Gębacz wielobarwny (Pseudocrenilabrus multicolor) – gatunek słodkowodnej ryby okoniokształtnej z rodziny pielęgnicowatych (Cichlidae) opisanej naukowo w 1903 roku przez niemieckiego akwarystę C.H. Schoellera pod nazwą Chromis multicolor. Jest pyszczakiem. Ze względu na swoją biologię i niewielkie wymiary stał się popularną rybą akwariową.
Występowanie Środkowowschodnia Afryka – Egipt, Kenia, Rwanda, Sudan, Tanzania i Uganda. Opisano 2 podgatunki: P. m. multicolor (Schoeller, 1903) – podgatunek nominatywny opisany z jeziora Buhajrat Marjut (Mareotis), występował w Egipcie, gdzie prawdopodobnie wyginął; w klasyfikacji IUCN zaliczony został do kategorii DD (niedostatecznie rozpoznany), P. m. victoriae Seegers, 1990 – opisany z południowo-zachodniej Ugandy, jest szeroko rozprzestrzeniony w Kenii, Tanzanii i Ugandzie, w zlewiskach jezior Wiktorii i Kanyaboli, zaliczony do kategorii LC (najmniejszej troski). Podgatunek jest obecnie uważany za synonim Pseudocrenilabrus multicolor
Tryb życia w naturze to strefa środkowa i przydenna gdzie buduje kryjówki wśród korzeni lub głazów w wodzie o piaszczystym podłożu.
Wygląd Ryba ta dorasta 8 cm długości. Ma dość dużą głowę. Ciało o barwie gliniastordzawej, brunatnej, z błyszczącymi łuskami, które mienią się barwami tęczy. Na płetwach grzbietowe, ogonowej i odbytowej umiejscowione są plamki w kolorze błękitnym i czerwonym.
Dymorfizm płciowy Samiec barwniejszy, samica mniejsza i mniej barwna, worek gardłowy dla wychowywania narybku bardziej uwidoczniony.
Warunki w akwarium Zalecane warunki w akwariumZbiornik średni (od 60 cm długości) do dużegoTemperatura wody 20–26 °CTwardość wody miękka do średnio twardejSkala pH 6–7,5pokarm żywy i suchy, mrożony
Warunki hodowlane W stosunku do innych ryb jest rybą spokojną. Najlepiej czuje się z innymi łagodnymi rybami w akwarium obsadzonym roślinami, z kryjówkami dla samicy. Gębacze wielobarwne najlepiej hodować parami.
Pożywienie Żywy: dafnia (inaczej rozwielitka), rureczniki, ochotka, larwy komara, pierścienice z rzędu wazonkowców, skorupiaki oczliki, dżdżownice, niekiedy zjada młode ryby Suchy: suszona dafnia, płatki witaminizowane, pokarm suszony w tabletkach Mrożony: rurecznik, ochotka, larwy komara
Rozmnażanie W okresie tarła woda powinna być cieplejsza o 2–3 °C. Samiec przybiera godową barwę, na płetwie odbytowej pojawia się „kaszka” na podobieństwo ikry. W stosunku do samic zaczyna przyjmować bardziej agresywne zachowania. W piaszczystym podłożu wykopuje dołek, w którym samica składa ikrę. Ikra zostaje zapłodniona przez samca, po czym samica zbiera ją do pyska. Będąc w pysku ikra zostaje ponownie zapłodniona przez samca dla zapewnienia rozwoju jak największej liczby jajStanislav Frank, jak żyją ryby, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1977, s. 185. Ikra jest inkubowana w pysku samicy do czasu wyklucia się larw. Po tarle najlepiej jest odłowić samca dla zapewnienia bezpieczeństwa młodym.
Rozwój jaj odbywa się w jamie ustnej samicy, w specjalnie w tym celu występującej workowatej gardzieli. Trwa on 10–16 dni (zależnie od temperatury wody), po czym narybek w liczbie 15–100 zaczyna opuszczać pysk matki, pozostając w dalszym ciągu pod jej baczną opieką. W chwili zagrożenia młode ryby natychmiast ukrywają się w jamie gębowej matki. Tam też chronią się na okres nocy.
Odżywianie narybku rozpoczyna się od drobnego „pyłu” planktonu, słonaczka (solowca).
Przypisy Nazewnictwo ryb egzotycznych, AKWARIUM, Nr 1–2/70 (występuje pod synonimiczną nazwą Haplochromis multicolor)
Bibliografia Hans Frey, Akwarium słodkowodne, Wydawnictwo Sport i Turystyka, Warszawa, 1990,
Kategoria:Haplochromini Kategoria:Okoniokształtne Afryki Kategoria:Ryby akwariowe Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1903 roku