mały|Matka ze szczenięciem w porcie Morro Bay. Samice mają dwa sutki i unoszą się na plecach, aby karmić swoje młode Kałan morski, wydra morska, kałan, wydrozwierz (Enhydra lutris) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny łasicowatych (Mustelidae), jedyny przedstawiciel rodzaju Enhydra , 1822. Dorosłe kałany morskie ważą zazwyczaj od 14 do 45 kg, co czyni je najcięższymi członkami rodziny łasicowatych, ale jednymi z najmniejszych ssaków morskich. W przeciwieństwie do większości ssaków morskich, podstawową formą izolacji ich ciała przed niską temperaturą jest wyjątkowo gruba warstwa futra, najgęstsza w królestwie zwierząt. Chociaż kałan może chodzić po lądzie, jest w stanie prowadzić całkowicie oceaniczny tryb życia.
Kałan morski zamieszkuje środowiska przybrzeżne, gdzie nurkuje na dno morza w celu poszukiwania pożywienia. Żeruje głównie na bezkręgowcach morskich, takich jak jeżowce, różne mięczaki i skorupiaki oraz niektóre gatunki ryb. Jego zwyczaje żerowania są godne uwagi z kilku względów. Używanie skał do miażdżenia ofiar i otwierania muszli czyni go jednym z niewielu gatunków ssaków, które używają narzędzi. W większości swojego zasięgu występowania jest gatunkiem kluczowym, kontrolującym populacje jeżowców, które w przeciwnym razie wyrządziłyby ogromne szkody w ekosystemach lasów wodorostów. Jego dieta obejmuje gatunki, które są cenione jako żywność również przez ludzi, co prowadzi do konfliktów między kałanami a rybakami.
Kałany morskie, których liczbę szacowano niegdyś na 150 000–300 000, były przedmiotem intensywnych polowań dla ich futra w latach 1741–1911, a światowa populacja spadła do 1 000–2 000 osobników żyjących na ułamku ich historycznego zasięgu. Późniejszy międzynarodowy zakaz polowań, wysiłki na rzecz ochrony oraz programy reintrodukcji na uprzednio zajmowane obszary przyczyniły się do odbicia liczby osobników, a gatunek zajmuje około dwóch trzecich swojego dawnego zasięgu. Odbudowa populacji kałana morskiego jest uznawana za ważny sukces w ochronie środowiska morskiego, chociaż populacje na Aleutach i w Kalifornii ostatnio znów zmniejszyły się lub utrzymują na obniżonym poziomie. Z tych powodów zwierzę jest nadal klasyfikowane jako gatunek zagrożony.
Ewolucja Kałan morski jest najcięższym (arirania amazońska jest dłuższa, ale ma smuklejszą sylwetkę) członkiem rodziny Mustelidae, zróżnicowanej grupy, która obejmuje 13 gatunków wydr i zwierzęta lądowe, takie jak łasice, borsuki i norki. Jest wyjątkowy wśród Mustelidae, ponieważ nie kopie nor, nie ma funkcjonalnych gruczołów odbytowychKenyon, s. 4. i jest w stanie przeżyć całe swoje życie bez wychodzenia z wodyVanBlaricom, s. 11.. Jedyny żyjący członek rodzaju Enhydra; kałan morski jest tak różny od innych gatunków łasicowatych, że jeszcze w 1982 niektórzy naukowcy uważali, że jest bliżej spokrewniony z fokami. Analiza genetyczna wskazuje, że kałan morski i jego najbliżsi żyjący krewni, do których należą wydra plamoszyja, wydra europejska, wyderka białolica i wyderka orientalna, miały wspólnego przodka około 5 milionów lat temu.
Dowody kopalne wskazują, że linia Enhydra odizolowała się na północnym Pacyfiku około 2 miliony lat temu, dając początek nieistniejącej już i współczesnej wydrze morskiej, Enhydra lutris. Opisano dwa spokrewnione gatunki z plejstocenu – Enhydra reevei ze wschodniej AngliiWillemsen GF (1992). „A revision of the Pliocene and Quaternary Lutrinae from Europe”. Scripta Geologica. 101: 1–115. CiteSeerX 10.1.1.738.4492. oraz E. macrodonta z okolic hrabstwa Humboldt w północno-zachodniej Kalifornii w Stanach Zjednoczonych. Współczesny kałan morski ewoluował początkowo w północnym Hokkaidō i Rosji, a następnie rozprzestrzenił się na wschód na Wyspy Aleuckie, kontynentalną Alaskę i w dół wybrzeża Ameryki PółnocnejLove, s. 15–16.. W porównaniu z waleniami, syrenami i płetwonogimi, które pojawiły się w wodzie odpowiednio około 50, 40 i 20 milionów lat temu, kałan morski przystosował się do życia w środowisku morskim stosunkowo niedawnoLove, s. 4–6.. Pod pewnymi względami jednak jest lepiej przystosowany do wody niż płetwonogie, które muszą wychodzić na ląd lub lód, aby urodzić młodeLove, s. 6.. Pełny genom północnego kałana morskiego (Enhydra lutris kenyoni) został zsekwencjonowany w 2017 i może pozwolić na zbadanie ewolucyjnej dywergencji kałanamorskiejgo od lądowych łasicowatych.
