240px|thumb|Okładka Tropów z 1919 roku mały|240px|Tablica upamiętniająca narodziny poety w domu rodzinnym w Krośnie thumb|240px|Cmentarz Rakowicki.Grób Franciszka Pika-Mirandoli. Franciszek Mirandola, właśc. Franciszek Zdzisław Pik (ur. 13 lipca 1871 w Krośnie, zm. 3 czerwca 1930 w Krakowie) – polski pisarz, poeta i tłumacz okresu Młodej Polski.

Jako poeta współtworzył takie kierunki literackie, jak impresjonizm, symbolizm i ekspresjonizm. Poezję tę cechowała „sprawność poetycka i wysoka kultura literacka” oraz „dyskursywna refleksyjność”, zaś pod względem treści podejmowała główne wątki filozoficzne epoki, zwłaszcza związane z myślą Fryderyka Nietzschego. Mirandola był również jednym z pierwszych twórców rodzimej fantastyki naukowej oraz fantastyki grozy (wówczas na ogół kojarzonej z tzw. „literaturą niesamowitości” oraz „weird fiction”).

Mirandola przez większość życia borykał się z problemami finansowymi oraz niewielkim zainteresowaniem ze strony czytelników oraz krytyki. Jego „nowele niesamowitości” powstawały równolegle z podobną w duchu oraz nowatorstwie prozą Stefana Grabińskiego, lecz nie zyskały tego samego rozgłosu.

Życiorys Wczesne lata i młodość Syn Wojciecha Pika, miejscowego aptekarza (także radnego i burmistrza Krosna) i Marii ze Stacherskich. Ukończył studiował farmację Uniwersytetu Jagiellońskiego. Choć trudności materialne zmuszały poetę do prowadzenia aptek – w Krośnie, Stryju, Bukowsku, uparcie wracał co jakiś czas do Krakowa, a szczęśliwe czasy studiów pozwoliły mu odbywać podróże literackie i naukowe (Mirandola studiował filozofię w Heidelbergu, przebywał w Berlinie i Paryżu).

W 26 stycznia 1901 roku zawarł związek małżeński z Elżbietą Marią Lewakowską (córką konwertyty Augusta Lewakowskiego) w Krośnie. W tym czasie mieszkał w domu z numerem 54Zdjęcia aktu małżeństwa

https://photos.szukajwarchiwach.gov.pl/ad96dc42be844ec2010cdd71ca1329ce5f3f0c7f39ab6b9a94c7a1182a82f9b9_max..

Podobieństwo własnego nazwiska (Pik) do pierwszego członu nazwiska włoskiego renesansowego pisarza Pico della Mirandola podsunęło mu pomysł na pseudonim literacki.

Przełożył około 200 tomów prozy literatur: włoskiej, francuskiej, angielskiej, niemieckiej i skandynawskiej. Publikował także tłumaczenia poezji (m.in. Novalisa i Laforgue).

Debiutem poetyckim Mirandoli jest wydany w Krakowie w 1898 roku zbiór wierszy Liber tristium, stanowiący wyraz typowej atmosfery młodopolskiej. W 1901 roku ukazał się kolejny tom poezji zatytułowany Liryki.

Duża część poezji Mirandoli, rozproszona po pismach lewicowych, nigdy nie została zebrana. Jest to grupa utworów rewolucyjnych, związanych z polskim ruchem robotniczym. Mirandola zetknął się z ruchem socjalistycznym w latach uniwersyteckich i wstąpił do PPS. Brał udział w redagowaniu czasopisma Naprzód – jeszcze jako tygodnika, następnie współpracował z innymi pismami socjalistycznymi i lewicowymi: Ogniwo, Robotnik warszawski, Prawo Ludu, Promień lwowski. W Bibliotece Latarni wydał broszurę Sztuka a lud.

Czasy wojenne Okres wojny 1914-1918 spędził Mirandola w galicyjskim miasteczku, gdzie tworzył nowele drukowane w czasopismach, a potem zebrane w tomie Tempore belli. Wydanie w 1916 roku nie zakończyło cyklu. W 1919 ukazał się kolejny zbiór prozy pod tytułem Tropy.

Ostatnie lata życia Mirandoli nie sprzyjały oryginalnej twórczości. Tłumaczył pozycje wchodzące w skład serii „Biblioteka Laureatów Nobla” Wydawnictwa Polskiego R. Wegnera w Poznaniu. Zaczął interesować się filmem – układać scenariusze i napisy, opracowywał serie przezroczy.

