thumb|Członkowie Reichstagu salutujący Adolfowi Hitlerowi, sprawującemu dyktatorską władzę w III Rzeszy jako Führer Dyktatura ( – dyktować) – forma rządów oparta na arbitralnej władzy jednostki (dyktatora) lub wąskiej grupy osób, wyjętych spod społecznej kontroli. System charakterystyczny dla reżimów autorytarnych i totalitarnych, stanowiący przeciwieństwo systemów demokratycznych.
Termin wywodzący się od starożytnego rzymskiego urzędu dyktatora (), obejmującego nadzwyczajne uprawnienia w sytuacji kryzysowej państwa.
Charakterystyka thumb|Przykładowi dyktatorzy XX wieku, od lewej: Józef Stalin, Adolf Hitler, Mao Zedong, Benito Mussolini, Kim Ir Sen Dyktatura to władza jednostki lub wąskiej grupy. Dyktatorzy nie wyłaniają przedstawicieli społeczeństwa w wolnych wyborach i pozostają poza faktyczną kontrolą społeczeństwa. Cechami charakterystycznymi dla dyktatury są: używanie siły wobec przeciwników politycznych, brak szacunku wobec praw obywatelskich czy dowolność stanowienia systemu prawnego. Źródłem takiego modelu władzy może być m.in. pochodzenie czy przewaga wojskowa. Dyktatorzy na ogół starają się kontrolować nie tylko politykę kraju, lecz całe życie społeczeństwa, co było szczególnie zauważalne w reżimach stosujących totalitaryzm. W dyktaturze może, lecz nie musi występować system jednopartyjny.
Dyktatura jest współcześnie obok demokracji konstytucyjnej najbardziej popularnym systemem sprawowania władzy.
Zobacz też dyktatura proletariatu dyktatura wojskowa cenzura w Internecie
Przypisy Theodore M. Vesta, Ethiopia: A Post-Cold War African State. Greenwood, 1999, s. 17.
Linki zewnętrzne
Paweł Skrzydlewski, Dyktatura, Powszechna Encyklopedia Filozofii, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, ptta.pl [dostęp 2024-05-05]. Karolina Głowacka i Bohdan Szklarski, Dyktatorzy – jak utrzymują władzę i kiedy upadają, kanał „Radio Naukowe” na YouTube, 10 marca 2022 [dostęp 2023-09-20]. Stephanie Honchell Smith, What happened when these 6 dictators took over? , kanał TED-Ed na YouTube, 16 maja 2024 [dostęp 2024-08-29].
! Kategoria:Artykuły, które powinna mieć każda Wikipedia (poniżej 10k)