Fetyszyzm – rodzaj parafilii seksualnej polegający na uzyskiwaniu satysfakcji seksualnej głównie lub wyłącznie w wyniku kontaktu z obiektem pobudzającym – fetyszem.

W klasyfikacji APA fetyszyzm należy do kategorii zaburzeń preferencji seksualnych (posiada kod F65.0). Szczególnym przypadkiem fetyszyzmu jest transwestytyzm fetyszystyczny (kod ICD-10: F65.1, DSM-IV: 302.81).

Kryteria DSM-IV Pojawiające się przez przynajmniej sześć miesięcy powracające, silnie podniecające fantazje seksualne, impulsy lub zachowania, dotyczące wykorzystania obiektów nieożywionych. Fantazje, impulsy lub zachowania powodują klinicznie znaczący dyskomfort lub upośledzenie w społecznym, zawodowym lub innym obszarze funkcjonowania. Fetysze nie ograniczają się do elementów garderoby kobiecej, służących przebieraniu się (np. w fetyszyzmie transwestycyjnym) lub urządzeń zaprojektowanych w celu mechanicznej stymulacji narządów płciowych (np. wibratory).

Problemy definicyjne Istnieje bardzo wiele definicji oraz linii demarkacyjnych, odróżniających lub łączących fetyszyzm z parafilią. Według klasyfikacji i opisu Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego fetyszyzm jest formą parafilii, czyli zaburzenia preferencji seksualnych a uzyskanie satysfakcji seksualnej dostępne jest niemal wyłącznie w obecności fetyszu.

Rodzaje fetyszyzmu Teoretycznie każdy przedmiot lub sytuacja może stać się dla człowieka fetyszem. W literaturze fachowej oraz w mediach często pojawiają się terminy opisujące specyficzne przypadki fetyszyzmu, lecz tylko część z nich ma jakiekolwiek znaczenie medyczne, a część wystąpiła albo tylko w pojedynczych udokumentowanych przypadkach, albo opiera się wyłącznie na przekazach anegdotycznych.

Poniżej znajduje się zestawienie spotykanych terminów: agorafilia – bodźcem seksualnym są miejsca publiczne pedofilia – reakcje seksualną wywołują dzieci sprzed wieku dojrzewania zoofilia – pociąg seksualny w stosunku do innych gatunków zwierząt ze strony człowieka akrotomofilia, dysmorfofilia – fetyszem jest okaleczone lub zdeformowane ciało partnera autonepiofilia – odgrywanie ról z okresu niemowlęcego endytofilia – osiąganiu satysfakcji seksualnej wyłącznie z ubranymi partnerami nekrofilia – dewiacja seksualna polegająca na podejmowaniu obcowania płciowego z osobą zmarłą koprofilia – bodźcem seksualnym jest kał i czynności związane z nim apotemnofilia – fetyszem jest własne okaleczone ciało (zob. też samookaleczenie) grawiditofilia – fetyszem jest brzuch ciężarnej kobiety klizmafilia – satysfakcja seksualna jest osiągana poprzez wlew doodbytniczy pigmalionizm (agalmatofilia) – osiąganie stanu podniecenia płciowego na widok wizerunków, np. zdjęć, rzeźb, obrazów podofilia – fetysz związany ze stopami urofilia – przedmiotem pożądania seksualnego jest mocz heterochromofilia – fetysz związany z odmiennym kolorem skóry partnera sthenolagnia (alternatywnie „muscle worship”) – fetysz związany z odczuwaniem satysfakcji seksualnej w przypadku obcowania z wyrzeźbionymi mięśniami ozolagnia – fetysz związany z odczuwaniem satysfakcji seksualnej tylko w przypadku kontaktu z zapachami partnera fetyszyzm pępka worarefilia – fetysz związany z odczuwaniem satysfakcji seksualnej przez fantazjowanie bycia pożeranym, pożerania innych lub obserwowania tego

Przypisy „Słownik Encyklopedyczny Miłość i Seks” Wydawnictwa Europa. Autor – Lew Starowicz. . Rok wydania 1999.

Bibliografia