Edward Makula (ur. 4 lipca 1930 w Kończycach, zm. 15 stycznia 1996 w Warszawie) – polski pilot szybowcowy i samolotowy. Szybowcowy mistrz świata w klasie otwartej (1963) i wicemistrz świata w tej klasie (1960) na szybowcu Zefir 2. 4-krotny mistrz Polski (lata 1957, 1965, 1966, 1978). 7-krotny rekordzista świata i 17-krotny rekordzista Polski. Sędzia międzynarodowy w sporcie szybowcowym, instruktor. Zdobywca medali: Tańskiego (1957) i Lilienthala (1965) oraz Złotej Odznaki Szybowcowej z 3 diamentami.

Życiorys W lipcu 1946 r. rozpoczął szkolenie szybowcowe i uzyskał kategorię A i B pilota szybowcowego. W 1947 r. podwyższył uprawnienia do kategorii C. W Cywilnej Szkole Pilotów i Mechaników w Ligotce Dolnej odbył kurs podstawowego pilotażu samolotowego. W latach 1948–1949 spełnił warunki do Srebrnej Odznaki Szybowcowej. W 1950 r. ustanowił dwa rekordy Polski w przelocie docelowo-powrotnym, w tym samym roku z nawigatorem Zbigniewem Radowiczem zajął trzecie miejsce w XI Krajowych Zawodach Lotniczych. Uzyskał uprawnienia instruktora szybownictwa, w 1951 r. prowadził wykłady z zakresu szybownictwa wyczynowego w ramach szkoły instruktorów szybowcowych w Aleksandrowicach.

W 1951 r. zdał egzamin maturalny w liceum mechanicznym w Katowicach i rozpoczął pracę jako technolog, a później jako nauczyciel przedmiotów zawodowych w Technikum Energetycznym w Bytomiu, gdzie pracował do 1965. W 1952 r. został zatrudniony w Pałacu Młodzieży w Katowicach w pracowni modelarskiej i samochodowej jako instruktor. W tym samym roku, wspólnie ze Stanisławem Skrzydlewskim i Adamem Witkiem, wykonał po raz pierwszy na świecie zespołową akrobację szybowcową. W 1953 r., wspólnie ze Stanisławem Skrzydlewskim i Stanisławem Wielgusem, wydał książkę Przeloty szybowcowe.

Rozpoczął studia w Wieczorowej Szkole Inżynierskiej w Katowicach, które ukończył w 1955 r. W tym samym roku wyjechał do Indii z polską wyprawą szybowcową. Za udział w tej wyprawie został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi. 14 kwietnia zdobył ostatni diament do swej Złotej Odznaki Szybowcowej. W 1957 r. został członkiem Zarządu Aeroklubu Śląskiego oraz Szybowcowej Kadry Narodowej. Za wybitne osiągnięcia w szybownictwie w 1957 r. otrzymał Medal Tańskiego.

W 1958 r. ukończył studium magisterskie na Wydziale Mechanicznym Politechniki Śląskiej w Gliwicach i uzyskał tam dyplom magistra inżyniera mechanika, ze specjalizacją technologii budowy maszyn. W tym samym roku został odznaczony Srebrnym Medalem za Wybitne Odznaczenia Sportowe. W 1960 r. na VIII Szybowcowych Mistrzostwach Świata w Kolonii zdobył tytuł wicemistrza klasy otwartej. W tym samym roku został zatrudniony jako pilot w wojewódzkiej Stacji Ratunkowej w Katowicach i otrzymał Złoty Medal za Wybitne Osiągnięcia Sportowe. W 1961 r. ukończył kurs pilotażu śmigłowcowego. W lutym 1963 r. w Argentynie zdobył tytuł Szybowcowego Mistrza Świata. Za swe osiągnięcia otrzymał w 1965 r. Medal Lilienthala.

