Metoda badawcza – metoda naukowa stanowiąca sposób zdobywania materiałów do badań, będących podstawą do opracowania teoretycznego, do rozwiązania problemu naukowego, a w końcu – do napisania dzieła naukowego. Metody badań stosowane do rozwiązania określonego problemu nazywane są metodami roboczymi.
Jednym z podstawowych mierników uczciwości i rzetelności w metodzie badawczej jest odtwarzalność, czyli zdolność do uzyskania zbliżonych wyników w badaniach naukowych przeprowadzonych powtórnie, w celu weryfikacji badania pierwotnegohttps://chem.pg.edu.pl/documents/175289/4236840/6Walidacja%20metodyk%20analitycznych.pdfhttps://www.umb.edu.pl/photo/pliki/WF_jednostki/zaklad-chemii-nieorganicznej/analityka_(chemia_analityczna)_2019_2020/%28am%29_instrukcja_cwiczenie_7_%28walidacja_wit_c%2B_sumlementy%2Bmocz%29_2019-2020.pdf.
Metoda badawcza powinna być przystosowana do przedmiotu badań. Jednak ogólne zasady działalności naukowej (metoda naukowa) są uniwersalne – dla wielu przedmiotów badań i dla wielu nauk.
Metody te w różnych naukach znajdują różne zastosowanie – niektóre są stosowane tylko w pewnych dziedzinach, zależnie od ich specyfiki. W szczególności, inne metody stosowane są w badaniach eksploracyjnych i konfirmacyjnych; inne narzędzia stosują też badania jakościowe i ilościowe.
Wyróżnia się między innymi następujące metody i narzędzia badawcze, luźno powiązane z kolejnymi etapami pracy: krytyka źródeł, analiza krytyczna, przegląd systematyczny, metaanaliza rozwój teorii (modelowanie teoretyczne lub matematyczne; opis struktury zjawiska i właściwych mu związków przyczynowych) metoda intuicyjna, obserwacja (operacjonalizacja problemu badawczego, pomiar) metoda eksperymentalna, metody statystyczne (estymacja, wnioskowanie statystyczne) metoda monograficzna, metoda indywidualnych przypadków, metoda sondażu diagnostycznego (korzystająca np. z ankiet)
Etapy badania naukowego Strukturę badania naukowego można opisywać na wiele sposobów. Jedną ze schematycznych propozycji przedstawił Mario Bunge:
Ujęcie problemu Dokonanie przeglądu faktów Rozpoznanie problemu Postawienie problemu Zbudowanie modelu teoretycznego Wybór ważnych czynników Wysunięcie centralnych hipotez i założeń pomocniczych o wzajemnych zależnościach czynników W miarę możliwości, wyrażenie modelu w języku logiki lub matematyki Wyprowadzenie szczegółowych hipotez Wyszukanie konsekwencji teorii, jakie mogą być zweryfikowane Postawienie prognoz Sprawdzenie hipotez Zaplanowanie sposobu weryfikacji prognoz Wykonanie sprawdzenia Usystematyzowanie danych Wyprowadzenie wniosków z badań Wprowadzenie do teorii nowych wyników Dokonanie porównania wniosków z prognozami Zmodyfikowanie modelu Przedstawienie sugestii do dalszej pracy
Etapy te powinny być realizowane w zbliżonej kolejności, ponieważ odstępstwa mogą prowadzić do błędów (szczególnie formułowanie hipotez po poznaniu wyników badania i przedstawianie tego jako potwierdzenie prognozy).
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Scientific method , Routledge Encyclopedia of Philosophy, rep.routledge.com [dostęp 2023-05-13].
Kategoria:Filozofia nauki