Doktorowo – dawna wieś w Wielkopolsce, położona na zachód od Grodziska Wielkopolskiego.
Historia Miejscowość pierwotnie była wsią związaną z Wielkopolską. Istnieje co najmniej od połowy XVI wieku. Po raz pierwszy miejscowość odnotowana została w łacińskim dokumencie z 1563 pod nazwą "Doctorovo" jednak historycy uważają, że Doktorowo może mieć starszą średniowieczną metrykę i prawdopodobnie lokowana była w XIV wieku przez wojewodę poznańskiego, doktora obojga praw Uniwersytetu Bolońskiego Jana Ostroroga, który zmarł w 1501 roku i od którego miała wziąć nazwę miejscowość.
Obecne przedmieście Grodziska Wielkopolskiego było dawniej osobną wsią szlachecką należącą do wielkopolskiej szlachty z rodu Ostrorogów herbu Nałęcz. W 1563 leżała w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Koronie Królestwa Polskiego. W 1581 odnotowana została w parafii Grodzisk.
Miejscowość odnotowały także historyczne rejestry podatkowe dzięki, którym znamy stosunki własnościowe we wsi. W 1563 miał miejsce pobór z 13,5 łana oraz z trzech wiatraków. W 1581 pobrano podatki z 11,5 łana oraz od 7 zagrodników, 6 komorników, wiatraka dziedzicznego, młyna korzecznego o jednym kole wodnym. Zachowany dokument z 1591 mówi o tym, że wojewoda poznański Jan Ostroróg, dziedzic w swej wsi Doktorowo, przynależnej do Grodziska, dał dziekanowi oraz plebanowi w Grodzisku oraz ich następcom, czterech najemnych robotników zwanych ratajami o nazwiskach: Paczesny, Urban, Jakub Kurasek i Mikołaj Gwiczka, a także siedlisko opustoszałe pomiędzy tymi ratajami. W 1591 Jan Ostroróg dziedzic w Grodzisku uposażył ponownie kościół parafialny w Grodzisku przywracając mu dawne uposażenie, a w 1594 biskup poznański potwierdził redotację przywracając m.in. plebanowi siedlisko opustoszałe w Doktorowie, a także do dawnego uposażenia dodał do niego 4 ratajów.
Od 1563 roku kościół parafialny w Grodzisku znalazł się w rękach innowierców. Natomiast jego posażenie pochodziło sprzed tej daty, a więc historycy zakładają na dawniejszą metrykę istnienia osady Doktorowa lokowanego prawdopodobnie przez doktora Jana Ostroroga żyjącego w latach 1436–1501.
Osada Doktorowo występuje na mapach Karola Perthéesa nadwornego kartografa króla polskiego Stanisława Augusta Poniatowskiego oraz na mapie Gaula. Nie ma jednak Doktorowa na mapie Gilly’ego oraz mapie z 1950 oraz w Spisie miejscowości PRL. Natomiast na polskiej mapie administracyjnej z 1962 oznaczono Doktorowo jako zachodnie przedmieście Grodziska Wielkopolskiego.
Wieś Doctorowo położona była w 1581 roku w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga NarodówAdolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Wielkopolska t. I, Warszawa 1883, s. 68.. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. Pod koniec XIX wieku wieś miała 905 mieszkańców.Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom II
W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) Doktorowo należało do wsi większych w ówczesnym powiecie bukowskim, który dzielił się na cztery okręgi (bukowski, grodziski, lutomyślski oraz lwowkowski). Doktorowo należało do okręgu grodziskiego i stanowiło część majątku Grodzisk (Grätz), którego właścicielami byli wówczas Szolc i Łubieński. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 739 mieszkańców i 100 dymów (domostw).
W czasie Wiosny Ludów, w 1848 roku, Doktorowo było jednym z miejsc w Grodzisku Wlkp., gdzie doszło do walki kosynierów grodziskich z wojskiem pruskim. Powstańcy uzbrojeni przeważnie w kosy, siekiery i broń myśliwską oraz dowodzeni przez miejscowego lekarza Marcusa Mosse próbowali bezskutecznie zatrzymać atak niemieckiej kawalerii od tej strony na miasto. Po rozbiciu barykady byli spychani do centrum GrodziskaDariusz Matuszewski, „Powiat Grodziski wczoraj i dziś”, Grodzisk Wielkopolski, Starostwo Powiatowe i Towarzystwo Miłośników Ziemi Grodziskiej, 2014, Str. 17. O wydarzeniu tym przypomina głaz z tablicą pamiątkową przy ulicy Zbąszyńskiej.
Piotr Berger pisał, że przedmieście Doktorowo zaczynało się na rozstaju dróg do Nowego Tomyśla i Buku, o czym świadczy stojąca tam do dziś figura Chrystusa Króla. Działało tutaj wielu rzemieślników m.in. kowali, kołodziei, ślusarzy i młynarzy. Jeszcze przed II Wojną Światową stały tutaj liczne wiatraki m.in. przy ulicach Młyńskiej, Winnej, Nowotomyskiej i ZbąszyńskiejPiotr Berger, Ulice i patroni Grodziska Wlkp., Grodzisk Wlkp. 1997, , s. 53.
W 1896 wieś włączono w granice miasta Grodziska.
Zobacz też Bitwa w Grodzisku Wielkopolskim
Przypisy
Bibliografia
"Grodzisk Wielkopolski - Zarys Dziejów" - Bogusław Polak, Grodzisk Wlkp. 1990
Linki zewnętrzne
Kategoria:Dzielnice i osiedla Grodziska Wielkopolskiego Kategoria:Powstanie wielkopolskie (1848)