Pademelon czerwononogi, pademelon rudonogi (Thylogale stigmatica) – gatunek ssaka z podrodziny kangurów (Macropodinae) w obrębie rodziny kangurowatych (Macropodidae).
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1860 roku brytyjski zoolog John Gould nadając mu nazwę Halmaturus stigmaticus. Miejsce typowe to Point Cooper, na północ od Rockingham Bay, Queensland, Australia. Holotyp to skóra i poważnie uszkodzona czaszka dorosłego samca o sygnaturze BMNH 60.11.13.1 z kolekcji Muzeum Historii Naturalnej w Londynie.
Badania genetyczne przeprowadzone w XXI wieku ujawniły złożony wzór różnicowania w obrębie całego zasięgu występowania, w tym dowody na hybrydyzację między niektórymi liniami rodowodymi. Populacje z południowo-wschodniej Australii (wilcoxi) są genetycznie najbardziej odrębne i mogą stanowić odrębny gatunek. Natomiast populacje z półwyspu Jork (coxenii) i południowo-wschodniej Nowej Gwinei (oriomo) są słabo zróżnicowane i może być uzasadnione nie uznawania ich za podgatunki. W celu rozwiązania tych kwestii konieczne jest przeprowadzenie kompleksowych badań dotyczących zmienności morfologicznej oraz pobranie dodatkowych próbek genetycznych.
Tradycyjnie rozpoznano cztery podgatunki. Podstawowe dane taksonomiczne podgatunków (oprócz nominatywnego) przedstawia poniższa tabelka:
Podgatunek Oryginalna nazwa Autor i rok opisu Miejsce typowe HolotypT. s. coxeniiHalmaturus coxeniiJ.E. Gray, 1866Port Albany, Cape York, Queensland, Australia.Skóra i poważnie uszkodzona czaszka dorosłego samca (lektotyp, sygn. BMNH 66.4.23.1) z kolekcji Muzeum Historii Naturalnej w Londynie; zebrany przez angielskiego przyrodnika Charlesa Coxena.T. s. oriomoMacropus coxenii oriomoTate & Archbold, 1935Wuroi, rzeka Oriomo, Papua Zachodnia, Papua-Nowa Gwinea.Skóra i czaszka dorosłego samca (sygn. AMNH 104429) z kolekcji Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej; zebrany 2 lutego 1934 roku przez amerykańskiego zoologa Richarda Archbolda.T. s. wilcoxiHalmaturus wilcoxiMcCoy, 1866Rzeka Richmond, Nowa Południowa Walia, Australia.Skóra z czaszką w jej wnętrzu samicy (sygn. NMV C7083) z kolekcji Museums Victoria; zebrany przez australijskego kolekcjonera Jamesa Wilcoxa.
Etymologia Thylogale: thulakos ‘wór’; γαλεή galeē lub γαλή galē ‘łasica’. stigmatica: gr. στιγμα stigma, στιγματος stigmatos ‘punkt, tatuaż’, od στιζω stizō ‘tatuować’. coxenii: Charles Coxen (1809–1876), angielski przyrodnik (szwagier Johna Goulda), osadnik i parlamentarzysta w Australii. oriomo: rzeka Oriomo, Papua Zachodnia, Papua-Nowa Gwinea. wilcoxi: James Fowler Wilcox (1823–1881), angielsko-australijski kolekcjoner i przedsiębiorca.
Zasięg występowania Pademelon czerwononogi występuje w zależności od podgatunku. T. stigmatica stigmatica – północno-wschodnie i środkowe wybrzeże Queenslandu od Cooktown do Proserpine w północno-wschodniej Australii. T. stigmatica coxenii – półwysep Jork na północ od Coen w północno-wschodnim Queensland. T. stigmatica oriomo – region Trans-Fly w południowej Papui-Nowej Gwinei. T. stigmatica wilcoxi – środkowe i południowo-wschodnie wybrzeże Queensland na południe od Wyong, na środkowym wybrzeżu Nowej Południowej Walii w Australii.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) samic 38,6–52 cm, samców 47–53,6 cm, długość ogona samic 30,1–45,5 cm, samców 37,2–47,3 cm; masa ciała samic 2,5–4,2 kg, samic 3,7–6,8 kg. Futro grube i miękkie, wierzch szarobrązowy z żółtymi pręgami na biodrach, spód kremowy. Policzki, ramiona, zewnętrzne i wewnętrzne strony kończyn tylnych czerwonobrązowe. Ogon stosunkowo krótki i gruby. Nietypowa budowa trzeciego dolnego siekacza świadczy o bardzo bliskim pokrewieństwie z pozostałymi gatunkami rodzaju Thylogale.
Ekologia Środowisko życia Lasy deszczowe lub wilgotne lasy twardolistne z gęstym podszyciem. Na Nowej Gwinei również lasy w pobliżu bagien lub gęsto zadrzewiona sawanna.
Tryb życia Gatunek ten tworzy liczne korytarze w podszyciu leśnym. Żywi się głównie opadłymi liśćmi, jagodami, trawami, storczykami i paprociami. Prowadzą samotny tryb życia. Są aktywne od późnego popołudnia do wczesnego rana.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC ( ‘najmniejszej troski’).
Uwagi
Przypisy
Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Kangurowate Kategoria:Ssaki Australii Kategoria:Ssaki Oceanii Kategoria:Taksony opisane przez Johna Goulda