thumb|Wyobrażenie Nísimaldaru i miasta Eldalondë Númenor (qya. Númenórë, także Andor, qya. Kraina Daru) – wyspa (i państwo istniejące w jej granicach) ze stworzonej przez J.R.R. Tolkiena mitologii Śródziemia, tolkienowski odpowiednik mitu o Atlantydzie.
Wyspa ta została stworzona przez Valarów na początku Drugiej Ery, jako dar dla Edainów (nazywanych odtąd Dúnedainami), Królami wśród Ludzi, którzy pozostali wierni Valarom i elfom podczas Wojen o Beleriand.
Była umiejscowiona na Belegaerze, bliżej Amanu, niż Śródziemia. Miała kształt pięcioramiennej gwiazdy z pięcioma półwyspami i zatokami pomiędzy nimi.
Nazwa Przez Valarów została ona nazwana Andorem (qya. Krainą Daru). Ludzie nazwali ją Elenną (qya. W stronę gwiazd). Nazwa ta wzięła się stąd, że to właśnie gwiazdy (wśród których świecił Silmaril) służyły Edainom za przewodników w podróży ze Śródziemia przez Belegaer.
Historia Mieszkańcy Númenoru byli żeglarzami. Często wypływali do Śródziemia, a także wypływali dalej na wschód, opływając południowe brzegi Śródziemia, na Zewnętrzne Morza. Odkryli Ciemny Kraj (Kraj Południowy), dopłynęli do Północnych Ciemności, do Południowych Ciemności, a także do Bram Poranka na najdalszym wschodzie. W późniejszych czasach zakładali też kolonie, miasta i osady. Znane miasta númenorejskie w Śródziemiu to: Vinyalondë (założone ok. 750–800 roku Drugiej Ery), Umbar (ok. 2280 roku) i Pelargir (ok. 2350 roku).
Valarowie zabronili Númenorejczykom pływać w kierunku zachodnim dalej niż na tę odległość, z której mogli dostrzec brzegi Númenoru. Po pewnym czasie Dúnedainowie zaczęli narzekać na Przywilej Człowieka i na Zakaz Valarów. Za panowania Tar-Ancalimona doszło do podziału na Wiernych, którzy pozostali lojalni Valarom, i Ludzi Króla. Númenorejczycy zaczęli zakładać kolonie na brzegach Śródziemia i porzucili sindarin na rzecz ojczystego adûnaickiego.
Pod koniec Drugiej Ery król Ar-Pharazôn pokonał w wojnie Saurona. Wkrótce jednak Sauron omamił króla i przekonał go, by ten popłynął wraz ze swą flotą do Amanu, co rzekomo dać mu miało nieśmiertelność. W roku 3319 Drugiej Ery Ar-Pharazôn na czele Wielkiej Armady postawił stopę w Amanie. W rezultacie Valarowie odwołali się do Eru Ilúvatara i cały świat się odmienił. Númenor został zatopiony, flota króla zniszczona, a dotychczas płaski świat został zamieniony przez Eru w kulę. Aman został przeniesiony poza kręgi świata.
Zanim to nastąpiło, Elendil, przywódca Wiernych, wraz ze swymi synami Isildurem i Anárionem poprowadził swych ludzi na wschód, do Śródziemia, gdzie założyli królestwa Arnoru i Gondoru.
Númenorejczycy będący po stronie króla, znajdujący się w czasie zatopienia Númenoru w Umbarze i innych koloniach w Haradzie, nazwani zostali Czarnymi Númenorejczykami.
Po zagładzie Númenoru kraina ta została nazwana Atalantë (qya. zatopiona). Wielu ludzi w późniejszych czasach próbowało szukać tej krainy, lecz przemierzając morza na zachód, po pewnym czasie znajdowali się w tym samym miejscu, z którego wyruszyli.
Królowie Númenoru Władcy Númenoru wywodzili się od Eärendila, jednej z kluczowych postaci Silmarillionu. Z kolei potomek númenorejskich monarchów z Władcy Pierścieni to Aragorn, członek Drużyny Pierścienia.
Zakres władzy i dziedziczenie Królowie Númenoru posiadali nieograniczoną władzę. Podejmowali wszystkie najważniejsze decyzje w państwie. Tylko król miał prawo przemawiać na „Świętym Miejscu” Meneltarmy w dni świąt (Erukyeremë, Erulaitalë, Eruhantalë). Ciałem doradczym monarchów była Rada Berła.
Od czasów Vardamira ustalił się zwyczaj, iż król winien przekazać przed śmiercią berło swemu następcy, by samemu umrzeć w wybranej przez siebie chwili, mając jeszcze jasny umysł. Tak postępowali wszyscy kolejni władcy aż do rządów Tar-Atanamira. Od tego czasu monarchowie porzucili ten zwyczaj i panowali do końca swoich dni, choć rzeczywista władza przechodziła wcześniej w ręce następcy tronu lub kanclerza.
