Jeleń – część oraz dzielnica JaworznaRozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (), w małopolskiej części województwa śląskiego, w południowej Polsce. Położona jest w południowej części miasta nad rzeką Przemszą w rejonie tradycyjnie zaliczanym do Małopolski. Dzielnica ma głównie charakter mieszkaniowy z elementami zabudowy jednorodzinnej i rolniczej. Historycznie była samodzielną miejscowością, wzmiankowaną już w XIII w. Została włączona w granice Jaworzna w XX w.

Graniczy od północnego zachodu z dzielnicą Wesołe Miasteczko; od północy ze Śródmieściem, Borami i Byczyną; od południa z miastami Libiąż, Chełmek i Chrzanów; od zachodu z miastami Imielin i Mysłowice. Dzielnica znajduje się na pograniczu historyczno-etnograficznym Małopolski i Górnego Śląska.

Dawniej miejscowość był wsią biskupstwa krakowskiego w powiecie proszowickim w województwie krakowskim w końcu XVI wiekuWojewództwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 100.. W latach 1973–1977 posiadała status miasta.

Przez dzielnicę przebiega autostrada A4.

Historia Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z 1242 r., kiedy to Jeleń stał się własnością biskupów krakowskich i częścią klucza sławkowskiego, a w okresie późniejszym klucza lipowieckiego. W 1303 roku otrzymał od biskupa Jana Muskaty przywilej lokacyjnyZbiór dokumentów małopolskich, wyd. S. Kuraś, cz. I, Wrocław 1962, nr 14.. Na terenie miejscowości istniała karczma, warzelnia piwa, łaźnia i rozległe ogrody. W XV w. Jeleń miał prawo do 12 jarmarków rocznie oraz posiadał komorę celną, z której pobierano cło wodne.

Jeleń był częścią dawnego powiatu chrzanowskiego (gmina Jaworzno). W 1954 r. stał się siedzibą gromady JeleńUchwała Nr 20/IV/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 6 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu chrzanowskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 17 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 4 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 29 listopada 1954 r., Nr. 11, Poz. 50). W 1958 roku miejscowość otrzymał status osiedla; włączono wtedy też do niego pobliską wieś DąbRozporządzenie Rady Ministrów z 29 listopada 1957 r. w sprawie utworzenia niektórych osiedli w województwach: katowickim, kieleckim, krakowskim, lubelskim, poznańskim i wrocławskim (Dziennik Ustaw z 1957 r. nr 59 poz. 317). Powiększono je w 1960 r., włączając teren Szybu Sobieski (przysiółek Borów), który w tym czasie należał do terytorium JaworznaRozporządzenie Rady Ministrów z 22 czerwca 1960 r. w sprawie zmiany granic miasta Jaworzna i osiedla Jeleń w powiecie chrzanowskim, województwie krakowskim (Dziennik Ustaw z 1960 r. nr 31 poz. 172). Prawa miejskie Jeleń uzyskał w 1973 rokuRozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 30 listopada 1972 r. w sprawie utworzenia, zniesienia i zmiany granic niektórych miast (Dziennik Ustaw z 1972 r. nr 50 poz. 327).

W 1977 Jeleń zlikwidowano jako osobne miastoRozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 25 stycznia 1977 r. w sprawie zniesienia niektórych miast w województwie katowickim (Dziennik Ustaw z 1977 r. nr 3 poz. 13) i włączono do Jaworzna jako jego południową dzielnicęRozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 25 stycznia 1977 r. w sprawie zmiany granic niektórych miast w województwie katowickim (Dziennik Ustaw z 1977 r. nr 3 poz. 15).

Na terenie Jelenia nosi się strój krakowski, jednak w odmianie najbardziej od podkrakowskiego wzorca oddalonej. Kobiecy strój ludowy rozwijał się aż do II wojny światowej. Strój posiadał tradycyjne, roślinne motywy hafciarskie. Zdobiono nimi gorsety szyte z różnobarwnych aksamitów oraz płócienne zapaski.

Obiekty historyczne kościół Świętego Krzyża z XVII w. studnia na Rynku Jelenia z XVII w.

Inne obiekty i miejsca Cmentarz parafialny Oczyszczalnia ścieków Jaworzno - Dąb Wodociągów Jaworzno sp. z o.o. Kilka wzgórz Pagórów Jaworznickich: Rudna Góra – 307 m n.p.m., Koniówki – 305 m n.p.m., Celinowe Górki – 297 m n.p.m., Staberek – 285 m n.p.m.

Ludzie związani z Jeleniem

ks. Franciszek Dźwigoński – urodzony w Jeleniu wiceadm. Andrzej Karweta – urodzony w Jeleniu prof. dr hab. n. wet. Zenon Sołtysiak - urodzony w Jeleniu

Galeria

Zobacz też Jaworzno gmina Jaworzno

Przypisy

Linki zewnętrzne Oficjalna strona internetowa Jaworzna

Kategoria:Jeleń (Jaworzno) Kategoria:Dawne miasta w województwie śląskim Kategoria:Wsie biskupów krakowskich (województwo krakowskie) Kategoria:Miasta w Polsce, którym nadano prawa miejskie w XX wieku