Ostrodziób (Oxyruncus cristatus) – gatunek małego ptaka z rodziny ostrodziobów (Oxyruncidae), której jest jedynym przedstawicielem. Występuje plamowo w Ameryce Centralnej i Południowej – od Kostaryki do południowo-wschodniej Brazylii i skrajnie północno-wschodniej Argentyny.

Morfologia Długość ciała około 17 cm, masa ciała około 42 g. Ma ostro zakończony dziób, czerwoną tęczówkę, czerwony grzebień na wierzchu głowy (zwykle utrzymywany w pozycji złożonej), oliwkowozielony grzbiet, białawą twarz i gardło z drobnym czarnym plamkowaniem, żółty, czarno plamkowany spód ciała (brzuch jest bardziej biały). Zewnętrzne lotki pierwszego rzędu mają ząbkowaną krawędź natarcia. Dziób i nogi szarawe. Samice przypominają samce, ale czerwień na głowie jest zredukowana do wąskiej centralnej linii, tęczówki są pomarańczowe oraz nie ma u nich ząbkowania zewnętrznych lotek. U osobników młodocianych w ogóle brak czerwieni na szczycie głowy.

Podgatunki różnią się głównie intensywnością żółtego odcienia spodu ciała, a także niewielkimi różnicami w odcieniu w innych miejscach.

Systematyka Pozycja taksonomiczna tego gatunku przez wiele lat nie była jasna. Część systematyków zaliczała go do rodziny bławatnikowatych (Cotingidae), inni do bekardowatych (Tityridae), tyrankowatych (Tyrannidae) lub do własnej monotypowej rodziny ostrodziobów (Oxyruncidae). Bardziej zaawansowane badania genetyczne potwierdziły jego przynależność do odrębnej rodziny.

Podgatunki i zasięg występowania Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) wyróżnia cztery podgatunki Oxyruncus cristatus: O. c. frater (P.L. Sclater & Salvin, 1868) – Kostaryka i zachodnia Panama O. c. brooksi Bangs & Barbour, 1922 – wschodnia Panama O. c. hypoglaucus (Salvin & Godman, 1883) – południowo-wschodnia Wenezuela, region Gujana, północno-wschodnia i północno-środkowa Brazylia. Obejmuje populację, którą proponowano wydzielić do podgatunku tocantinsi. O. c. cristatus Swainson, 1821 – południowo-wschodnia Brazylia, wschodni Paragwaj i skrajnie północno-wschodnia Argentyna.

Ekologia i zachowanie Jego środowiskiem jest piętro koron drzew lasów tropikalnych. Żywi się owocami i małymi bezkręgowcami.

Status Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje ostrodzioba za gatunek najmniejszej troski (LC – least concern) nieprzerwanie od 1988 roku. W 2022 roku organizacja Partners in Flight szacowała, że liczebność światowej populacji mieści się w przedziale 50 000 – 499 999 dorosłych osobników. Ptak ten opisywany jest jako rzadki i rozmieszczony plamowo. Trend liczebności populacji oceniany jest jako spadkowy ze względu na wylesianie.

Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:

Linki zewnętrzne

Zdjęcia ostrodzioba

Kategoria:Ostrodzioby Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Ptaki Ameryki Północnej Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1821 roku Kategoria:Taksony opisane przez Williama Swainsona