thumb|Tworzenie koronki klockowej. Eksponat z Muzeum Sióstr Urszulanek w Quebecu.|alt=Na zdjęciu widać 24 nawleczone klocki – drewniane wałeczki, szersze na dole, a węższe o góry. Wąskie części klocków owinięte są nićmi biegnącymi ku widocznej na dalszym planie, częściowo wykonanej koronki, przypiętej do wypchanej poduszki w kształcie wałka. Obok leży fragment ukończonej już koronki o tym samym wzorze. mały|Ivana Marková objaśnia technikę powstawania koronek słowackich thumb|Detal koronki klockowej w trakcie jej tworzenia|alt=Zdjęcie – zbliżenie na fragment koronki. Wzór to tzw. pajączki – elementy o kształcie łezki z rozwidlającymi się nićmi, rozpięte pomiędzy przypominającymi siatkę pasami. W koronkę wkłute są szpilki, aby umocować i ustabilizować ją w trakcie wyplatania. Koronka klockowa – jeden z typów koronki, wykonywanej przy pomocy podłużnych szpulek, często drewnianych, zwanych klockami (stąd nazwa koronki).
Opis techniki i materiału Technika polega na przeplataniu w grupach po cztery wielu nici nawiniętych na klocki. Dzięki temu tworzy się tzw. płócienko tworzące formy ornamentu i różne rodzaje siateczek w tle oraz wypełnieniach motywów. Koronkę podczas tworzenia umieszcza się na specjalnej poduszce z umieszczonym na niej wzorem. Technika ta umożliwia uzyskanie delikatnych ażurowych wyrobów o bardzo różnorodnych wzorach.
Technika wytwarzania koronki klockowej jest znana od XVI wieku, szczególnie cenione były koronki pochodzące z Flandrii (skąd prawdopodobnie pochodzi).
Do wyrobu koronki klockowej wykorzystywano białe lub kremowe nici lniane i bawełniane, czarne, białe, kremowe i beżowe nici jedwabne (koronki jedwabne), wielobarwne nici wełniane (koronki wełniane) oraz złote i srebrne nici metalowe (koronki metalowe).
Rodzaje koronki klockowej antualaż – koronka z przewagą płócienka o motywach roślinnych, wyrabiana od XVII do XIX wieku; – produkowana od XVI wieku, zaawansowana technicznie, o motywach kwiatowych; brabancka – technicznie gorsze naśladownictwo brukselskiej; malines – produkowana od XVII do XVIII wieku, bardzo cienka, o dużych motywach konturowanych błyszczącą nitką; – wąska, cienka, bardzo delikatna, ornament kwiatowy bez konturowania, siateczka tła o kolistych oczkach, a od końca XVIII wieku rombowych; – ornament z płócienka nierównej gęstości z pięcio- i ośmioboczną siateczką w tle, znana w XVII i XVIII wieku; – produkowana w XVIII i XIX wieku, czarna, z konturowanym ornamentem; – jedwabna, z ornamentem konturowanym grubszą nicią na tle cienkiej siateczki, popularna we Francji i Hiszpanii w XVIII i XIX wieku; – o ornamencie kwiatowym, reliefowanym, modna w XIX i XX wieku.
Pod koniec XX w. i na początku XXI w. największym producentem wytwarzanej mechanicznie koronki klockowej w Europie był zakład Koronki S.A. w Brzozowie, od 2004 r. wchodzący w skład Grupy Koronki, od 2009 r. będący w stanie upadłości. Jednym z ośrodków ręcznej koronki klockowej w Polsce jest Kraków. Krakowska koronka klockowa została wpisana na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego 26 października 2016 roku. Innym ośrodkiem jest Bobowa (bobowska koronka klockowa), gdzie znajduje się Galeria Koronki Klockowej. W marcu 2023 roku decyzją Ministra Kultury i dziedzictwa Narodowego również koronka bobowska została wpisana na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Na Słowacji z kolei słynne są koronki na tiulowym tle z rejonu Myjavy, które w 2017 znalazły się na Liście Niematerialnego Dziedzictwa Słowacji.
Galeria Pokaz wyrobu słowackiej koronki klockowej (Międzynarodowy Festiwal Folklorystyczny w Myjavie, 2017)
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Koronkarstwo Kategoria:Wyroby włókiennicze