Późniejsze lata i śmierć Mimo tak różnorodnych zajęć poeta żył w nędzy – zapomniany, atakowany przez pisma z powodu filologicznych nieścisłości swoich przekładów, nadużywający alkoholu, załamał się po śmierci bliskiego przyjaciela, Władysława Orkana, i w niedługi czas potem, w pierwszych dniach czerwca 1930 roku, zmarł w swoim mieszkaniu przy ul. Felicjanek, z którego właśnie oczekiwał eksmisji za niezapłacony czynsz.

Został pochowany na cmentarzu Rakowickim.

Na fasadzie kamienicy przy ulicy Rynek 8 w Krośnie, nabytej w 1867 przez aptekarza Wojciecha Pika, w której urodził się jego syn Franciszek, w setną rocznicę urodzin poety w grudniu 1971 staraniem Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Krośnieńskiej została umieszczona tablica upamiętniająca pisarza.

W 2015 r. w Bibliotece PWSZ w Krośnie została otwarta czytelnia im. Pika Mirandoli.

Twórczość Jako poeta Mirandola kultywował tendencje impresjonistyczne oraz parnasizm. Były to przeważnie drobne utwory okolicznościowe bądź opisowe, charakteryzujące się kunsztem i sprawnością formalną. Tematyka tych wierszy była jednak wtórna względem panujących w okresie Młodej Polski tendencji czy typowych dla tej epoki fascynacji.

Ponadczasową wartość zdradzają jednak nowele fantastyczne Mirandoli zebrane w tomie Tropy (1919). Prozę tę zwykło się zaliczać do początków polskiego ekspresjonizmu, choć Mirandola posłużył się również elementami symbolizmu, groteski, baśni, oniryzmu i horroru. Dzięki temu Tropy są niejako prekursorskie względem powstałego później surrealizmu. Na wykreowanie osobliwego świata prozy Mirandoli wielki wpływ odegrała filozofia Wschodu, pisma Nietzschego i psychoanalityczne teorie Junga. Tropy stawiają zatem Mirandolę w szeregu takich pionierów niesamowitości w literaturze polskiej jak: Bogusław Adamowicz, Antoni Lange, Stanisław Baliński czy Stefan Grabiński.

Bibliografia Przekłady Johann Wolfgang Goethe Cierpienia młodego Wertera Romain Rolland Colas Breugnon; Dusza zaczarowana Björnstjerne Björnson Dziewczę ze Słonecznego Wzgórza, Marsz weselny Fryderyk Schiller Dziewica orleańska Rudyard Kipling Księga dżungli Émile Zola Germinal Maurice Maeterlinck Inteligencja kwiatów, Życie pszczół Knut Hamsun Głód, Misteria Selma Lagerlöf Gösta Berling Johanna Spyri Heidi Edgar Wallace (powieści kryminalne) utwory Baudelaire’a, Mallarmégo, Verlaine’a, France’a, Tagorego, Novalisa, Defoe

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Franciszek Mirandola: dzieła i tłumaczenia w bibliotece Polona

Tłumaczenia Franciszka Mirandoli w serwisie Wolne Lektury: Daniel Defoe, Robinson Crusoe Johann Wolfgang von Goethe, Cierpienia młodego Wertera Rudyard Kipling, Księga dżungli Émile Zola, Germinal Anatol France, Poglądy księdza Hieronima Coignarda Selma Lagerlöf, Tętniące serce utwory Björnstjerne Björnsona

Utwory Franciszka Mirandoli w serwisie Wolne Lektury: zbiór opowiadań Tropy

Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów) Kategoria:Ludzie urodzeni w Krośnie Kategoria:Ludzie związani z Bukowskiem Kategoria:Pisarze Młodej Polski Kategoria:Pisarze związani z Krakowem Kategoria:Pisarze związani z Krosnem Kategoria:Polscy autorzy fantastyki naukowej Kategoria:Polscy pisarze dwudziestolecia międzywojennego Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Polscy prozaicy Kategoria:Polscy socjaliści Kategoria:Polscy tłumacze literatury angielskojęzycznej Kategoria:Polscy tłumacze literatury francuskojęzycznej Kategoria:Polscy tłumacze literatury indyjskiej Kategoria:Polscy tłumacze literatury niemieckojęzycznej Kategoria:Polscy tłumacze literatury norweskiej Kategoria:Polscy tłumacze literatury szwedzkiej Kategoria:Urodzeni w 1871 Kategoria:Zmarli w 1930 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim