M109 – amerykańska haubica samobieżna kalibru 155 mm produkowana od 1962 roku, do dzisiaj pozostająca w czynnej służbie.
Opracowana w celu zastąpienia pojazdów M44. Zamówienie zostało złożone w 1952 roku, pierwsze egzemplarze seryjne opuściły hale montażowe w roku 1962. Równolegle podjęto produkcję haubicy M108, konstrukcyjnie blisko spokrewnionej, jednak wyposażonej w działo mniejszego kalibru (105 mm). Po wprowadzeniu licznych ulepszeń M109 stała się najpopularniejszą haubicą samobieżną na świecie. Wozy tego typu brały udział w konflikcie wietnamskim, w wojnach arabsko-izraelskich i wojnie iracko-irańskiej.
Stany Zjednoczone sprzedały pojazdy tego typu do prawie 30 krajów.
M109 może, po przystosowaniu, forsować wpław przeszkody wodne i strzelać pociskami różnych rodzajów, w tym także taktyczną nuklearną amunicją artyleryjską. Działo ma zamek śrubowy i nie jest wyposażone w automat ładujący – ładowanie odbywa się ręcznie.
W ciągu kolejnych lat zmodernizowano podstawę działa, unowocześniono wieżę i samą haubicę, instalując ponadto automatyczny układ kierowania ogniem oraz wzmacniając opancerzenie.
Zasadniczą modernizacją była wersja M109A6 Paladin, w której zastosowano nowy system wieżowy, cyfrowy system kierowania ogniem, ulepszoną armatohaubicę M284 i zmodyfikowany układ napędowy. Napędzał ją silnik 8B71T o mocy 450 KM. Czas otwarcia ognia od momentu zatrzymania pojazdu zmniejszył się do 30 sekund, wzrosła też nieco szybkostrzelność.
Od 2013 roku produkowana jest wersja M109A7, w której wprowadzono nowe podwozie, z podzespołami ujednoliconymi z bojowym wozem piechoty M2 Bradley i wzmocnionym opancerzeniem. Zastosowano silnik VTA903T o mocy 600–675 KM. Zmodernizowano też wyposażenie wieży. Z armatohaubicą współpracują wozy amunicyjne M992A3 oparte na tym samym podwoziu.
Łącznie wyprodukowano (do 2015) około 4000 haubic samobieżnych M109.
Od czerwca 2022 roku haubice M109, począwszy od M109AGN3 przekazanych przez Norwegię, używane były przez Ukrainę w wojnie z Rosją.
Zobacz też M109A3 GE A1 – niemiecka odmiana haubicy produkowana na licencji
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Amerykańskie haubice samobieżne Kategoria:Amerykańska broń atomowa