W 1965 r. zakończył pracę w zawodzie pilota sanitarnego w ośrodku katowickim i został zatrudniony w PLL LOT. W 1970 r. wziął udział w Szybowcowych Mistrzostwach Świata w Marfie, gdzie zajął piąte miejsce w klasie otwartej. Po zakończeniu kariery zawodniczej latał jako pilot, pod koniec pracy zawodowej (ze względów zdrowotnych) jako nawigator na samolotach Ił-62M. Znalazł się w gronie załóg wykonujących loty pasażerskie nad biegunem północnym. W 1994 r. został wyróżniony Złotym Medalem Aeroklubu Polski.

Pochowany w Warszawie na Powązkach Wojskowych.

Krewny Jerzego Makuli.

Osiągnięcia sportowe W swej karierze zawodniczej brał udział w wielu zawodach, najważniejsze to: +DataZawodyMiejsceLokata1957IV Szybowcowe Mistrzostwa PolskiLeszno119587. Szybowcowe Mistrzostwa ŚwiataLeszno519608. Szybowcowe Mistrzostwa ŚwiataKolonia219622. Szybowcowe Mistrzostwa Państw SocjalistycznychLeszno619639. Szybowcowe Mistrzostwa ŚwiataJunín1196510. Szybowcowe Mistrzostwa ŚwiataSout Corney41965XI Szybowcowe Mistrzostwa PolskiLeszno11966XII Szybowcowe Mistrzostwa PolskiLeszno1196811. Szybowcowe Mistrzostwa ŚwiataLeszno8197012. Szybowcowe Mistrzostwa ŚwiataMarfa51978XXIII Szybowcowe Mistrzostwa PolskiLeszno1 Ustanowione rekordy świata: +DataKategoriaTrasaWynik16 sierpnia 1955Przelot szybowcem jednomiejscowym na trasie trójkąta o długości 200 kmLisie Kąty, Przepałkowo, Zblewo, Lisie Kąty67,304 km/h31 lipca 1972Przelot szybowcem dwumiejscowym na trasie trójkąta o długości 300 kmDouglas County, Bridgeport, Rawhide, Douglas County113,72 km/h4 sierpnia 1972Przelot szybowcem dwumiejscowym na trasie trójkąta o długości 500 kmDouglas County, Susanville, Old Lovelock, Douglas County101,18 km/h6 sierpnia 1972Przelot szybowcem jednomiejscowym na trasie trójkąta o długości 100 kmMinden, Dayton, Valley View, Minden130,72 km/h8 sierpnia 1972Przelot docelowo-powrotny szybowcem dwumiejscowymDouglas County, Darwin, Douglas County718,2 km20 lipca 1974Przelot szybowcem dwumiejscowym na trasie trójkąta o długości 300 kmDouglas County, Chalfant, Gabbs, Douglas County114,86 km/h24 sierpnia 1974Przelot szybowcem dwumiejscowym na trasie trójkąta o długości 300 kmMinden, -, Minden122,06 km/h Ustanowione rekordy Polski: +DataKategoriaWynikmaj 1950Przelot docelowo-powrotny121 kmczerwiec 1950Przelot docelowo-powrotny231 km1951Przelot na trasie trójkąta o długości 100 km57,18 km/h1954Przelot na trasie trójkąta o długości 100 km88 km/hczerwiec 1958Przelot na trasie trójkąta o długości 200 km79 km/hczerwiec 1958Przelot na trasie trójkąta o długości 300 km70,605 km/hmaj 1960Przelot na trasie trójkąta o długości 100 km103,1 km/hczerwiec 1960Przelot na trasie trójkąta o długości 200 km93,928 km/hczerwiec 1962Przelot na trasie trójkąta o długości 300 km79,5 km/hluty 1963Przelot otwarty716 km

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Politechniki Śląskiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Kończycach (Zabrze) Kategoria:Polscy nauczyciele przedmiotów zawodowych Kategoria:Polscy piloci sportowi Kategoria:Polscy lotnicy cywilni Kategoria:Polscy szybownicy Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1930 Kategoria:Zmarli w 1996