Seler naciowy (Apium graveolens var. dulce (Mill.) DC.) – odmiana selerów zwyczajnych, rośliny z rodziny selerowatych. Od odmiany typowej i korzeniowej różni się brakiem gorzkiego smaku liści i ogonków, brakiem korzenia spichrzowego i wykształcaniem gęstej rozety liści o zgrubiałych i soczystych ogonkach liściowych. Właśnie ogonki są częścią użytkową tego warzywa. W stosunku do odmiany korzeniowej seler naciowy cechuje się większą zawartością soli mineralnych, witaminy C i olejku eterycznego.

W obrębie odmiany biologicznej wyhodowano różne odmiany uprawne dzielone na dwie grupy różniące się kolorem ogonków (białym do żółtawego i ciemnozielonym; te drugie wymagają bielenia przed spożyciem). Wypłonione (etiolowane) ogonki liściowe mają łagodniejszy smak pozbawiony goryczy. Warzywo znane jest od starożytności (uprawiane było w Grecji i Rzymie), ale spopularyzowane zostało w XVII-wiecznych Włoszech.

Zastosowanie thumb|Sałatka Waldorf thumb|Krwawa Mary garnirowana ogonkiem liściowym selera naciowego Roślina uprawiana i wykorzystywana jako warzywo przyprawowe i smakowe. Ogonki liściowe spożywane są najczęściej na surowo, w tym zwłaszcza jako chrupiący dodatek do sałatek. Są podstawowym składnikiem sałatki Waldorf. Polecane są jako dodatek do serów, mogą być też obgotowywane w zupach, spożywane zapiekane lub smażone w głębokim tłuszczu. Drobno posiekane liście mogą zastąpić pietruszkę.

Seler naciowy przechowywany w lodówce traci świeżość po trzech dniach.

W Polsce popularne w uprawie są odmiany z grupy o ogonkach białawych do żółtozielonych: 'Złoty Samobielący' i 'Summer Pascal' oraz z grupy o liściach ciemnozielonych – 'Utah' 52–70. Poza tym uprawia się z odmian samobielących: 'Celebrity', 'Golden Self Blanching', 'Ivory Tower', 'Lathom Self Blanching' i zielone 'Greenslaves', 'Tall Utah Triumph'. Do odmian wymagających bielenia należą także: 'Giant Pink', 'Giant Red' i 'Standard Bearer' (barwią się podczas bielenia odpowiednio na kolor bladoróżowy, ciemnoróżowy i czerwony), a także 'Giant White' (stara, bardzo wymagająca odmiana) i 'Hopkins Fenlander'.

Wartości odżywcze

Uprawa Wymagania Odmiana naciowa ma wymagania glebowe i klimatyczne jak odmiana korzeniowa. Najlepiej rośnie na glebach łatwo nagrzewających się, żyznych i próchnicznych. Nie nadają się do jej uprawy tylko gleby ciężkie, gliniaste i piaszczyste. Roślina wymaga obfitego nawożenia, zwłaszcza azotowego. Największe plony uzyskuje się w latach lub miejscach charakteryzujących się latem długim i ciepłym oraz dużą wilgotnością powietrza. Nie należy uprawiać w pobliżu pasternaku, ponieważ oba gatunki ściągają szkodnika – liściolubkę selerową. Z kolei warto uprawiać selery przy warzywach kapustnych, ponieważ odstraszają szkodliwe dla nich motyle.

Rozmnażanie Nasiona wysiewa się w lutym lub na początku marca pod osłonami (w szklarniach lub inspektach). 1 g nasion wystarcza do obsiania 0,5 m² ziemi i uzyskania 500 sztuk rozsady. Rośliny po rozwinięciu 2 liści należy rozsadzić w rozstawie 5 × 5 cm. Rozsadę wysadza się na miejsce docelowe w rozstawie od 40 do 60 cm × 30 cm. Należy przy tym uważać, by roślin nie posadzić za głęboko, bo hamuje to ich wzrost.

Pielęgnacja Rośliny wymagają starannego odchwaszczania, spulchniania gleby i nawadniania w okresach suchych. Grube i długie ogonki wyrastają tylko wówczas, gdy roślina w czasie całego wzrostu ma odpowiednie warunki do rozwoju. We wrześniu ogonki się bieli poprzez ograniczenie do nich dostępu światła. Współcześnie stosuje się w tym celu papier, tekturę falistą i słomę. Dawniej ogonki obsypywano ziemią, ale skutkowało to nabieraniem przez warzywo zapachu ziemi.

Zbiór Plon pozyskuje się ok. 3 tygodnie po rozpoczęciu bielenia roślin. Podczas zbioru liści odcina się je wraz z górną częścią główki korzeniowej, tak by rozeta się nie rozsypała. Uzyskuje się plon wynoszący od 170 do 200 kwintali z hektara.

Szkodniki i choroby W osłonach etiolowanych roślin lubią gromadzić się ślimaki. Do zwierząt żerujących na tej roślinie należą poza tym zwłaszcza liściolubka selerowa (larwy minują liście, silnie porażone rośliny przestają rosnąć), połyśnica marchwianka (żeruje u nasady liści hamując wzrost) oraz mszyce (mszyca trzmielinowo-burakowa, mszyca głogowo-marchwiowa) i przędziorki (przędziorek chmielowiec). Rośliny zapadają na grzybowe choroby zwane septeriozą selera, chwościkiem selera, rdzą (Puccinium apii), atakowane są też przez inne grzyby powodujące plamistość liści.

Przypisy

Kategoria:Selerowate Kategoria:Warzywa