Ernest Rutherford, 1. Baron Rutherford of Nelson (ur. 30 sierpnia 1871 w Brightwater, zm. 19 października 1937 w Cambridge) – brytyjski fizyk urodzony w Nowej Zelandii, noblista, jeden z pionierów fizyki jądrowej, badał rozpady promieniotwórcze.
W roku 1908 otrzymał za to Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii. Już jako noblista Rutherford potwierdził istnienie jądra atomowego oraz protonów.
Odkrycie jądra atomowego pozwoliło między innymi na zmianę paradygmatu w fundamentach fizyki – stworzenie kwantowego modelu atomu przez Bohra, przewidzenie falowej natury elektronów przez de Broglie’a i sformułowanie pełnej mechaniki kwantowej przez Heisenberga, Schrödingera i Borna. W co najmniej jednym z rankingów fizyków Rutherford znalazł się w pierwszej dziesiątce wszech czasów.
Życiorys
Przodkowie Ernesta Rutherforda wyemigrowali z Anglii do Nowej Zelandii i prowadzili farmę w pobliżu miasta Nelson. Ernest Rutherford urodził się w pobliskim Spring Grove (współcześnie miasto Brightwater). Uczył się w , a doktorat uzyskał w Canterbury College (współcześnie University of Canterbury). Głównym polem jego badań była w tym czasie elektryczność.
Krótko pracował jako nauczyciel, ale bez powodzenia. W roku 1895 uzyskał stypendium z Auckland University College i przeniósł się do Europy. Podjął pracę naukową w Wielkiej Brytanii w Laboratorium Cavendisha, będącym częścią Uniwersytetu w Cambridge. W latach 1895–1898 prowadził badania nad promieniowaniem wytwarzanym przez niektóre pierwiastki chemiczne. Odkrył, że ta radiacja zawiera dwie składowe obdarzone ładunkiem elektrycznym. Promienie dodatnie nazwał promieniowaniem alfa, ujemne – promieniowaniem beta.
W 1898 r. otrzymał posadę w katedrze fizyki na Uniwersytecie McGilla w Montrealu, a w 1907 r. podjął pracę na w Wielkiej Brytanii (od 2004 r. w składzie Uniwersytetu Manchesterskiego). Podczas pracy w tym ośrodku wykonał eksperyment Rutherforda, zaliczany do dziesięciu najpiękniejszych eksperymentów z fizyki, w którym cząstki alfa przepuścił przez bardzo cienką złotą folię. Rozkład kątowy rozproszonych cząstek skłonił Rutherforda do wysnucia wniosku, że cała masa oraz dodatni ładunek atomu skupiony jest w bardzo niewielkiej objętości. W ten sposób potwierdził on eksperymentalnie istnienie jądra atomowego.
Badając właściwości pierwiastków radioaktywnych, udowodnił, że źródłem promieniowania tych pierwiastków jest spontaniczny rozpad promieniotwórczy. W roku 1908 otrzymał za to odkrycie Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii.
Kolejnym osiągnięciem Rutherforda było dokonanie przemiany atomów azotu w atomy tlenu.
W roku 1919 Rutherford został szefem Laboratorium Cavendisha. Pod jego nadzorem prowadzono prace, które zostały nagrodzone trzema Nagrodami Nobla: James Chadwick zaobserwował eksperymentalnie neutrony; John Cockcroft oraz Ernest Walton rozbili jądro atomowe, korzystając z akceleratora cząstek; Edward Victor Appleton udowodnił istnienie jonosfery.
Rutherford miał przepuklinę pępkową, do której podtrzymywania nosił pas przepuklinowy. W październiku 1937 upadł podczas prac w swoim ogrodzie, co spowodowało uwięźnięcie przepukliny. Mimo operacji, wykonanej następnego dnia w Cambridge w sali operacyjnej domu opieki Evelyn Nursing Home (od 1983 The Evelyn Hospital), nastąpiło ogólne zakażenie organizmu, wskutek którego Rutherford zmarł wieczorem 19 października 1937.
Upamiętnienie thumb|Tablica na budynku laboratorium w Manchesterze, gdzie uczony prowadził badania
W 1997 roku jego nazwiskiem nazwano sztuczny pierwiastek 104 (łac. unnilquadium), oznaczany Rf.
Zobacz też
Przypisy
Bibliografia , Biographical, Nobel Lecture, December 11, 1908, The Chemical Nature of the Alpha Particles from Radioactive Substances
Linki zewnętrzne Ernest Rutherford, biogram na stronie Chemical Heritage Foundation
Kategoria:Brytyjscy fizycy XIX wieku Kategoria:Brytyjscy fizycy XX wieku Kategoria:Nowozelandzcy fizycy XX wieku Kategoria:Brytyjscy fizycy doświadczalni Kategoria:Brytyjscy fizycy jądrowi Kategoria:Brytyjscy fizycy cząstek Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni w Wielkiej Brytanii Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu McGilla w Montrealu Kategoria:Odkrywcy cząstek elementarnych
Kategoria:Nobliści – chemia Kategoria:Brytyjscy laureaci Medalu Rumforda Kategoria:Laureaci Medalu Copleya Kategoria:Ludzie upamiętnieni nazwami pierwiastków chemicznych Kategoria:Ludzie upamiętnieni nazwami doświadczeń fizycznych
Kategoria:Urodzeni w 1871 Kategoria:Zmarli w 1937 Kategoria:Pochowani w Opactwie Westminsterskim Kategoria:Artykuły, które powinna mieć każda Wikipedia (poniżej 10k) Kategoria:Fizycy atomowo-molekularni