzchnia czy czubek języka, mowa o spółgłosce apikalnej lub laminalnej. wiązadła głosowe drgają periodycznie, spółgłoska ta jest dźwięczna
Przykłady w języku islandzkim: þakið [] "dach". W tym języku zwykle jest to spółgłoska apikalna.
Przypisy
szczelinowa dziąsłowa dźwięczna