W Númenorze objąć tron mogła również kobieta. Nosiła wtedy tytuł panującej (rządzącej) królowej i miała te same prawa co król-mężczyzna. Możliwość taka wynikła po modyfikacji prawa dziedziczenia. Początkowo berło obejmował najstarszy syn króla. Jeśli monarcha nie miałby potomka płci męskiej, tron winien przejść na najbliżej spokrewnionego z władcą mężczyznę z jednej z bocznych (męskich) linii dynastii Elrosa. Jednak król Tar-Aldarion w 892 roku zmienił prawo. Odtąd berło mogła dziedziczyć również najstarsza córka, jeśli monarcha nie miał syna. Następczyni miała możliwość odmówienia przyjęcia tronu, ale i obowiązek rezygnacji, jeśli nie wyszłaby za mąż w określonym czasie. W takim wypadku (jak również po bezpotomnej śmierci panującej królowej) berło należało się najbliższemu męskiemu potomkowi dynastii, bez względu czy wywodził się z linii męskiej czy żeńskiejPowyższe zasady prawa sukcesji, przytoczone za tekstem z Niedokończonych opowieści stoją w sprzeczności z informacjami zawartymi w Dodatku A do Władcy Pierścieni – (...) stało się bowiem prawem dynastii królewskiej, że berło przejmuje pierworodne dziecko króla, czy to syn, czy córka, Najpewniej Tolkien pisząc kolejne teksty o Śródziemiu, już po publikacji Władcy Pierścieni, zmienił koncepcje prawa dziedziczenia i tak zasady z dodatku zostały „przeniesione” na czasy Tar-Súriona. Na ten temat patrz: . Podczas panowania Tar-Súriona wprowadzoną kolejną, ostatnią już modyfikację. Otóż od tej pory tron dziedziczył pierworodny potomek króla, niezależnie od płci. Uchylono też przepis nakazujący następczyni w odpowiednim czasie wyjść za mąż.
Imiona królów Kolejni królowie, począwszy od Elrosa Tar-Minyatura, obejmowali berło pod imieniem quenejskim. Zwykle było to imię nadane im przy urodzeniu, do którego dodawano przedrostek Tar, który znaczył Wysoki, Szlachetny. Monarcha mógł jednak (jeszcze przed objęciem tronu) zmienić imię na takie, które np. wyrażało jego zainteresowania. Królewskie miana zapisywano w Zwojach Królewskich. Z biegiem czasu, gdy monarchowie zaczęli wrogo odnosić się do Valarów i Eldarów i gdy przestawano używać języków elfickich na wyspie, władcy przybierali imiona w języku adûnaickim, mowie Númenorejczyków. W takim przypadku przedrostkiem poprzedzającym ich imię był zwrot Ar – Królewski, który w języku adûnaickim pojawił się pod wpływem sindarińskiego słowa Ar(a) o tym samym znaczeniu. Z obawy jednak przed nieszczęściem, związanym z zaprzestaniem wielowiekowej tradycji, w Zwojach Królewskich zapisywano je cały czas w quenyi.
Insygnia władzy i miejsce pochówku Symbolem i głównym insygnium władzy królewskiej było berło Númenoru. Bronią władców był miecz Aranrúth. Monarchowie nie nosili korony, lecz zapewne od czasów Tar-Ancalimë, gwiazdę z białego klejnotu na czole.
Monarsza nekropolia znajdowała się w dolinie Noirinan, u stóp Meneltarmy.
Pochodzenie Królowie Númenoru wywodzili się od Eärendila, którego syn Elros został pierwszym monarchą wyspy i założycielem dynastii. Przez kolejne stulecia, od 442 do 3319 roku Drugiej Ery, Númenorem rządzili jego potomkowie. Od jednego spośród nich, Tar-Elendila, wywodził się ród książąt Andúnië, a poprzez nich władcy Arnoru i Gondoru w Śródziemiu. Imiona półelfów na niniejszym drzewie genealogicznym wyróżnione są kursywą.
Lista królów Númenoru
Tar-Minyatur Elros urodził się w 532 roku PE, zmarł w 442 roku DE)Data 532 jako ostateczny rok narodzin Elrosa pojawia się w Historii Śródziemia. Została ona potwierdzona przez Christophera Tolkiena. Robert Foster w swojej Encyklopedii Śródziemia datuje hipotetycznie rok urodzin Elrosa na około 543. Natomiast w angielskiej Wikipedii widnieje data 525, oparta na wcześniejszych zapiskach Tolkiena opublikowanych w Historii Śródziemia.. Był półelfem, synem Eärendila i Elwingi, bliźniaczym bratem Elronda, a także pierwszym królem Númenoru. Urodził się w Przystaniach Sirionu. Podczas napaści synów FëanoraByli to: Maedhros, Maglor, Caranthir, Celegorm, Curufin, Amrod i Amras. dostał się, wraz z Elrondem, do niewoli. Podczas niej zaprzyjaźnił się z Maglorem. Prawdopodobnie walczył w Wojnie Gniewu. Gdy po zwycięstwie nad Morgothem Valarowie postawili przed Elrosem wybór, czy chce należeć do rasy elfów, czy ludzi, wybrał on to drugie wyjście. Obdarzony został życiem dłuższym niż jakikolwiek inny człowiek. Jako władca Edainów na ich czele ruszył do Númenoru i został pierwszym władcą tej wyspy (32 rok Drugiej Ery). Panował aż przez 410 lat pod imieniem Tar-Minyatur (znaczy, bez przedrostka Tar, Pierwszy władca). W czasie swoich rządów założył stolicę, Armenelos, w której wzniósł wysoką wieżę i fortecę. Po śmierci pochowano go (jako pierwszego z númenorejskich monarchów) w dolinie Noirinan. Poza swoim następcą, Vardamirem, Elros miał jeszcze troje dzieci – córkę Tindómiel oraz dwóch synów, Manwëndila i Atanalcara.
