Celurozaury (Coelurosauria) – grupa teropodów definiowana filogenetycznie jako wszystkie te gatunki, które są bliższe ptakom niż karnozaurom. Należą do niej między innymi tyranozauroidy, dromeozaury, ornitomimozaury i ptaki. Dzisiaj występuje tylko jedna grupa celurozaurów – ptaki.
Cechy charakterystyczne Celurozaury są jedną z najbardziej zróżnicowanych grup dinozaurów. Obejmuje one zarówno olbrzymich mięsożerców jak tyranozaur, jak i najmniejsze z dinozaurów – np. rodzaj Epidendrosaurus i kolibry. Mimo wszystko wszystkie one mają kilka cech wspólnych: kość krzyżowa dłuższa niż u innych dinozaurów sztywny ogon pochylona kość łokciowa kość piszczelowa krótsza od kości udowej
Pióra Większość dinozaurów u których stwierdzono obecność piór to celurozaury. Były to pióra różnego rodzaju: od pojedynczych nierozgałęzionych włókien aż po niemal w pełni wykształcone lotki i sterówki. Mimo wszystko odkryto też nieupierzone celurozaury takie jak jurawenator (jednak jest to osobnik młody i nagie łuski widać tylko w okolicy ogona). Większość palentologów uważa ptaki za celurozaury.
Klasyfikacja dinozaury (Dinosauria) gadziomiedniczne (Saurischia) teropody (Theropoda) tetanury (Tetanurae) takson celurozaury (Coelurosauria) rodzina celury (Coeluridae) rodzina kompsognaty (Compsognathidae) nadrodzina tyranozauroidy rodzina tyranozaury (Tyrannosauridae) takson maniraptorokształtne (Maniraptoriformes) nadrodzina ornitomimozaury rodzina garudymimy (Garudimimidae) rodzina harpymimidy (Harpymimidae) rodzina deinocheiry (Deinocheiridae) rodzina ornitomimy (Ornithomimidae) takson maniraptory (Maniraptora) nadrodzina terizinozauroidy rodzina terizinozaury (Therizinosauridae) takson Pennaraptora takson owiraptorozaury rodzina awimimy (Avimimidae) rodzina kaudipteryksy (Caudipteridae) rodzina cenagnaty (Caenagnathidae) rodzina owiraptory (Oviraptoridae) takson Paraves rodzina dromeozaury (Dromaeosauridae) rodzina troodony (Troodontidae) rodzina Scansoriopterygidae GROMADA ptaki (Aves) takson archeopteryksokształtne rodzina archeopteryksy (Archaeopterygidae)
Występowanie Wiadomo, że celurozaury istniały już w późnej jurze (np. ornitolest) i żyją do dzisiaj (ptaki). Jednak kwestią sporną jest kiedy po raz pierwszy się pojawiły. Archeopteryks występował 150 mln lat temu, Coelurus fragilis późnej jurze temu, pedopenna 168–152 mln lat temu, Iliosuchus 168–166 mln lat temu (choć przez niektórych jest uważany za karnozaura). We wczesną jurę na terytorium chińskim występował Eszanozaur. Biorąc pod uwagę te znaleziska oraz inne za najprawdopodobniejszy wiek pojawienia się celurozaurów uznaje się wczesną jurę. Istnieją tropy celurozaurów z późnego triasu, oraz wczesnej i środkowej jury.
Coelurosaurus Coelurosaurus to nieopisany rodzaj dinozaura (nomen nudum), nazwany tak przez Fridericha von Hue w 1929. Z powodu braku formalnego opisu dinozaur ten nie jest brany pod uwagę w pracach naukowych, choć pojawia się na niektórych listach dinozaurów.
Filogeneza Kladogram celurozaurów za Weishampel, Dodson & Osmólska, 2004
Przypisy