Wergina

Wergina (gr. Βεργίνα, mac., bułg. Кутлеш) – wieś i stanowisko archeologiczne w północno-wschodniej Grecji, na północ od Olimpu, w pobliżu miasta Weria.

W 1996 roku stanowisko archeologiczne zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Leży w administracji zdecentralizowanej Macedonia-Tracja, w regionie Macedonia Środkowa, w jednostce regionalnej Imatia. Jest historyczną siedzibą gminy Weria. W 2011 roku miejscowość liczyła 1242 mieszkańcówΑπογραφή Πληθυσμού - Κατοικιών 2011. ΜΟΝΙΜΟΣ Πληθυσμός.

Zachowały się tu ruiny starożytnego Ajgaj – najstarszej stolicy starożytnej Macedonii. Po przeniesieniu stolicy do Pelli, Ajgaj służyło jako nekropolia – grzebano tu królów Macedonii (spoczęło tu m.in. ciało Filipa II, który został zamordowany właśnie w Ajgaj). Do naszych czasów zachował się tu m.in. kompleks grobowców komorowych, nazwanych Grobowcami Królewskimi, Pałac Królewski oraz tzw. Grobowiec Macedoński, w istocie złożony z pięciu mniejszych grobowców. Na otaczającej stanowisko równinie odkryto też kurhany z epoki żelaza (X–VII wiek p.n.e.) oraz ruiny amfiteatru, w którym zginął Filip II. Wykopaliska z terenu Werginy zaliczają się do najbogatszych od czasu odkrycia Myken. Wciąż trwają prace wykopaliskowe, od połowy 2018 roku tereny archeologiczne pałacu są sporadycznie udostępniane do zwiedzania, z pełnym otwarciem przewidzianym na rok 2022artykuł: Oficjalna inauguracja dla pałacu królewskiego w Ajgaj gr.. Po katastrofach geologicznych i pomimo wcześniejszych wielkich konstrukcji zabezpieczających, od I wieku n.e. miasto przestało być zamieszkiwane.

Grobowce Królewskie Kompleks obejmuje cztery grobowce, umiejscowione pod tzw. Wielkim Kurhanem o wysokości 13 m i średnicy 110 m: Grobowiec I, zwany też Grobowcem Persefony – całkowicie obrabowany w starożytności. Zachowały się w nim jednak liczne i o wysokich walorach artystycznych malowidła ścienne, zapewne cykl scen związanych z porwaniem Persefony przez Hadesa. Jest to jedyny, w całości zachowany cykl malowideł ze starożytnej Grecji. thumb|250px|left|Złoty larnaks Filipa II, nad nim – złoty wieniec dębowy thumb|left|150px|Słońce z Werginy – znak na grobowcu Filipa II, dziś godło greckiej części regionu Macedonia

Grobowiec II – największy z grobowców (rozmiary przybliżone: 9,5m x 5m x 4,5m), miejsce pochówku Filipa II. Był starannie zamaskowany, toteż nie obrabowano go. Do najcenniejszych zabytków znalezionych przez archeologów wewnątrz tego grobowca należały: marmurowy sarkofag z larnaksem ze złota, kryjącym szczątki zmarłego, złoty wieniec z żołędzi i liści dębowych (wykonany z ok. 70 dag 24-karatowego złota, spoczywający pierwotnie na urnie króla), złoty goryt scytyjski (najprawdopodobniej trofeum wojenne), pektorał ze złota, żelazna zbroja ze złotymi taśmami na brzegach, o wyglądzie zbliżonym do zbroi, w jakiej w wielu miejscach świata hellenistycznego, przedstawiany jest na mozaikach także syn Filipa, Aleksander żelazny hełm z czubem, zdobnymi zapięciami pod brodą i głową Ateny na środku czoła, statuetki z kości słoniowej przedstawiające m.in. Aleksandra Wielkiego i samego Filipa II, mniejszy, złoty larnaks, niegdyś złożony w przedsionku komory grobowej Filipa II, kryjący szczątki kobiety w wieku 30-34 latWiek tej osoby znany jest z przeprowadzonej niedawno kolejnej serii badań laboratoryjnych. W szczególności wykluczona została dawniej przyjmowana hipoteza, jakoby były to szczątki Kleopatry Eurydyki, najmłodszej z żon Filipa II, patrz: artykuł relacjonujący badania (gr.), także zdobione złotą koroną. Na sarkofagu, jak i na urnie, widniał znak gwiazdy, nazwany Słońcem z Werginy – symbol królewskiego rodu, dziś godło greckiej Macedonii. Prócz niego wielokrotnie powtórzony motyw kwietnej rozety, zbliżony do odkrywanego w badanym właśnie największym ze znanych macedońskich grobów, w Amfipolis, także uważany za symbol Argeadów. Sam grobowiec zdobiony jest fryzem przedstawiającym Filipa, Aleksandra i ich świtę podczas polowania na lwa, dzika i jelenia. Grobowiec III – ostrożnie łączony z postacią Aleksandra IV, syna Aleksandra Wielkiego, zamordowanego w dzieciństwie - nazywany z tego powodu również Grobowcem Księcia. Wśród znalezionych tu artefaktów na szczególną uwagę zasługuje płaskorzeźba z kości słoniowej z wizerunkiem Dionizosa z Panem i Ariadną. Grobowiec IV – obrabowany w starożytności.

Pałac Królewski Położone około 1 km od Werginy, w rejonie wsi Palatitsa (nazwę tę można przetłumaczyć z greckiego, jako "Pałacówka"), ruiny pałacu pochodzą najprawdopodobniej z III wieku p.n.e. Była to letnia rezydencja macedońskiego króla Antygona II Gonatasa. W czasach swojej świetności pałac był dwupoziomowym budynkiem o powierzchni 9250 m², wymiary głównych zabudowań to 104,5m x 88,5m. Do naszych czasów zachowały się głównie fundamenty oraz fragmenty kolumn i kapiteli w miejscu dawnych propylei oraz podłogi z mozaikami.

Zobacz też Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Grecji

Przypisy

Bibliografia Ellingham Mark, Dubin Marc, Jansz Natania, Fisher John, Grecja. Półwysep, seria: "Praktyczny przewodnik", Wydawnictwo Pascal, Bielsko-Biała 2000, s. 451-453. Faridis Konnos, Vergina, Wydawnictwo Rekos Ltd., Thessaloniki-Oreokastro 2006, s. 14, 32-33, 36-37, 47, 64 (wydanie polskie w tłum. Barbary Marii Hantel-Galatou), . Rusin Wiesława, Grecja, seria: „Praktyczny Przewodnik”, Wydawnictwo Pascal, Bielsko-Biała 2007, s. 199-201, .

Linki zewnętrzne film prod. greckiej telewizji publicznej ERT, szczegółowo prezentujący odkrycia z Werginy, w tym malowidła i przedmioty z grobów, język narracji gr., udostępniany także przez internetowe archiwum publiczne ERT, okresowo nieczynne.

Kategoria:Miejscowości w Grecji Kategoria:Obiekty z listy dziedzictwa UNESCO w Grecji Kategoria:Region Macedonia Środkowa Kategoria:Stanowiska archeologiczne w Grecji Kategoria:Starożytna Macedonia Kategoria:Starożytne nekropole Kategoria:Zabytki starożytnej Grecji