Systematyka Pierwszy naukowy opis kałana morskiego zawarty jest w zapiskach Georga Stellera z 1751, a gatunek został opisany przez Karola Linneusza w jego przełomowym, 10. wydaniu Systema Naturae z 1758. Pierwotnie nazwany Lutra marina, przeszedł liczne zmiany nazw, zanim został zaakceptowany jako Enhydra lutris w 1922Love, s. 9.. Nazwa rodzajowa Enhydra, wywodzi się ze starożytnej greki en/εν „w” i hydra/ύδρα „woda”, co oznacza „w wodzie”, oraz łacińskie słowo lutris, oznaczające „wydrę”Nickerson, s. 19.. Nieco inną etymologię nazwy rodzajowej podawał w 1904 roku amerykański zoolog Theodore Sherman Palmer: według niego pochodzi od greckiego słowa ενυδρις enhudris, ενυδριδος enhudridos oznaczającego „wydrę” (od ενυδρoς enhudros „żyjący w wodzie”). Dawniej bywał określany jako „bóbr morski”Silverstein, s. 34..
Podgatunki Wyróżniono kilka podgatunków E. lutris: E. lutris lutris E. lutris kenyoni E. lutris nereis – kałan kalifornijski Enhydra lutris lutris (nominalny), azjatycki podgatunek, występuje od Wysp Kurylskich na północ od Japonii do rosyjskich Wysp Komandorskich w zachodniej części Oceanu Spokojnego. Na wschodnim Pacyfiku E. l. kenyoni, podgatunek północny, występuje od Aleutów na Alasce do Oregonu, a E. l. nereis, podgatunek południowy – kałan kalifornijski, występuje w środkowej i południowej Kalifornii. Azjatycki kałan morski jest największym podgatunkiem i ma nieco szerszą czaszkę i krótsze kości nosowe niż oba pozostałe podgatunki. Północne kałany morskie posiadają dłuższe żuchwy (dolne szczęki), podczas gdy południowe mają dłuższe rostrum i mniejsze zęby.
Wygląd Kałan morski jest jednym z najmniejszych gatunków ssaków morskich, ale jest najcięższym przedstawicielem łasicowatych. Samce kałana morskiego ważą zwykle od 22 do 45 kg i mierzą od 1,2 do 1,5 m długości, choć odnotowano osobniki o wadze do 54 kg. Samice są mniejsze, ważą od 14 do 33 kg i mierzą od 1,0 do 1,4 m długości. Jak na swoje rozmiary, bakulum samca kałana jest bardzo duże, masywne i wygięte do góry, mierząc 150 mm długości i 15 mm u podstawy.
W przeciwieństwie do większości innych ssaków morskich, kałan morski nie ma grubej warstwy tłuszczu i polega na swoim wyjątkowo gęstym futrze, aby utrzymać ciepłoNickerson, s. 21.. Z maksymalnie 150 000 pasmami włosów na centymetr kwadratowy, jego futro jest najgęstsze ze wszystkich zwierzątSilverstein, s. 14.. Sierść składa się z długich, wodoodpornych włosów okrywowych i krótkiego podszerstka; włosy okrywowe utrzymują gęstą warstwę podszerstka suchą. Pomiędzy grubym futrem a skórą znajduje się komora powietrzna, w której powietrze jest zatrzymywane i ogrzewane przez ciało. Zimna woda jest utrzymywana z dala od skóry, a utrata ciepła jest ograniczona. Jednakże potencjalną wadą tej formy izolacji jest kompresja warstwy powietrznej podczas nurkowania, co zmniejsza jakość izolacji futra na głębokości, kiedy zwierzę żeruje. Futro jest grube przez cały rok, ponieważ jest zrzucane i wymieniane stopniowo, a nie w określonym sezonie linieniaKenyon, s. 37–39.. Ponieważ zdolność włosów okrywowych do odpychania wody zależy od jak największej czystości, wydra morska ma możliwość dotarcia i wypielęgnowania futra na każdej części ciała, wykorzystując swoją luźną skórę i niezwykle elastyczny szkieletLove, s. 21, 28.. Ubarwienie futra jest zwykle głęboko brązowe ze srebrno-szarymi plamkami, ale może wahać się od żółtawego lub szarobrązowego do prawie czarnegoLove, s. 27.. U dorosłych głowa, gardło i klatka piersiowa są jaśniejsze niż reszta ciała.
