Metamorfoza – w literaturze (oraz kulturze) gruntowna przemiana kogoś, jego sposobu myślenia, postępowania i niekiedy również wyglądu.
Przemiana bohatera jest jednym z najpierwotniejszych tematów występujących w literaturze. Już w starożytności obserwujemy fascynacje nad zmiennością. Motyw metamorfozy często spotykany jest w mitologiach wielu narodów. Występuje również w ludowej baśni, legendzie. Kolejne przemiany bohatera stanowią główny chwyt konstrukcyjny w utworze Metamorfozy Owidiusza oraz wzorującego się na nim Apulejusza (Metamorfozy, albo złoty osioł).
Motyw metamorfoz pojawia się także we współczesnej literaturze. Są to przemiany bohatera złego w dobrego i odwrotnie, przemiany całkowite obejmujące również wygląd, bądź też takie metamorfozy, które polegają na ewoluowaniu bohatera, gdzie jego postawa i poglądy stają się bardziej dojrzałe. Przemiana bohatera jest ilustracją dynamicznej natury człowieka.
Metamorfoza w kulturze masowej Kultura popularna bardzo często eksploatuje motyw przemiany. Wielokrotnie pojawiały się w filmach, komiksach i powieściach cykliczne przemiany wilkołaków i wampirów.
Przykłady metamorfoz
W starożytności mitologiczna przemiana nimfy Dafne w drzewo laurowe. nawrócenie Świętego Pawła i zmiana imienia Szaweł na Paweł Bohaterowie literaccy, którzy przeszli przemianę: Andrzej Kmicic - bohater Potopu Henryka Sienkiewicza Chilon - bohater Quo vadis Henryka Sienkiewicza Jacek Soplica - bohater Pana Tadeusza Adama Mickiewicza Kordian - tytułowy bohater dramatu Juliusza Słowackiego Ebenezer Scrooge - bohater Opowieści wigilijnej Charlesa Dickensa Rodion Raskolnikow - bohater Zbrodni i kary Fiodora Dostojewskiego Gregor Samsa - bohater opowiadania Przemiana Franza Kafki Jurand ze Spychowa - bohater Krzyżaków Henryka Sienkiewicza Marcin Borowicz - główny bohater Syzyfowych prac Żeromskiego Dr Jekyll i Mr Hyde (postać) W kulturze masowej Superman Transformery Power Rangers przeobrażenie He-mana Batman
Kategoria:Motywy