Imię Elros znaczy Piana gwiazd.
Vardamir Był drugim królem Númenoru, urodził się w 61, zmarł w 471 roku DE. Znano go z wielkiego zainteresowania starodawną wiedzą elfów i ludzi (dlatego nosił przydomek Nólimon – Najbardziej uczony). Po śmierci ojca (442 rok) od razu przekazał tron synowi Tar-Amandilowi, choć tytularnie panował przez rok. Stało się później tradycją, iż monarcha powinien abdykować na rzecz następcy, by móc umrzeć w spokoju, mając jeszcze jasny umysł.
Vardamir miał (oprócz wspomnianego wyżej Amandila) troje dzieci – córkę Vardilmë oraz dwóch synów, Aulëndila i Nolondila.
Imię Vardamir znaczy Klejnot Vardy.
Tar-Amandil Był trzecim królem Númenoru, urodził się w 192, zmarł w 603 roku DE. Na tron wstąpił w 443 roku. Władał królestwem przez 147 lat, choć w praktyce rządził już w czasie rocznego (tytularnego) panowania swego ojca (w 442 roku). Abdykował w 590 roku na rzecz najstarszego syna, Tar-Elendila. Miał jeszcze dwoje dzieci – syna Eärendura i córkę Mairen.
Imię Amandil znaczy Miłujący Aman (ewentualnie Oddany Amanowi, Kochający Aman).
Tar-Elendil Był czwartym królem Númenoru, urodził się w 350, zmarł w 751 roku DE. Na tron wstąpił w 590 roku i panował przez 150 lat. Napisał liczne dzieła korzystając z materiałów zgromadzonych przez dziadka, Vardamira (zawdzięczał temu przydomek Parmaitë – Piszący księgi). Za jego rządów (w 600 roku) pierwszy númenorejski statek, pod dowództwem Vëantura, przybił do brzegów Śródziemia. Dało to początek kontaktom i przyjaźni Dúnedainów z Eldarami z Lindonu.
Tar-Elendil ożenił się późno i miał troje dzieci. Najstarszym z nich była córka, Silmariën. Później urodziła się Isilmë, a w końcu syn Tar-Meneldur. Na jego rzecz monarcha abdykował w 740 roku.
Imię Elendil znaczy Przyjaciel elfów lub Miłujący gwiazdy (ewentualnie Oddany gwiazdom, Kochający gwiazdy).
Tar-Meneldur Był piątym królem Númenoru, urodził się w 543, zmarł w 942 roku DE. Na tron wstąpił w 740 roku, panował 143 lata. Prawdziwe jego imię brzmiało Irimon, jednak ze względu na zamiłowanie w gwiazdach otrzymał miano Meneldura. Był mądrym, cierpliwym i łagodnym władcą. Abdykował na rzecz syna dość wcześnie i niespodziewanie (ze względów politycznych). To za jego czasu odrodził się Sauron.
Tar-Aldarion Był szóstym królem Númenoru, urodził się w 700, zmarł w 1098 roku DE. Rządził przez 192 lata i abdykował na rzecz swojej córki w 1075 roku. Właściwe jego imię brzmiało Anardil, wcześnie jednak zasłynął jako Aldarion, wiele uwagi bowiem poświęcał drzewom, sadząc wielkie lasy dla potrzeb wykorzystujących drewno stoczni. Był wielkim marynarzem i budowniczym statków, sam żeglował często do Śródziemia, a Gil-galad uznał go za przyjaciela i doradcę. Długie wyprawy do obcych krajów wywołały złość jego małżonki Erendis, przez co w 882 roku doszło między nimi do separacji. Mieli tylko jedno dziecko, córkę imieniem Ancalime. Dla niej to Aldarion zmienił prawo sukcesji, tak by najstarsza córka mogła dziedziczyć władzę, o ile monarcha nie miał synów. Modyfikacja spotkała się z niechętnym przyjęciem ze strony potomków Elrosa, szczególnie, że według dotychczasowych praw na tronie miał zasiąść Soronto, krewniak Aldariona, syn jego starszej siostry Ailinel.