Kałan morski wykazuje liczne przystosowania do środowiska morskiego. Nozdrza i małe uszy mogą się zamykaćSilverstein, s. 13.. Tylne łapy, które zapewniają jej większość napędu podczas pływania, są długie, szeroko spłaszczone i w pełni płetwiasteLove, s. 21.. Piąty palec u każdej tylnej łapy jest najdłuższy, co ułatwia pływanie na grzbiecie, ale utrudnia chodzenieKenyon, s. 70.. Ogon jest dość krótki, gruby, lekko spłaszczony i umięśniony. Przednie łapy są krótkie z wysuwanymi pazurami, na dłoniach znajdują się twarde opuszki umożliwiające chwytanie śliskiej zdobyczySilverstein, s. 11.. Kości wykazują osteosklerozę, zwiększającą ich gęstość w celu zmniejszenia wyporności.
Kałan morski prezentuje wgląd w ewolucyjny proces wkroczenia ssaków do środowiska wodnego, co miało miejsce wielokrotnie w toku ewolucji ssaków. Powróciwszy do morza dopiero około 3 milionów lat temu, kałany morskie reprezentują obraz najwcześniejszego punktu przejścia od futra do warstwy tłuszczu. U kałanów morskich futro jest nadal korzystne, biorąc pod uwagę ich niewielki rozmiar i dzielenie życia między środowisko wodne i lądowe. Jednak w miarę ewolucji i przystosowywania się kałanów morskich do spędzania coraz większej części życia w morzu, ewolucja warstwy tłuszczowej sugeruje, że zależność od futra jako izolacji zostanie zastąpiona. Jest to szczególnie prawdopodobne z powodu faktu, że wydra morska nurkuje; w miarę jak nurkowanie staje się coraz dłuższe i głębsze, spada zdolność warstwy powietrza do zatrzymywania ciepła lub pływalności, podczas gdy warstwa tłuszczowa pozostaje wydajna w obu przypadkach. Warstwa tłuszczowa może również służyć jako źródło energii podczas głębokich nurkowań, co najprawdopodobniej okazałoby się korzystniejsze niż futro w ewolucyjnej przyszłości kałana morskiego.
Kałan morski przemieszcza się pod wodą, poruszając tylną częścią ciała, w tym ogonem i tylnymi łapami, w górę i w dół i jest w stanie osiągnąć prędkość do 9 kilometrów na godzinę. Kiedy jest pod wodą, jego ciało jest długie i opływowe, z krótkimi przednimi kończynami przyciśniętymi ściśle do klatki piersiowejKenyon, s. 62.. Kiedy znajduje się na powierzchni, zazwyczaj pływa na grzbiecie i porusza się, machając łapami i ogonem z boku na bokLove, s. 22.. W spoczynku wszystkie cztery kończyny mogą być złożone na tułowiu w celu zachowania ciepła, natomiast w szczególnie gorące dni tylne łapy mogą być trzymane pod wodą w celu ochłodzeniaVanBlaricom, s. 64.. Ciało kałana morskiegi charakteryzuje się dużą wypornością ze względu na dużą pojemność płuc – około 2,5 razy większą niż u ssaków lądowych podobnej wielkości – oraz powietrze uwięzione w jego futrze. Kałan morski chodzi niezgrabnym, toczącym się chodem na lądzie, a biegać może ruchem skocznym.
Długie, bardzo wrażliwe wibrysy i przednie łapy pomagają kałanowi morskiemu znaleźć ofiarę za pomocą dotyku, gdy wody są ciemne lub mętneVanBlaricom, s. 11, 21.. Badacze zauważyli, że gdy zbliżają się na wprost, kałany morskie reagują szybciej, gdy wiatr wieje w kierunku zwierząt, co wskazuje, że zmysł węchu jest ważniejszy niż wzrok jako zmysł ostrzegawczyKenyon, s. 55.. Inne obserwacje wskazują, że zmysł wzroku kałana morskiego jest przydatny nad i pod wodą, choć nie tak dobry jak u fokLove, s. 23.. Jej słuch nie jest ani szczególnie ostry, ani słabyKenyon, s. 56..